រឿងរ៉ាវភ័យរន្ធត់ ឬស្ថានភាពដែលគួរតែយកចិត្តទុកដាក់

ពេលកុមារនិយាយថា “ឃើញភាគី” “មាននរណាម្នាក់មកនិយាយជាមួយ” ឬ “មានមិត្តភក្តិដែលអ្នកដទៃមិនអាចឃើញបាន” គ្រួសារច្រើនអាចយល់ថាវាជារឿងស្រមៃតាមអាយុ ប៉ុន្តែពេលខ្លះ អ្វីដែលកុមារនិយាយអាចលើសពីការស្រមៃរបស់ខួរក្បាលកំពុងអភិវឌ្ឍ ហើយអាចបង្ហាញពីស្ថានភាពមិនប្រក្រតីផ្នែកចិត្តវិទ្យា ឬប្រព័ន្ធប្រសាទដែលត្រូវការត្រូវបានពិនិត្យវិនិច្ឆ័យ។ ឪពុកម្តាយជាច្រើនអាចធ្លាប់បានឮកូននិយាយថា

“ខ្ញុំឃើញភាគី”
“មាននរណាម្នាក់ឈរនៅទីនោះ”
“មានសំឡេងនរណាហៅពេលយប់”

ពាក្យទាំងនេះអាចធ្វើឲ្យមនុស្សធំមានអារម្មណ៍បារម្ភ ភាន់ច្រឡំ ឬមិនប្រាកដថាតើគួរជឿឬអត់ ព្រោះមនុស្សខ្លះគិតថាវាជា ការស្រមៃរបស់កុមារ ប៉ុន្តែនៅក្នុងករណីខ្លះ អាការៈទាំងនេះអាចជា សញ្ញាផ្លូវសុខភាព ដែលមិនគួរមើលរំលង

ការស្រមៃរបស់កុមារតាមអាយុ ឬរូបភាពភ័យរន្ធត់ពិត?

នៅកុមារតូច ជាពិសេសអាយុ 3–7 ឆ្នាំ ខួរក្បាលនៅក្នុងដំណាក់កាលអភិវឌ្ឍយ៉ាងលឿន កុមារមានពិភពស្រមៃធំទូលាយ ដូចជា មានមិត្តស្រមៃ (Imaginary Friends) លេងតួអង្គសម្រួល ប៉ុន្តែវាផ្សេងពី “អាការៈឃើញរូបភាពភ័យរន្ធត់” (Hallucination) ដែលកុមារអាចមានអារម្មណ៍ភ័យខ្លាច ភាន់ច្រឡំ ឬបង្ហាញអាកប្បកិរិយាប្រែប្រួល ដូចជា

និយាយជាមួយអ្វីដែលមិនមានពិតៗ ជាថ្មីៗ
ភ័យខ្លាច មិនហ៊ាននៅលីវឯង
គេងលំបាក មានសុបិនខ្មោចខ្មៅជាថ្មីៗ
ប្ដូរប្រព្រឹត្តិការណ៍ភ្លាមៗ ដូចជា ក្លាយជាអាកប្បកិរិយាខឹងក្តៅ ឬស្ងាត់ស្ងៀមមិនធម្មតា

ពេលណា “ឃើញភាគី / ឃើញរូបភាពភ័យរន្ធត់” អាចជាសញ្ញាផ្លូវវេជ្ជសាស្រ្ត

បើអាការៈមិនមកពីការស្រមៃតាមអាយុ ប៉ុន្តែអាចជា រូបភាពភ័យរន្ធត់ (Hallucination) ដែលជាការយល់ឃើញអ្វីដែលមិនមានពិតតាមអារម្មណ៍ ដូចជា ការឃើញ ការស្តាប់ ឬការប៉ះប៉ង

សញ្ញាផ្លូវសុខភាពដែលឪពុកម្តាយគួរយកចិត្តទុកដាក់

កុមារបញ្ជាក់ថាឃើញឬស្តាប់ “ជាថ្មីៗ” ទោះនៅកន្លែងភ្លឺឬពេលភ្ញាក់ពេញលេញ
មានអាការៈភ័យខ្លាចខ្លាំង ក្រឡុកភ្នែក ឬភ្ញាក់ភ្លឺពេលយប់ជាញឹកញាប់
អាកប្បកិរិយាប្រែប្រួល ដូចជា ស្ងាត់ស្ងៀម មិនលេងដូចមុន ងឹកឆ្ងល់ងាយ
ការផ្តោតអារម្មណ៍ថយចុះ លទ្ធផលសិក្សាធ្លាក់ចុះ
គេងមិនលក់ មិនចង់ញុំា ឬមានអាការៈរាងកាយផ្សេងៗ ដូចជា ឈឺក្បាល សន្លាក់ ឬក្តៅខ្លាំង

មូលហេតុដែលត្រូវប្រុងប្រយ័ត្ន ស្ថានភាពវេជ្ជសាស្រ្តដែលលាក់ខ្លួន

កុមារដែលមានអាការៈ “ឃើញភាគី” ឬ “ឃើញរូបភាពភ័យរន្ធត់” ជាញឹកញាប់ អាចមានបញ្ហាមិនប្រក្រតីដែលគួរទៅពិនិត្យវេជ្ជបណ្ឌិត ដូចជា

1. ជំងឺផ្នែកចិត្តវិទ្យាកុមារ

- ជំងឺស៊ីកូស៊ីស (Childhood Schizophrenia) ទោះបីជាអតិផរណា ក៏មានអាការៈសំខាន់គឺឃើញរូបភាពភ័យរន្ធត់ ឬស្តាប់សំឡេងភ័យរន្ធត់
- ជំងឺអារម្មណ៍ពីរជ្រុងកុមារ (Pediatric Bipolar Disorder) មានបញ្ហាអារម្មណ៍រួមជាមួយរូបភាពភ័យរន្ធត់ ឬជំនឿចម្លែកៗ

2. ស្ថានភាពសំពាធចិត្ត ឬរបួសផ្លូវចិត្ត (Trauma)

កុមារដែលបានជួបប្រទះព្រឹត្តិការណ៍ធ្ងន់ធ្ងរ ដូចជា បាត់បង់មនុស្សជិតស្និទ្ធ ឬការគំរាមកំហែង អាចមានរូបភាពភ័យរន្ធត់ដែលបន្ថែមការរលត់នៃព្រឹត្តិការណ៍ដើម

3. ជំងឺប្រព័ន្ធប្រសាទ

- ជំងឺសន្លាក់ប្រភេទដែលមានអាការៈផ្នែកចិត្ត (Temporal Lobe Epilepsy) អាចធ្វើឲ្យកុមារមានអាការៈចិត្តភ័យរន្ធត់ខ្លីៗ
- បញ្ហាខួរក្បាល (ដូចជា មានមហារីក ឬឆ្លងរោគ) អាចបង្ករឲ្យឃើញរូបភាពភ័យរន្ធត់

4. ផលប៉ះពាល់ពីថ្នាំ ឬសារធាតុគីមី

ថ្នាំខ្លះៗ ដូចជា ថ្នាំព្យាបាលអាការៈអត់អារម្មណ៍ ឬសារធាតុញៀនខ្លះៗដែលកុមារអាចទទួលដោយមិនចង់បាន

ឪពុកម្តាយគួរប្រឈមមុខយ៉ាងដូចម្តេច ពេលកុមារនិយាយថា “ឃើញភាគី”

ស្តាប់យ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ មិនបដិសេធឬគំរាមកំហែង កុំបញ្ចេញពាក្យថា “គ្មានទេ កុំគិតច្រើន” ប៉ុន្តែគួរតែសួរជាមួយសំឡេងស្ងប់ស្ងាត់
ត្រួតពិនិត្យអាកប្បកិរិយារួមរបស់កុមារ មើលការញុំា ការគេង ការលេង អារម្មណ៍ និងការសិក្សា
ជៀសវាងការបញ្ជាក់អំពីការភ័យខ្លាច មិនបង្ហាញរឿងភាគី មិនបើកមេឌៀដែលបង្កការស្រមៃខ្លាំង
បង្កើតអារម្មណ៍សុវត្ថិភាព កក់ ការលួងលោម នៅជិត និងរៀបចំបរិយាកាសឲ្យសមរម្យ
នាំកូនទៅពេទ្យពេលមានសញ្ញាផ្លូវសុខភាព ជាពិសេសបើអាការៈកើតឡើងជាញឹកញាប់ ខ្លាំង ឬប៉ះពាល់ដល់ជីវិតប្រចាំថ្ងៃ

បើកុមារមានអាការៈឃើញឬស្តាប់អ្វីដែលមិនមានពិតជាថ្មីៗ រួមជាមួយអាកប្បកិរិយាប្រែប្រួល ដូចជា ភ័យខ្លាំង គេងមិនលក់ ការផ្តោតអារម្មណ៍ថយចុះ ឬលទ្ធផលសិក្សាធ្លាក់ចុះ អាចពាក់ព័ន្ធនឹងស្ថានភាពសំពាធចិត្ត ការគេងមិនធម្មតា ការឆ្លងរោគ ប្រព័ន្ធប្រសាទ ឬបញ្ហាសុខភាពចិត្ត ត្រូវការត្រូវបានវាយតម្លៃពីវេជ្ជបណ្ឌិតជំនាញ

មន្ទីរពេទ្យភយ៉ាថៃ 2 ផ្តល់សំខាន់ដល់ការថែទាំសុខភាពកុមារយ៉ាងទូលំទូលាយ រួមទាំងការអភិវឌ្ឍ ការគិត ប្រព័ន្ធប្រសាទ និងសុខភាពចិត្ត ដើម្បីជួយបំបែកថា អាការៈដែលកើតមានគឺជាការអភិវឌ្ឍតាមអាយុ ឬជាសញ្ញាវេជ្ជសាស្រ្តដែលគួរត្រូវបានថែទាំយ៉ាងសមរម្យ។ ការនាំកូនមកពិនិត្យវាយតម្លៃពីដំណាក់កាលដំបូង នឹងជួយកាត់បន្ថយការព្រួយបារម្ភរបស់ឪពុកម្តាយ និងលើកស្ទួយការអភិវឌ្ឍល្អរបស់កុមារជាយូរអង្វែង

ឧបាសកា វេជ្ជបណ្ឌិត ស្រី ឈិតឆនក

គ្រូពេទ្យជំនាញប្រព័ន្ធប្រសាទកុមារ

មន្ទីរពេទ្យភយ៉ាថៃ 2