ปัจจัยเสี่ยงสุขภาพแบบองค์รวม

ปัจจัยเสี่ยงสุขภาพคืออะไร

             ปัจจัยเสี่ยงสุขภาพ คือความเสี่ยง หรือโอกาสที่จะทำให้เราเสียชีวิตหรือสูญเสียคุณภาพชีวิต ได้แก่

            1. ปัจจัยเสี่ยงจากโรคหัวใจและหลอดเลือด
            1.1 สูบบุหรี่ หรือการดมควันบุหรี่ของคนอื่นเป็นประจำ
            1.2 ไขมันในเลือดผิดปกติ เช่นไขมันรวม (cholesterol) สูง หรือไขมันชนิดเลว (LDL) สูง หรือไตรกลีเซอไรด์สูง หรือไขมันชนิดดี (HDL) ต่ำ
            1.3 ความดันเลือดสูง
            1.4 เป็นเบาหวาน
            1.5 ไม่ออกกำลังกายสม่ำเสมอ
            1.6 เป็นโรคอ้วน
            2. ปัจจัยเสี่ยงโรคมะเร็ง
            
2.1 มีกรรมพันธุ์เป็นมะเร็ง                         
            
2.2 เป็นตับอักเสบเรื้อรัง (เสี่ยงต่อมะเร็งตับ)                         
            
2.3 มีพยาธิใบไม้ในตับ (เสี่ยงต่อมะเร็งท่อน้ำดี                        
            2.4 สารพิษในอาหารและสิ่งแวดล้อม เช่น
                                    
                        
2.4.1 แอลกอฮอล์                                    
                        
2.4.2 อะฟลาท็อกซิน                                    
                        
2.4.3 แอสเบสตอส
            3. ปัจจัยเสี่ยงอุบัติเหตุ เช่น
            ต้องขับหรือโดยสารมอเตอร์ไซค์เป็นประจำ
            มีนิสัยดื่มแอลกอฮอล์แล้วขับรถ
            
4. พฤติกรรมเสี่ยงในการกิน เช่น                         
            
4.1 กินผักและผลไม้น้อย                         
            
4.2 กินปลาน้อย                         
            
4.3 กินไขมันสัตว์มาก                         
            
4.4 กินเค็มมาก                         
            
4.5 กินหวานมาก
            5. พฤติกรรมเสี่ยงเรื่องการพักผ่อนและความเครียด
            - พักผ่อนน้อย อดนอน            
            
- ภาวะเครียด หรือซึมเศร้า 
            6. พฤติกรรมเสี่ยง ในเรื่องเพศ
            
7. ความเสี่ยงจากการป่วยเป็นโรคเรื้อรัง
 เช่น 
            โรคหัวใจหลอดเลือด โรคปอดเรื้อรัง โรคตับเรื้อรัง โรคไตเรื้อรัง เป็นต้น
            หากไม่นับการป่วยเป็นโรคเรื้อรัง ปัจจัยเสี่ยงสุขภาพอย่างอื่นล้วนป้องกันหรือจัดการได้ การจะอายุยืนยาว และมีคุณภาพชีวิตที่ดี จึงขึ้นอยู่กับความสำเร็จในการจัดการปัจจัยเสี่ยงเหล่านี้ 

ดัชนีวัดสุขภาพส่วนบุคคลแบบองค์รวม

             เรื่องสุขภาพ ต้องเจาะจงไปที่แต่ละคนแบบของใครของมัน เพราะความเสี่ยงของแต่ละคนไม่เหมือนกัน วิธีที่ดีที่สุดในการส่งเสริมสุขภาพส่วนบุคคลคือการใช้ดัชนีวัดปัจจัยเสี่ยงต่างๆออกมาเป็นตัวเลข แล้วแปรผลเทียบกับค่าปกติ ถ้าผิดปกติก็ทำการจัดการปัจจัยเสี่ยงนั้นแล้วติดตามดูความคืบหน้า มุ่งให้ตัวเลขดัชนีกลับมาใกล้เคียงระดับปกติให้มากที่สุด ตารางข้างล่างนี้เป็นตัวชี้วัดสุขภาพที่ทางการแพทย์ใช้บ่อย ซึ่งท่านควรจะรู้จักและจำค่าของตัวท่านเองได้  

ลำดับ ดัชนี ค่าปกติ ผลตรวจ ของตัวท่าน % ความเสี่ยง ของตัวท่าน
1 คะแนนฟรามิงแฮม (บุหรี่ ไขมัน ความดัน เพศ อายุ) < 5    
2 ดัชนีมวลกาย (BMI) 18.5 – 22.9    
3 น้ำตาลในเลือด (FBS) 60-100 mg/dl    
4 อัตราที่เลือดไหลผ่านตัวกรองของไต (eGFR) > 90 ml/min    
5 เอ็นไซม์ตับ (SGOT/SGPT) <40/40/L    
6 ความหนาแน่นกระดูก (T-score) > -1    
7 คะแนนแมมโมแกรม  (BIRADS) 1-2    
8 ฮีโมโกลบินในเม็ดเลือด (Hb) >12 gm/dl    
9 สารชี้บ่งมะเร็งต่อมลูกหมาก (PSA) <4 ng/ml    
10 การออกกำลังกายน้อย 150 ชม/สปด.    
11 การกินผักผลไม้น้อย > 5 serve/วัน    
12 ความเครียด/ขาดการพักผ่อน <5วัน/เดือน    
13 พฤติกรรมเสี่ยงทางเพศ คู่นอน<2คน    
14 การเป็นโรคเรื้อรัง (โรคเรื้อรังของหัวใจ-หลอดเลือด ปอด ตับ เบาหวาน ภูมิคุ้นกัน และโรคมะเร็ง) 0    
  คะแนนความเสี่ยงสุขภาพแบบองค์รวม (โอกาสตายใน 10 ปีข้างหน้า) < 10 %    

 

คะแนนความเสี่ยงสุขภาพแบบองค์รวม (total health risk score) 
            ได้จากการคำนวณถ่วงน้ำหนักของแต่ละความเสี่ยงให้ออกมาเป็นโอกาสเสียชีวิตในสิบปีข้างหน้า โดยใช้ความเสี่ยงจากคะแนนฟรามิงแฮมซึ่งได้มาจากการศึกษาในประชากรจริง บวกกับความเสี่ยงของรายการอื่นที่ได้จากการถ่วงน้ำหนักด้วยวิธีอื่น เช่น กรณีป่วยเป็นโรคเรื้อรังก็ใช้อัตราตายใน 5-10 ปีของโรคนั้น เป็นต้น คะแนนความเสี่ยงสุขภาพแบบองค์รวมของแต่ละบุคคล มีความหมายว่าบุคคลคนนั้นมีโอกาสเสียชีวิตด้วยทุกสาเหตุในสิบปีข้างหน้าเท่าไร เพื่อจะได้โยงเอาปัจจัยเสี่ยงของการเสียชีวิตเหล่านั้นมาจัดทำ

แผนการดูแลสุขภาพส่วนบุคคล (personal health plan) 

            เพื่อลดปัจจัยเสี่ยงลงและทำให้มีชีวิตยืนยาวขึ้น อย่างไรก็ดี แผนนี้ดังกล่าวจะมีประโยชน์อย่างแท้จริงก็ต่อเมื่อเจ้าตัว ลงมือทำ ตามแผนเท่านั้น ดังนั้นสุดยอดของความสำคัญของการส่งส่งเสริมสุขภาพจึงอยู่ที่การลงมือทำ 
 
 
 
 
 
 
 
ชื่อ-นามสกุล*
คำถาม/รายละเอียด
เบอร์โทรศัพท์
E-mail*

กรอกคำที่ปรากฎด้านบน