បច្ចុប្បន្ននេះយើងអាចឃើញថា ឪពុកម្តាយជាច្រើនគ្មានពេលវេលាដើម្បីប្រើជាមួយកូនយ៉ាងគ្រប់គ្រាន់ ដូច្នេះឪពុកម្តាយត្រូវការប្រើពេលវេលាដែលមានកំណត់ឲ្យមានប្រយោជន៍ខ្ពស់បំផុត មួយក្នុងចំណោមបញ្ហាដែលឪពុកម្តាយជួបប្រទៈជាញឹកញាប់បំផុត គឺការដែលកូនមិនស្តាប់ពាក្យដែលយើងបង្រៀន ដែលពិតប្រាកដហើយចង់ឲ្យឪពុកម្តាយសាកល្បងត្រលប់មកគិតវិញថា “យើងដែលជាឪពុកម្តាយបានស្តាប់កូនយ៉ាងគ្រប់គ្រាន់រួចហើយឬនៅ?”
ជាពិសេសនៅពេលដែលកូនត្រូវរៀនតាមអនឡាញពីផ្ទះ ឱកាសក្នុងការពិភាក្សាជាមួយមិត្តភក្តិបានកាត់បន្ថយចុះ ប៉ុន្តែត្រូវបានជំនួសដោយឪពុកម្តាយ ឬអ្នកថែទាំ ដែលនឹងជាជំនួយសង្គម (Social Support) សម្រាប់កូននៅពេលដែលត្រូវរៀនតាមអនឡាញ។ ប្រសិនបើយើងមិនអាចបត់បែនខ្លួនឲ្យសម្របសម្រួលនឹងការរៀនបែបនេះបានទាន់ ពេលនោះការរៀនតាមអនឡាញអាចនឹងមិនមានប្រសិទ្ធភាពដូចដែលបានរំពឹងទុក។ ថ្ងៃនេះយើងមានបច្ចេកទេសល្អៗមកចែករំលែកឲ្យឪពុកម្តាយជំនាន់ថ្មីបានដឹងថា ត្រូវធ្វើដូចម្តេច ប្រសិនបើចង់ឲ្យការរៀនតាមអនឡាញមានគុណភាពដូចដែលគួរតែមាន។
- ការស្តាប់យ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ និងការពិភាក្សាបែបបើកចំហ (Active-Open)
ការស្តាប់ និងការនិយាយអាចមើលទៅជារឿងតូច ប៉ុន្តែការស្តាប់ និងការនិយាយគឺជាមូលដ្ឋាននៃទំនាក់ទំនង និងការបង្កើតការជឿទុកចិត្តរវាងឪពុកម្តាយ និងកូន។ ប្រសិនបើយើងចង់ឲ្យកូនស្តាប់ និងអនុវត្តតាមអ្វីដែលយើងបង្រៀន មុនដំបូងយើងត្រូវធ្វើឲ្យកូនមានអារម្មណ៍ជឿទុកចិត្ត និងមានភាពក្លាហានក្នុងការមកនិយាយពិភាក្សា និងពិគ្រោះជាមួយយើង។ ការស្តាប់កូនយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ គឺជាវិធីមួយដែលយើងអាចបង្ហាញឲ្យកូនដឹងថាយើងយល់ និងយើងតែងតែមានភាពរួសរាយរាក់ទាក់ក្នុងការជួយកូន មិនថាបញ្ហានោះជាបញ្ហាផ្នែកណា។ ការស្តាប់ល្អ គឺឪពុកម្តាយត្រូវផ្តល់ការយកចិត្តទុកដាក់ សារៈសំខាន់ និងការយល់ដឹងចំពោះការប្រាស្រ័យទាក់ទងរបស់កូនគ្រប់យ៉ាង មិនថាជាពាក្យសំឡេង សំឡេងទូរស័ព្ទ មើលភ្នែក មុខមាត់ ឬអាកប្បកិរិយា។ ការស្តាប់ល្អមិនមែនជាការស្តាប់កូនក្នុងពេលដែលកំពុងមើលទូរទស្សន៍ កំពុងអានសារ Line មិត្តភក្តិ ឬកំពុងលាងចានជាដើមទេ។
ឧទាហរណ៍ពាក្យដែលឪពុកម្តាយគួរប្រើ
ដើម្បីផ្តល់ឱកាសឲ្យកូនពិពណ៌នាអារម្មណ៍ និងអារម្មណ៍ ដោយផ្តល់ការយល់ដឹងដូចជា
- “អរគុណដែលទុកចិត្តម៉ាក់/ប៉ា ហើយប្រាប់រឿងទាំងនេះឲ្យស្តាប់”
- “ម៉ាក់/ប៉ា យល់ថារឿងដែលកូនកំពុងប្រឈមមុខឥឡូវនេះវាខឹងខ្លាចប៉ុណ្ណា”
-
និងការប្រើសំណួរបែបបើក ដើម្បីឲ្យកូនអាចប្រាប់រឿងរបស់គេបានច្រើនជាងមុន ដូចជា
- “ហើយពេលនោះកូនបានធ្វើដូចម្តេចបន្ត?”
- “កូនគិតថាមានអ្វីដែលប៉ា/ម៉ាក់អាចជួយកូនបានឥឡូវនេះខ្លះទេ?”
- “កូនមានបំណងធ្វើអ្វីបន្តពីនេះ?”
- “កូនបានជួបបញ្ហានេះតាំងពីពេលណា?”
- “មាននរណាដឹងរឿងនេះក្រៅពីប៉ា/ម៉ាក់ទេ?”
-
ឧទាហរណ៍ពាក្យដែលគួរប្រុងប្រយ័ត្ន!!!
- “រឿងតូចៗបែបនេះ មិនមានអ្វីដែលត្រូវគិតទេ”
- “ឈប់គិតបានហើយ”
- “មិនយល់ទេ ហេតុអ្វីបានយំ?”
- “មិនពិតទេ”
- “កូនមិនត្រូវគិតបែបនោះទេ”
-
ព្រោះពាក្យទាំងនេះគឺជាការបដិសេធអារម្មណ៍ និងបទពិសោធន៍របស់កុមារ ដែលនឹងបណ្តាលឲ្យកុមារមិនចង់មកជិត ឬស្តាប់ការបង្រៀនពីយើង។
ក្រៅពីនេះ ការស្តាប់យ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ និងការពិភាក្សាបែបបើក ក៏អាចបង្កើតឲ្យកុមារមិនរក្សាអារម្មណ៍ទុកក្នុងចិត្ត ហើយក៏អាចការពារកុមារពីអាកប្បកិរិយាខឹងក្តៅ និងហិង្សាបានផងដែរ។ ក្រៅពីនេះ ការស្តាប់យ៉ាងសកម្ម (Active) និងការពិភាក្សាបែបបើក ក៏អាចធ្វើឲ្យវិធីសាស្រ្តពីរដែលនៅសល់មានប្រសិទ្ធភាពកាន់តែខ្ពស់ឡើងផងដែរ។
- ការបង្កើតវិន័យរួមគ្នា (Routine)
ពេលដែលកូនត្រូវរៀនតាមអនឡាញពីផ្ទះ អ្វីដែលឪពុកម្តាយអាចធ្វើបានជាលើកដំបូង គឺការបង្កើតបរិយាកាស (Environment) នៅក្នុងបន្ទប់ដែលកូនប្រើសម្រាប់រៀនអនឡាញ ដើម្បីឲ្យកូនមានអារម្មណ៍ល្អក្នុងការរៀន។ មួយក្នុងចំណោមវិធីនោះគឺការបង្កើតវិន័យ ឬក៏កិច្ចវត្តមាន (Routine) ប្រចាំថ្ងៃក្នុងមួយសប្តាហ៍។
ការស្រាវជ្រាវជាច្រើនបានបញ្ជាក់ថាកុមារនឹងអាចធ្វើការងារ ឬសកម្មភាពណាមួយបានល្អ ប្រសិនបើមានវិន័យ ឬកិច្ចវត្តមានដែលអាចអនុវត្តបាន (Routine) ហើយឱកាសដែលកុមារនឹងអនុវត្តតាម Routine នោះនឹងកើនឡើង ប្រសិនបើកុមារមានការចូលរួមក្នុងការបង្កើត Routine ឬកិច្ចវត្តមាននោះ។ ដូច្នេះនេះគឺជាមូលហេតុមួយដែលធ្វើឲ្យការពិភាក្សាបែបបើកមានសារៈសំខាន់ខ្លាំង ព្រោះឪពុកម្តាយអាចព្រមព្រៀងជាមួយកូនដោយចំហរ ថាពេលណាជាពេលដែលកូនមិនលេងទូរស័ព្ទ មិនលេងហ្គេម មិនមើល YouTube ឬមើលទូរទស្សន៍។ ប្រសិនបើកូនជឿថាច្បាប់នានានោះមិនលើសសមត្ថភាពរបស់គេ ការសម្របសម្រួលតាមច្បាប់ដែលយើងបានបង្កើតរួមគ្នានឹងមានឱកាសខ្ពស់ក្នុងការអនុវត្ត។
អ្វីមួយទៀតដែលគួរត្រូវមានក្នុងកិច្ចវត្តមាន គឺការចែកចាយពេលវេលា ប្រហែល ១០ – ១៥ នាទី សម្រាប់ការរៀបចំខ្លួនមុនពេលរៀនតាមអនឡាញ ដូចជា ការត្រួតពិនិត្យ ឬរៀបចំឧបករណ៍ កុំព្យូទ័រ កាសស្តាប់ ប៊្លុកសាក និងការបិទទូរទស្សន៍ ការដាក់ទូរស័ព្ទចល័ត និងការចូលបន្ទប់ទឹក មុនចាប់ផ្តើមរៀន។
ចុងក្រោយ ឪពុកម្តាយមិនគួរមើលរំលងក្នុងការអាប់ដេតកិច្ចវត្តមាន ឬ Routine នោះជាមួយកូនរៀងរាល់សប្តាហ៍ ដោយកូនគួរត្រូវមានការចូលរួមក្នុងការបញ្ចេញមតិ ប្រសិនបើមានអ្វីដែលពិបាក ឬងាយពេក។ វិធីនេះសមស្របសម្រាប់ឪពុកម្តាយដែលមិនមានពេលវេលាគុណភាព (Quality time) ឬពេលវេលាគុណភាពជាមួយកូនគ្រប់គ្រាន់ ព្រោះការបង្កើត Routine គឺជាសកម្មភាពល្អមួយដែលឪពុកម្តាយអាចធ្វើរួមជាមួយកូនដោយប្រើពេលវេលាមិនច្រើន ហើយមិនប៉ះពាល់ដល់សកម្មភាពផ្សេងៗរបស់គ្រួសារ។
- ការថែទាំការសិក្សារបស់កូនដោយមានដែនកំណត់ (Boundary)
ជឿជាក់ថាឪពុកម្តាយគ្រប់រូបឲ្យសារៈសំខាន់ចំពោះការសិក្សារបស់កូន ប៉ុន្តែអ្វីដែលយើងគ្រប់គ្នាត្រូវប្រយ័ត្ន គឺការមិនលើសដែនកំណត់របស់កូន ដើម្បីមិនឲ្យកូនមានអារម្មណ៍ថាកំពុងត្រូវបានត្រួតពិនិត្យ។ អារម្មណ៍នៃការត្រូវបានត្រួតពិនិត្យជាច្រើនដងអាចធ្វើឲ្យកុមារមានអារម្មណ៍ថាកំពុងត្រូវបានដាក់ទណ្ឌកម្ម។ កុមារមួយចំនួនអាចមានអារម្មណ៍ភ័យខ្លាច ដូចជាការភ័យថាឪពុកម្តាយមិនមានមោទនភាព ឬភ័យថាខ្លួនមិនល្អគ្រប់គ្រាន់នៅក្នុងភ្នែកឪពុកម្តាយ។ នៅពេលដែលអារម្មណ៍ទាំងនេះកើតឡើងជាញឹកញាប់ក្នុងការសិក្សា ការខិតខំ និងការលើកទឹកចិត្តក្នុងការសិក្សារបស់កុមារអាចធ្លាក់ចុះ ដែលវានឹងប៉ះពាល់ដល់លទ្ធផលសិក្សារបស់កុមារផងដែរ។
ឧទាហរណ៍ពាក្យដែលគួរប្រុងប្រយ័ត្ន!!!
- “កូនអ្នកដទៃមិនឃើញខ្ជិលបែបនេះទេ”
- “ហេតុអ្វីមិនចាប់អារម្មណ៍រៀនដូចមិត្តភក្តិរូបនេះ?”
- “គ្រាន់តែលេងហ្គេមទេហើយពិន្ទុបានបែបនេះ”
- “បើមិត្តភក្តិធ្វើបានល្អជាងយើង នោះមានន័យថាយើងមិនខិតខំគ្រប់គ្រាន់”
ទោះបីជាការប្រព្រឹត្តិអ្វីៗទាំងអស់ដែលឪពុកម្តាយធ្វើមានមូលហេតុចេញពីការព្រួយបារម្ភចំពោះកូន ចង់ឲ្យកូនបានល្អ ក៏ប៉ុន្តែគួរត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នគិតពីទស្សនៈរបស់កូនផងដែរ ព្រោះមានតែខ្សែស្រឡាយតូចមួយប៉ុណ្ណោះដែលបំបែករវាងការដែលកូននឹងមើលឃើញថា អ្វីដែលយើងធ្វើ “គឺជាការយកចិត្តទុកដាក់ល្អ” ឬ “គឺជាការត្រួតពិនិត្យ” ដែលវាអាស្រ័យលើទស្សនៈ (Attitude) និងវិធីសាស្រ្តក្នុងការប្រាស្រ័យទាក់ទងរបស់ឪពុកម្តាយ។
អ្នកចិត្តវិទ្យា
មន្ទីរពេទ្យភយ៉ាថៃ 3
