อินซูลินปั๊มคืออะไร
อินซูลินปั๊ม คือ อุปกรณ์ทางการแพทย์ที่เลียนแบบการทำงานของตับอ่อนโดยทำหน้าที่ปล่อยอินซูลิน (Insulin) เข้าสู่ร่างกายด้วยการทำงานที่แบ่งออกเป็น
- การฉีดอินซูลินพื้นฐาน (Basal Insulin) ซึ่งจะค่อย ๆ ปล่อยอินซูลินเข้าสู่ร่างกายอย่างต่อเนื่อง 24 ชั่วโมง ทำหน้าที่เหมือนการทำงานของตับอ่อนโดยธรรมชาติ
- การฉีดอินซูลินก่อนมื้ออาหาร (Bolus Insulin) ซึ่งสามารถตั้งค่าได้ว่า จะให้อินซูลินเข้าสู่ร่างกายจำนวนเท่าไร ตามปริมาณอาหารที่รับประทาน เพื่อลดระดับน้ำตาลในเลือด ไม่ให้ระดับน้ำตาลในเลือดสูงหลังจากรับประทานอาหาร
การทำงานของอินซูลินปั๊ม ประกอบด้วย
- เครื่องอินซูลินปั๊ม : ซึ่งมีขนาดพกพาสามารถนำติดตัวไปไหนมาไหนได้ โดยเครื่องจะค่อย ๆ ปล่อยอินซูลินทีละน้อย เข้าสู่ชั้นใต้ผิวหนังผ่านทางสายที่มีท่อพลาสติกฝังอยู่
- หลอดบรรจุอินซูลิน : มี 2 ขนาดบรรจุให้เลือกคือ 1.8 มล. และ 3.0 มล.ใช้ร่วมกับอินซูลินประเภทออกฤทธิ์เร็วที่สุด เช่น Novorapid, Humalog หรือ Aprida
- ชุดให้อินซูลินเข้าสู่ร่างกาย (Infusion set) จะมีสายและพอร์ทที่ติดกับตัวผู้ป่วย โดยเครื่องจะค่อย ๆ ปล่อยอินซูลินทีละน้อย เข้าสู่ชั้นใต้ผิวหนังผ่านทางพอร์ทที่มีท่อพลาสติกฝังอยู่
ประโยชน์ของอินซูลินปั๊ม ดีอย่างไร
1. BETTER CONTROL
- เพื่อประสิทธิภาพในการจัดการเบาหวาน ช่วยลดระดับน้ำตาลเฉลี่ยสะสม (HbA1c)
- ลดจำนวนครั้งการเกิดภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ (Hypoglycemia) ลงได้ถึง 84% เมื่อเปรียบเทียบกับกลุ่มผู้ป่วยที่ใช้วิธีการฉีดอินซูลิน แบบหลายครั้งต่อวันตามมื้ออาหาร (Multiple daily injection)
2. BETTER PROTECTION
ลดความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนในระยะยาวได้ดังนี้
- โรคหัวใจและหลอดเลือด (Cardiovascular damage) ลงได้มากกว่า 41%
- โรคเส้นประสาทที่เกิดจากเบาหวาน (Diabetic Neuropathy) ลงได้มากกว่า 60%
- โรคไตจากเบาหวาน (Diabetic Nephropathy) ลงได้มากกว่า 54%
- โรคเบาหวานเข้าจอประสาทตา (Diabetic Retinopathy) ลงได้มากกว่า 63%
3. BETTER LIFE
ช่วยลดจำนวนครั้งของความเจ็บปวดจากการฉีดยาแบบหลายครั้งต่อวัน (Multiple daily injection) ลงเพราะการใช้ Insulin pump จะมีอุปกรณ์การให้อินซูลินผ่านท่อพลาสติกขนาดเล็กที่ติดอยู่บริเวณชั้นใต้ผิวหนังซึ่งผ่านการรับรองคุณภาพเรื่องความปลอดภัย โดยท่านสามารถเปลี่ยนได้ด้วยตัวเองทุก ๆ 3 วัน
ข้อดีของอินซูลินปั๊มเปรียบเทียบกับแบบฉีด
|
Topic
|
อินซูลินปั้ม |
การฉีดยาแบบปกติ |
| ความเจ็บจากการฉีดยา | ลดความเจ็บจากจำนวนการใช้เข็มฉีดยาด้วยการเปลี่ยนอุปกรณ์ เพียง 3 วันครั้งเท่านั้น | ต้องฉีดยาวันละ 2-3 เข็มต่อวัน (หรือ 6-9 เข็ม/3 วัน) |
| ควบคุมระดับน้ำตาลเฉลี่ยสะสม (HbA1c) | ช่วยลดระดับน้ำตาลเฉลี่ยสะสม (HbA1c) ได้ดีกว่า เพราะมีการปล่อยปริมาณอินซูลินได้ใกล้เคียงกับตับอ่อน | คุมน้ำตาลได้ยากกว่า |
| บริเวณที่ฉีดอินซูลิน | ช่วยลดภาวะ Lipohypertrophy (ก้อนแข็งจากไขมันใต้ชันผิวหนัง) | การฉีดยาด้วยเข็มนาน ๆ อาจเกิดภาวะ Lipohypertrophy ซึ่งจะลดการดูดซึมของอินซูลินได้ |
| ความสะดวกสบาย | ฉีดยาได้บ่อยตามอาหารที่รับประทานทำให้ควบคุมน้ำตาลได้ตลอดทั้งวัน | ต้องพกอินซูลิน เข็มฉีดยา และอุปกรณ์ไปด้วยทุกครั้ง อาจไม่สะดวกในการหาสถานที่ฉีดยา และถ้าลืมค่าน้ำตาลวันนั้นอาจขึ้นสูงมาก |
| ลดปริมาณยา | เมื่อใช้อินซูลินปั๊ม เมื่อควบคุมได้ดีแล้วแพทย์มักลดปริมาณอินซูลิน และงดยากิน | ผู้ป่วยมักรักษาร่วมทั้งยากิน ยาฉีด |
| ความยืดหยุ่นในการใช้ชีวิต | ออกกำลังกายได้โดยไม่ต้องกังวลกับปัญหาน้ำตาลต่ำ ด้วยโปรแกรมการตัดอินซูลินพื้นฐานช่วงการออกกำลังกาย การรับประทานอาหาร: ถ้าสามารถนับปริมาณคาร์โบไฮเดรตได้ เครื่องมีโปรแกรมอัตโนมัติช่วยคำนวณปริมาณอินซูลินที่ควรได้รับ |
ถ้ารับประทานหรือมีพฤติกรรมไม่ตรงตามปริมาณยาที่ฉีดอาจเกิดภาวะน้ำตาลต่ำหรือสูงกว่าปกติได้ |
| ปัญหาน้ำตาลต่ำ | เครื่องมีการปล่อยอินซูลินพื้นฐาน (Basal Insulin) ตลอดทั้งวันช่วยลดปัญหา ทำให้ค่าน้ำตาลคงที่มากยิ่งขึ้น |
อินซูลินปั๊มเหมาะกับใคร
- ผู้เป็นเบาหวานที่ฉีด Insulin อยู่แล้ว เหมาะสมอย่างยิ่งโดยเฉพาะผู้ที่ฉีดยาหลายครั้งต่อวัน
- ผู้เป็นเบาหวานที่ยังควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้ไม่ดี โดยมีค่าน้ำตาลเฉลี่ยสะสม (HbA1c) ยังไม่ได้ตามเกณฑ์ที่กำหนด
- ผู้เป็นเบาหวานที่ยังเกิดภาวะน้ำตาลต่ำ (Hypoglycemia) หรือน้ำตาลสูง (Hyperglycemia) อยู่
- ผู้เป็นเบาหวานที่มีน้ำตาลสูงขณะตั้งครรภ์ หรือต้องการจะตั้งครรภ์โดยมีน้ำตาลสูงมาก่อน
- ผู้เป็นเบาหวานที่เดินทางบ่อย ๆ โดยเฉพาะต่างประเทศ
- ผู้เป็นเบาหวานที่รักในการออกกำลังกาย เล่นกีฬาเป็นประจำ
- ผู้เป็นเบาหวานที่เป็นวัยรุ่นและต้องการความสะดวก
- ผู้เป็นเบาหวานที่มีความตั้งใจในการที่คุมเบาหวานของตัวเองให้ดีที่สุด
