การตรวจสวนหลอดเลือดหัวใจ

ผู้ป่วยที่มีอาการเจ็บหน้าอกและตรวจพบว่ามีความผิดปกติของคลื่นหัวใจผิดปกติ หรือการตรวจสมรรถภาพหัวใจด้วยการเดินสายพาน ทำให้สงสัยว่าอาจมีสภาวะหลอดเลือดหัวใจตีบหรือตัน

การตรวจสวนหลอดเลือดหัวใจเป็นวิธีการตรวจที่สำคัญในการวินิจฉัยหลอดเลือดหัวใจตีบ และยังทำการรักษาต่อด้วยการทำบอลลูนหลอดเลือดหัวใจตรงตำแหน่งที่ตีบได้ด้วย โดยจะสามารถจะบอกถึงข้อมูลตำแหน่งของหลอดเลือดหัวใจตีบทีบริเวณใดและตีบกี่เส้น (เส้นเดียวหรือมีหลายเส้น)และตีบกี่เปอร์เซนต์ และยังดูการทำงานของกล้ามเนื้อหัวใจห้องซ้ายได้ด้วย โดยจะใช้เวลาในการตรวจวินิจฉัยเพียง ๑๕–๒๐ นาที และเป็นข้อมูลบอกถึงแนวทางการรักษาด้วยยา(ในกรณีที่ตีบไม่มาก ),บอลลูน หรือการผ่าตัด และการปฏิบัติตัวผู้ป่วยได้ต่อไป
ผู้ป่วยบางรายที่ทำการตรวจด้วยวิธีนี้ ไม่จำเป็นต้องนอนโรงพยาบาล สามารถมาตรวจตอนเช้าและนอนพักฟื้นประมาณ ๖–๘ชม. ก็สามารถกลับบ้านได้ และมาพบแพทย์ในวันรุ่งขึ้น เพื่อวางแผนการรักษาต่อไป
ปัจจุบันทำกันแพร่หลายในต่างประเทศ มีผู้ป่วยจำนวนมากขึ้นที่เดินทางมาประเทศไทยเพื่อทำการตรวจดังกล่าว มักมาจากแถบเอเชียและตะวันออกกลาง มาเพื่อขอตรวจรักษาหลอดเลือดหัวใจตีบด้วยการทำบอลลูน และใส่ขดลวดดามหลอดเลือดเนื่องจากแพทย์เรามีความชำนาญมากขึ้น และมีการถ่ายทอดเทคโลยีจากยุโรปและอเมริกา
ในผู้ป่วยมีอาการ เจ็บหน้าอก ที่เกิดจากหลอดเลือดหัวใจตีบเฉียบพลัน บริเวณตรงกลางหน้าอก คล้ายกับมีอะไรมากดทับ อาจร้าวไปที่คอหรือไหล่หรือ ร่วมกับมีอาการเหงื่อออกตัวเย็น,ใจสั่น,หน้ามืด,เหนื่อยหอบ ตรวจคลื่นหัวใจหรือเจาะเลือดดูจะพอบอกได้ว่ามีการตีบของหลอดเลือด ในบางรายที่การอาการไม่ชัดเจนแพทย์จะทำการตรวจสมรรถภาพหัวใจด้วยการเดินสายพาน (Exercise stress test) หรือทำอัลตร้าซาวด์สีในระบบสองหรือสามมิติร่วมกับการเดินสายพาน หรือ ให้ยากระตุ้นการทำงานของหัวใจ เพื่อประเมินภาวะตีบของหลอดเลือดหัวใจ ก่อนทำการฉีดสีดูหลอดเลือดหัวใจ

นอกจากการตรวจสวนหลอดเลือดหัวใจปกติ ยังสามารถทำการรักษาต่อด้วยการทำบอลลูนขยายหลอดเลือด และใส่ขดลวดStainless steelดามในหลอดเลือดหัวใจซึ่งจะใช้เวลาในการทำเพียง ๓๐-๔๕ นาที ต่อ ๑ เส้นเลือด

การทำบอลลูนพร้อมใส่ขดลวดขยายหลอดเลือด โดยผ่านบริเวณข้อมือในผู้ป่วยหลอดเลือดหัวใจตีบ (Radial Artery Approach)

Radial Artery Approach ทางเลือกของการทำบอลลูน เป็นการทำบอลลูนพร้อมใส่ขดลวดบริเวณข้อมือตรงที่ใช้คลำชีพจร (Radial Pulse ) เปรียบเทียบกับการทำบอลลูน ที่ขาพบว่าได้ผลดีไม่แตกต่างกัน สามารถทำบอลลูนผ่านเส้นเลือดบริเวณข้อมือได้ทั้ง 2 ข้าง แล้วแต่ความเหมาะสมและขนาดของเส้นเลือดของคนไข้ ในช่วง 3-4 ปีที่ผ่านมามีการพัฒนาเครื่องมือทางการแพทย์อย่างรวดเร็ว ทำให้เครื่องมือมีขนาดเล็กลงจนสามารถนำขดลวด ที่อยู่บนบอลลูนเข้าไปขยายแล้วก็ดามหลอดเลือดได้ ข้อดีของการทำบอลลูนแบบ Radial Artery Approachคือ คนไข้ไม่ต้องนอนขาเหยียดแข็งตรงหลายชั่วโมงหลังทำบอลลูน จึงสามารถลุกเข้าห้องน้ำและนั่งรับประทานอาหารได้ ไม่มีรอยเขียวช้ำที่ต้นขาหลังทำบอลลูน และใส่ขดลวด ไม่มีโอกาสที่จะเสี่ยงโดนเส้นเลือดดำหรือเส้นประสาทที่บริเวณข้อมือ เพราะที่ข้อมือมีแต่เส้นเลือดและกระดูกข้อมือเท่านั้น ระยะเวลาในการพักฟื้นที่โรงพยาบาลสั้น แนวโน้มในอนาคต การรักษาด้วยวิธีนี้อาจเข้ามาแทนการทำบอลลูนที่ขาประมาณ 2 ใน 3 เพราะเมื่อคนไข้ทราบว่ามีการรักษาด้วยวิธีทำบอลลูน ที่บริเวณข้อมือก็จะเลือกทำวิธีนี้ เนื่องจากรู้สึกว่าปลอดภัยและไม่น่ากลัวเหมือนการทำบอลลูนที่ขา แต่ในบางรายยังคงต้องทำที่ขา เนื่องจากที่ขามีพื้นที่มากกว่าบริเวณข้อมือ สามารถใส่เครื่องมือที่มีขนาดใหญ่ได้ เช่น สว่านหัวเพชรหรือเลเซอร์ได้ ในยุคนี้การตรวจหลอดเลือดหัวใจไม่ใช่เรื่องยากลำบาก หรือ อันตรายอย่างในสมัยก่อน เนื่องจากมีการพัฒนาเครื่องมือในทางเอกซ์เรย์ และสารทึบแสงที่ใช้ในการตรวจและรักษาหลอดเลือดหัวใจไปอย่างต่อเนื่อง ทำให้การตรวจและรักษาได้อย่างรวดเร็วและไม่ยุ่งนัก แม้ผู้ป่วยจะมีอาการหนัก หรือขั้นหัวใจวายจากหลอดเลือดหัวใจอุดตันเฉียบพลันก็ตามเมื่อมาถึงโรงพยาบาลที่มีศูนย์หัวใจ ที่มีเครื่องมือแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ พยาบาลและบุคคลากรพร้อมจะสามารถช่วยเหลือผู้ป่วยทีมีอาการเจ็บหน้าอกเฉียบพลันได้ทันท่วงที เวลาในการรักษาผู้ป่วยมีความสำคัญมากถ้าทำได้ในระยะเวลา ๔-๖ ชม. จะยิ่งมีโอกาสกลับมาอาการดีเหมือนเดิมได้อย่างรวดเร็วทันเวลาก่อนกล้ามเนื้อหัวใจ จะเสียไปอย่างถาวรจากภาวะการขาดเลือดไปเลี้ยงกล้ามเนื้อหัวใจเฉียบพลัน ห้องสวนหัวใจของศูนย์หัวใจพญาไท เปิดทำการได้ทันทีทุกเวลา ตลอด 24 ชั่วโมง ทุกวันไม่มีวันหยุด