ค้นหา...บทความทางการแพทย์

ศูนย์การแพทย์

ตรวจอัลตร้าซาวด์บ่อยๆ จะส่งผลกับลูกน้อยในครรภ์หรือไม่?


ตรวจอัลตร้าซาวด์บ่อยๆ จะส่งผลกับลูกน้อยในครรภ์หรือไม่?


คุณแม่ทุกคนต้องมีความรู้สึกอยากแอบดูลูกในท้องสักครั้ง (หรือหลายครั้ง) บางคนอยากรู้ว่าลูกแข็งแรงไหม ร่างกายสมบูรณ์ครบถ้วนหรือไม่ บางคนก็อยากรู้ว่าลูกกำลังทำอะไรอยู่ บางคนก็คิดถึงอยากเห็นหน้าให้ชื่นใจ แต่คุณแม่บางคนก็ยังแอบมีความกังวลว่าการตรวจอัลตร้าซาวด์นี้จะมีผลเสียหรืออันตรายกับลูกหรือไม่ การตรวจอัลตร้าซาวด์บ่อยๆจะมีรังสีแอลฟาแกมม่าหรือคลื่นแม่เหล็กส่งผลกระทบให้ลูกพิการหรือปัญญาอ่อนในอนาคตหรือไม่

วันนี้หมอจะช่วยตอบข้อสงสัยให้คุณแม่มั่นใจว่าการตรวจอัลตร้าซาวด์มีประโยชน์ต่อการดูแลการตั้งครรภ์และมีความปลอดภัยต่อทั้งคุณแม่และลูก

การตรวจอัลตร้าซาวด์คืออะไร?

การตรวจอัลตร้าซาวด์ (Ultrasound) หรือ “การตรวจด้วยคลื่นเสียงความถี่สูง” เป็นการตรวจที่ใช้ “คลื่นเสียง” ในการสร้างภาพลูกในท้องคุณแม่ โดยอุปกรณ์ที่ใช้ในการตรวจจะปล่อยคลื่นเสียงผ่านร่างกายคุณแม่ คลื่นเสียงนี้จะสะท้อนกับกล้ามเนื้อ, ไขมัน, อวัยวะในช่องท้อง และร่างกายของทารก, รก, น้ำคร่ำที่อยู่ในมดลูกของคุณแม่ แล้วสะท้อนกลับมายังอุปกรณ์ตรวจรับเพื่อแปลงเป็นภาพทางหน้าจออีกครั้ง

คุณแม่สามารถนึกถึงหลักการเดียวกันกับคลื่นเสียงที่ปลาโลมาหรือค้างคาวปล่อยออกไปและสะท้อนกลับมาแล้วแปลงเป็นภาพในสมองเพื่อหาตำแหน่งสิ่งต่างๆที่อยู่รอบตัว

ทำไมคุณแม่ต้องตรวจอัลตร้าซาวด์?

วัตถุประสงค์หลักของการตรวจอัลตร้าซาวด์ คือการตรวจประเมินสุขภาพของทารกในครรภ์ โดยสามารถแยกย่อยประโยชน์ของการตรวจได้ตามช่วงอายุครรภ์ ดังตารางต่อไปนี้

ตารางสรุปการตรวจอัลตร้าซาวด์ระหว่างการตั้งครรภ์


อายุครรภ์ วัตถุประสงค์ของการตรวจอัลตร้าซาวด์
6-8 สัปดาห์
  • ตรวจยืนยันการตั้งครรภ์, จำนวนทารก และดูการเต้นหัวใจ
  • ตรวจภาวะตั้งครรภ์ ว่ามีความเสี่ยงต่อภาวะท้องนอกมดลูก-ท้องลม หรือไม่
  • ตรวจว่ามีเนื้องอกมดลูก หรือ ถุงน้ำรังไข่ ซึ่งอาจจะกระทบต่อการตั้งครรภ์ หรือไม่
10-14 สัปดาห์
  • ตรวจหาความพิการแต่กำเนิดชนิดรุนแรงบางอย่าง
  • วัดความหนาของผิวหนังบริเวณต้นคอ (nuchal translucency) เพื่อช่วยในการตรวจคัดกรองความเสี่ยงกลุ่มอาการดาวน์ (Down syndrome)
18-22 สัปดาห์
  • ตรวจความผิดปกติหรือความพิการของทารกอย่างละเอียด (Anomaly Scan)
  • ตรวจการเจริญเติบโต และน้ำหนักตัวของทารก
  • ตรวจตำแหน่งรก สายสะดือ และปริมาณน้ำคร่ำ
28-36 สัปดาห์
  • ตรวจความผิดปกติของทารกอีกครั้งก่อนคลอด
  • ตรวจการเจริญเติบโต และน้ำหนักตัวของทารก
  • ตรวจสุขภาพทารก, การหายใจ และการเคลื่อนไหว
  • ตรวจสุขภาพรก, ปริมาณน้ำคร่ำ, ประเมินภาวะรกเสื่อม
  • ตรวจความเร็วเลือดในสายสะดือและทารก (Dopplerstudy)
  • ตรวจยืนยันท่าของทารกก่อนการคลอด

คุณแม่ควรได้รับการตรวจอัลตร้าซาวด์ที่อายุครรภ์เท่าไร?

คุณแม่ควรได้รับการตรวจอัลตร้าซาวด์อย่างน้อย 1 ครั้ง ในช่วงอายุครรภ์ 18-22 สัปดาห์ โดยสูติแพทย์เฉพาะทางเวชศาสตร์มารดาและทารกในครรภ์ (maternal-fetal medicine, MFM) เพื่อตรวจหาความพิการในทารก (anomaly scan) และติดตามพัฒนาการของทารก ปัจจุบันแนะนำว่าคุณแม่ควรได้รับการตรวจอัลตร้าซาวด์อย่างน้อย 1 ครั้งในทุกไตรมาส

สำหรับคุณแม่บางท่านที่มีภาวะแทรกซ้อนผิดปกติ เช่น ทารกน้ำหนักตัวน้อย, น้ำคร่ำน้อย, ครรภ์เป็นพิษ, เบาหวาน, ครรภ์แฝด เป็นต้น จะได้รับการตรวจอัลตร้าซาวด์ที่ถี่กว่าปกติและตรวจละเอียดมากขึ้น บางครั้งอาจต้องได้รับการตรวจทุกเดือน, ทุกสัปดาห์ หรือทุกวัน

อัลตร้าซาวด์บ่อยๆอันตรายหรือไม่?

จากข้อมูลที่มีอยู่ในปัจจุบัน ไม่พบว่าการตรวจอัลตร้าซาวด์มีอันตรายต่อคุณแม่และทารกในครรภ์ ทั้งในเรื่องของความพิการแต่กำเนิด, พัฒนาการและการเจริญเติบโต, โรคมะเร็ง, โรคจิตเภท หรือความผิดปกติอื่นภายหลังการคลอด คุณแม่จึงสามารถมั่นใจในการตรวจอัลตร้าซาวด์ได้

การตรวจอัลตร้าซาวด์สามารถตรวจความพิการได้ทุกอย่างหรือไม่?

แม้การตรวจอัลตร้าซาวด์จะไม่สามารถเห็นความผิดปกติหรือความพิการทุกอย่างได้ แต่ด้วยความสามารถและประสบการณ์ของแพทย์ผู้เชี่ยวชาญโดยส่วนใหญ่จะสามารถตรวจความผิดปกติได้มากถึง 80-90%

ข้อจำกัดที่ทำให้การตรวจอัลตร้าซาวด์ไม่สามารถพบความผิดปกติได้ ประกอบด้วย การระบุชนิดของอวัยวะที่เกิดความผิดปกติ เช่น มือ-เท้า, แขน-ขา, ทางเดินหายใจ จะตรวจพบได้ยากมาก, ท่าของทารกขณะการตรวจ (นอนคว่ำ, ปิดหน้า, หนีบขา), คุณแม่มีรูปร่างอ้วน หรือ ความผิดปกตินั้นเกิดขึ้นภายหลังหรือมีความชัดเจนมากขึ้นภายหลังจากการตรวจอัลตร้าซาวด์ที่ทำไปในช่วงแรก คุณแม่จึงควรรับตรวจอัลตร้าซาวน์อย่างน้อยไตรมาสละ 1 ครั้ง (ทุก 3 เดือน)

ตารางถัดไปจะแสดงค่าประมาณความแม่นยำในการตรวจพบความพิการในแต่ละอวัยวะ

ความแม่นยำในการตรวจพบความพิการของทารก


โรคหรือความพิการของอวัยวะ ความแม่นยำในการตรวจพบ (%)
สมองและระบบประสาทส่วนกลาง 53-84
หัวใจ / หัวใจพิการชนิดรุนแรง 9-13 / 50
ปากแหว่ง เพดานโหว่ 18-75
ผนังหน้าท้องไม่ปิด 80-98
ไส้เลื่อนที่กระบังลม 50-58
ระบบทางเดินหายใจ 20-50
ระบบทางเดินอาหาร 42-61
ระบบทางเดินปัสสาวะ 57-70
กระดูก / กระดูกชนิดรุนแรง 8-22 / 60
แขน-ขา หรือ มือ-เท้า 13-18

อ้างอิงจาก

  • ราชวิทยาลัยสูตินรีแพทย์แห่งประเทศไทย: ความแม่นยำของคลื่นเสียงความถี่สูงเพื่อวินิจฉัยความพิการของทารกในครรภ์
  • NHS Fetal Anomaly Screening Program, England, United Kingdom

 

 

นพ.อดิศร อักษรภูษิตพงศ์
สูตินรีแพทย์เฉพาะทางเวชศาสตร์มารดาและทารกในครรภ์
โรงพยาบาลพญาไท 3

Rate this article : ตรวจอัลตร้าซาวด์บ่อยๆ จะส่งผลกับลูกน้อยในครรภ์หรือไม่?

Posted by : Phyathai Hospital

    Review :

แพทย์

ปรึกษาแพทย์ออนไลน์

โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย
ข้อมูลส่วนตัวของคุณจะถูกเก็บรักษาไว้เป็นความลับอย่างเข้มงวดเพื่อความเป็นส่วนตัวของคุณ

บทความที่เกี่ยวข้อง