วิธีการดูแลสุขภาพฟันของเด็ก
การดูแลสุขภาพฟันเด็ก
 

ผลเสียจากการใช้จุกนม  มีผลทำให้ฟันยื่น
จุกนมเป็นลักษณะหัวนมที่ทำด้วยยาง พ่อแม่หลายท่านนิยมให้เด็กดูดเพื่อให้เลิกร้องไห้หรือกวนโยเย แต่ทางทันตแพทย์ไม่แนะนำให้ใช้  เนื่องจากเป็นการสร้างนิสัยที่ไม่ดีแก่เด็ก ถ้าเด็กติดนิสัยนี้แล้วจะเลิกยาก จะมีผลทำให้ฟันหน้าบนยื่น ฟันล่างหลุบเข้าไปในปาก ในบางคนอาจมีฟันหน้าไม่สบกันเลย  ซึ่งจะมีผลต่อใบหน้าและบุคลิกภาพไม่สวยงาม ทำให้ระบบการบดเคี้ยว   ไม่ดี และระบบย่อยอาหารก็ไม่ดีเช่นกัน จึงควรพยายามเลิกการใช้จุกนม

ข้อควรระวังในการใช้ยาสีฟันในเด็ก พ่อแม่ควรบีบยาสีฟันให้เพียงเล็กน้อย
การดูแลฟันเด็กจากการหมั่นแปรงฟันให้ลูก จะทำให้ลูกมีฟันดีได้ ในการแปรงฟัน ยาสีฟันเป็นสิ่งสำคัญ ปัจจุบันนี้ยาสีฟันที่มีจำหน่ายในท้องตลาดจะมีสีกลิ่นและรสหอมหวาน  เพื่อดึงดูดให้เด็กๆชอบ และรักการแปรงฟันบ่อยๆ มีผลดีต่อฟันก็จริง แต่ถ้าเด็กชอบกลืนยาสีฟันขณะแปรงฟันหรือเด็กไม่สามารถบ้วนปากได้เด็กก็จะกลืนยาสีฟัน ถ้าเป็นเช่นนี้ ฟันแท้ของเด็กที่ขึ้นภายหลังจะมีรอยขุ่นขาวไม่สวยงาม  เป็นรอยด่างบนตัวฟันที่เรียกว่าฟันตกกระได้  ดังนั้นถ้าเด็กที่ยังเล็กพ่อแม่ควรบีบยาสีฟันให้เพียงเล็กน้อย ขนาดเท่าเม็ดถั่วเขียว หรือน้อยกว่า แต่ถ้าเด็กยังควบคุมการกลืนยาสีฟันไม่ได้ ยังไม่แนะนำให้ใช้ยาสีฟัน

การแปรงฟัน ในเด็กเล็กที่อายุน้อยกว่า 7 ปี
ก่อนการแปรงฟัน ควรเลือกแปรงสีฟันให้เหมาะกับปากเด็ก  ในการแปรงฟันเด็กเล็กนั้นควรใช้วิธีขยับไปมาสั้นๆ ในแนวนอน    แบบถูไปมา โดยขนแปรงจะคลุมฟันประมาณ 2-3 ซี่ แปรงฟันให้ครบทุกซี่ทุกด้านของฟัน ในกรณีที่เด็กไม่ให้ความร่วมมือ ท่าที่เหมาะสมสำหรับการแปรงฟันในเด็กเล็ก คือ ผู้ใหญ่ควรนั่งอยู่ด้านหลังเด็ก ให้ศรีษะเด็กหนุนตักผู้ใหญ่ และใบหน้าของเด็กหันไปทางเดียวกับผู้ใหญ่ จะทำให้เด็กเงยหน้าขึ้นเล็กน้อย ใช้นิ้วมือด้านที่ไม่ได้จับแปรงช่วยแหวกกระพุ้งแก้มเบาๆ ทำให้เห็นฟันบริเวณข้างแก้มได้ อาจนอนแปรงฟันบนพื้นเตียงได้ และถ้าฟันชิดกันแล้วควรใช้ไหมขัดฟันทำความสะอาดบริเวณซอกฟันด้วย

การช่วยเด็กเล็กแปรงฟัน  สอนให้ลูกรู้วิธีแปรงฟัน
เด็กเล็ก โดยเฉพาะเด็กอายุประมาณ 1 ปีครึ่ง จะมีฟันกรามน้ำนมขึ้นมาในช่องปาก ผู้ใหญ่ควรทำความสะอาดฟันโดยใช้แปรง   สีฟันแปรงฟันให้เด็กเล็ก  รวมทั้งสอนให้ลูกวีธีแปรงฟันและให้เด็กลองหัดแปรงฟันด้วยตนเองบ้าง โดยเฉพาะเด็กเล็กที่มีอายุไม่เกิน 8 ปี ผู้ใหญ่ยังจำเป็นต้องแปรงฟันให้  เพราะเด็กยังมีพัฒนาการในการใช้มือไม่ดีพอ  ถ้าเด็กมีความพร้อมดีก็จะสามารถแปรงฟันด้วยตนเองได้  สังเกตจาการที่เด็กผูกเชือกรองเท้าเป็น ผูกโบว์เองได้ หรือเด็กสามารถจับดินสอเขียนหนังสือได้บ้าง  ก็แสดงว่าเด็กสามารถใช้มือแปรงฟันได้ดี ถึงแม้ว่าเด็กจะแปรงฟันเองได้แล้ว ผู้ใหญ่ก็ควรตรวจดูความสะอาดในการแปรงฟันของเด็กทุกครั้ง

การพาเด็กไปพบทันตแพทย์ครั้งแรก
ผู้ใหญ่ไม่ควรรอให้เด็กมีฟันผุ  หรือมีอาการปวดฟันก่อนแล้วจึงจะพาไปพบทันตแพทย์  การพาเด็กไปพบทันตแพทย์ครั้งแรก  ควรพาไปแล้วทำให้เด็กสนุนสนาน  เพราะจะทำให้เด็กมีความไว้วางใจ  และมีทัศนคติที่ดีต่อการทำฟันในโอกาสต่อไป  ทั่วไปแล้วการพาเด็กไปตรวจฟันกับทันตแพทย์ครั้งแรกนั้น ควรพามาประมาณ 6 เดือน หลังจากที่เด็กมีฟันน้ำนมซี่แรก เพื่อรับคำแนะนำในการดูแลทำความสะอาดฟัน และเมื่อฟันน้ำนมขึ้นครบ 20 ซี่ ก็หมั่นไปพบทันตแพทย์ทุก 6 เดือน เพื่อให้ทันตแพทย์ทำความสะอาดช่องปาก  เคลือบฟันด้วยฟลูออไรด์ และอาจเคลือบหลุมร่องฟันด้วยพลาสติกหรือรักษาอย่างอื่น

การให้ฟลูออไรด์ในเด็ก  
ฟลูออไรด์มีประโยชน์ช่วยให้ฟันแข็งแรง  ผู้ใหญ่ที่จะให้ฟลูออไรด์แก่เด็กควรรู้ถึงวิธีการใช้  วิธีการรับประทานฟลูออไรด์เสริมเพื่อป้องกันฟันผุ ทั้งต่อฟันที่ขึ้นมาในช่องปากและฟันที่ยังไม่ขึ้น ในกรณีที่เด็กกินยาเม็ดไม่ได้  ก็ให้ยาฟลูออไรด์ชนิดน้ำหยดเข้าปากโดยตรงหรือผสมน้ำ  หรือถ้าเป็นยาเม็ดอาจใช้บดแล้วละลายน้ำให้เด็กรับประทาน แต่ถ้าเด็กทานยาเม็ดได้ ก็ให้อมละลายช้าๆ ในปาก และควรรับประทานในช่วงที่ท้องว่าง เพื่อให้มีการดูดซึมได้มากที่สุด และนอกจากนี้สิ่งที่ต้องการคำนึงถึงคือ ปริมาณฟลูออไรด์ที่ให้เด็ก เพราะปัจจุบันเด็กสามารถได้รับฟลูออไรด์จากทางอื่นร่วมด้วย เช่น น้ำดื่มบรรจุขวด นมกล่อง  ดังนั้นก่อนใช้ฟลูออไรด์ควรปรึกษาทันตแพทย์ก่อนด้วย

ปัญหาในการแปรงฟันเด็กเล็ก
คุณแม่หลายคนที่มีลูกเล็กๆ จะประสบปัญหาการแปรงฟันให้ลูก  เพราะเด็กจะไม่ยอมแปรงฟันจะดิ้นตลอดคุณแม่อย่าเพิ่งหมดกำลังใจที่จะแปรงฟันให้ลูกมิฉะนั้นคุณแม่เองอาจพบว่าลูกมีฟันผุเกือบทุกซี่ คุณแม่ต้องทำใจแข็งไว้ ถึงแม้ลูกจะดิ้น ร้องไห้    ก็ปล่อยให้เขาร้องไห้ คุณแม่มีหน้าที่แปรงฟันลูกให้สะอาด วิธีทำให้ลูกยอมรับการแปรงฟันได้ผลดี คือ หลังจากที่ลูกแปรงฟันเสร็จแล้วคุณแม่ต้องให้รางวัลแก่ลูก ที่เขาแปรงฟันสะอาด เช่น คำชมเชย  เล่านิทาน หรือเล่นเกมส์ก็ได้  ต่อไปในอนาคตเด็กก็จะมีฟันที่สวยและแข็งแรง และติดนิสัยที่จะแปรงฟันอีกด้วย

การดูแลฟันเด็กอายุ  6 - 7  ปี
คำแนะนำในการดูแลฟันเด็กอายุ  6 - 7  ปี  โดยเด็กในวัยนี้ควรแปรงฟันให้สะอาด ทั้งนี้เด็กอายุ  6-7 ปี  สามารถแปรงฟันด้วยตนเอง  ผู้ใหญ่ควรสนับสนุนให้เด็กแปรงฟันเอง  โดยผู้ใหญ่เป็นผู้ตรวจความสะอาดจากการแปรงฟัน  ถ้าการแปรงฟันของเด็กไม่สะอาดผู้ใหญ่ต้องแปรงฟันซ้ำให้อีกครั้ง เพื่อป้องกันไม่ให้เด็กมีฟันผุเกิดขึ้น ผู้ใหญ่ควรตรวจช่องปากเด็กอย่างสม่ำเสมอ  เพราะเด็กในวัยนี้จะเริ่มมีฟันแท้ขึ้นมาแล้ว  และถ้าพบว่าฟันแท้ขึ้นมาซ้อนฟันน้ำนม โดยที่ฟันน้ำนมยังไม่ยอมหลุด ผู้ใหญ่ควรพาเด็กไปพบทันตแพทย์ เพื่อจะได้ถอนฟันน้ำนมที่ค้างอยู่ออก

เด็กเล็กที่เริ่มมีฟันผุ 
จะทำอย่างไรกับฟันผุในเด็กเล็ก  อายุระหว่าง  1 - 3  ปี  ฟันที่เริ่มผุในเด็กเล็ก  อาจจะเห็นเป็นโพรงหรือรูยังไม่ชัดเจน  หรืออาจมีขนาดใหญ่จนมีเศษอาหารติด  การนำเด็กไปอุดฟันกับทันตแพทย์  เด็กเล็กอาจไม่ให้ความร่วมมือกับทันตแพทย์  ดังนั้นผู้ใหญ่ควรช่วยเด็ก โดยการหมั่นดูแลทำความสะอาดฟันด้วยการใช้ผ้าชุบน้ำเช็ดฟันและเหงือก หลังจากดื่มนมหรือรับประทานอาหารทุกครั้ง และควรใช้แปรงสีฟันเล็กๆ แปรงฟันให้กับเด็ก  เพื่อให้เด็กเกิดความคุ้นเคย อาจแตะยาสีฟันเด็กเพียงเล็กน้อย  ขนาดเท่าเม็ดถั่วเขียว  แปรงฟันให้กับเด็กทุกซี่  ทุกด้านอย่างทั่วถึง  ให้ผ้าสะอาดเช็ดฟองออก  แล้วจึงเช็ดน้ำตาม  ทำอย่างนี้สม่ำเสมอเป็นการช่วยป้องกันการลุกลามสของโรคฟันได้  แต่ถ้าหากจำเป็นต้องได้รับการอุดฟัน  อาจต้องได้รับการอุดฟันภายใต้การดมยาสลบ  และทำในโรงพยาบาลโดยทันตแพทย์ที่เชี่ยวชาญทางทันตกรรมสำหรับเด็ก  โดยจะทำการรักษา       ทั้งปากให้เสร็จในคราวเดียว และสิ่งที่ไม่ควรลืม คือ  ควรพาเด็กไปพบทันตแพทย์  เพื่อตรวจฟันเป็นระยะ ๆ ทุก 3 - 6 เดือน  เพื่อที่เด็กจะได้คุ้นเคยกับทันตแพทย์ และการรักษาก็จะไม่ยุ่งยาก