Understanding... Cataract Disease (Cataract)

ក្រអូបភ្នែក = កញ្ចក់ភ្នែកខូច

ពេលកញ្ចក់ភ្នែកខូច មិនត្រឹមតែស្រឡះទេ តែបង្រួមទៅជាអ័ព្ទ កញ្ចក់ដែលមានអ័ព្ទនេះបណ្តាលឲ្យកម្លាំងបំលែងពន្លឺខុសប្លែក ហើយក៏រាំងស្ទះមិនឲ្យពន្លឺចូលភ្នែកបានផង ដូច្នេះមនុស្សនោះមើលឃើញរូបភាពមិនច្បាស់ នេះគឺជាជំងឺដែលហៅថា “ក្រអូបភ្នែក”។ មនុស្សភាគច្រើនដែលមានអាយុលើស 60 ឆ្នាំឡើងទៅ ជួបប្រទៈកញ្ចក់ភ្នែកមានអ័ព្ទតិចតួច ឬក៏ជាក្រអូបភ្នែកដំបូងប្រហែល 80% ឬច្រើនជាងនេះនៃអ្នកជំងឺក្រអូបភ្នែកកើតឡើងដោយសារការចាស់ជរា ដែលជាការខូចខាតធម្មជាតិនៃរាងកាយ។ ចំនួន 20% ផ្សេងទៀតអាចកើតពីមូលហេតុផ្សេងទៀតដែលមិនមែនពីការចាស់ជរា ដូចជា កុមារកើតមកពីម្តាយដែលមានជំងឺហាត់ហឺម៉ាន់ក្នុងរយៈពេល 3 ខែដំបូងនៃការមានផ្ទៃពោះ ក្រអូបភ្នែកពីគ្រោះថ្នាក់ធ្វើឲ្យភ្នែករងរបួសយ៉ាងខ្លាំង ឬក៏ក្រអូបភ្នែកដែលកើតពីជំងឺទឹកនោមផ្អែម ជំងឺផ្សេងៗនៅក្នុងភ្នែកក៏អាចជាមូលហេតុនៃក្រអូបភ្នែកបានដែរ ដូចជា ការរលាកមាត់ភ្នែកយូរអង្វែង ឬក៏កើតពីការធ្វើការក្រោមពន្លឺថ្ងៃខ្លាំងជាយូរអង្វែង។

ក្រៅពីនេះ ការប្រើថ្នាំខ្លះៗជាប្រចាំក្នុងការព្យាបាលជំងឺរាងកាយខ្លះៗ ដូចជា ថ្នាំក្រុមស្ទេរ៉ូអ៊ីដ (Steroid) ដូចជា ថ្នាំប្រដនីសូឡូន (Prednisolone) ដែលពេញនិយមក្នុងការព្យាបាលជំងឺរំលងដូចជា ជំងឺប្រតិកម្មអាឡែហ្ស៊ី ជំងឺផ្តាសាយ ជំងឺថ្លើម SLE និងជំងឺសន្លាក់ ឬការទិញថ្នាំបាញ់ភ្នែកដែលមានសារធាតុស្ទេរ៉ូអ៊ីដ (Steroid) ដើម្បីប្រើដោយខ្លួនឯង អ្នកជំងឺដែលទទួលថ្នាំក្រុមនេះជាប្រចាំ គួរតែប្រុងប្រយ័ត្នថា អាចជាក្រអូបភ្នែកមុនពេលវ័យបាន។ មានច្រើនករណីដែលជំងឺអាឡែហ្ស៊ីហើយទិញថ្នាំញ៉ាំដោយខ្លួនឯង រយៈពេលយូរ ភ្នែកធ្លាក់ចុះពីជំងឺក្រអូបភ្នែក។ ក្រអូបភ្នែកដែលកើតពីការប្រើថ្នាំនេះ បើបញ្ឈប់ថ្នាំ ទោះបីក្រអូបដែលមានរួចមិនសម្រួលក៏ដោយ ក៏អាចបញ្ឈប់មិនឲ្យវាលឿនឡើងបាន។

រោគសញ្ញារបស់ជំងឺក្រអូបភ្នែក

រោគសញ្ញាចម្បងនៃក្រអូបភ្នែកនៅមនុស្សចាស់គឺ ភ្នែកធ្វើឲ្យមើលមិនច្បាស់យឺតៗជាយូរឆ្នាំ ដោយគ្មានការឈឺចាប់។ ការមើលឃើញធ្លាក់ចុះពេលពន្លឺមិនគ្រប់គ្រាន់ ប៉ុន្តែក្រអូបភ្នែកខ្លះៗអាចបណ្តាលឲ្យមានរោគសញ្ញាមើលមិនច្បាស់ខ្លាំងឡើងពេលនៅកន្លែងមានពន្លឺចាំង ដូចជា ពេលនៅក្រៅថ្ងៃ ប៉ុន្តែអាចមើលឃើញជិតស្ទើរតែធម្មតា នៅកន្លែងងងឹត ឬពេលលិចថ្ងៃ។ ពីព្រោះនៅកន្លែងចំហៀង មាត់ភ្នែកនឹងតូចចុះ ធ្វើឲ្យពន្លឺចូលភ្នែកបានតិច ខុសពីពេលនៅកន្លែងងងឹត ដែលមាត់ភ្នែកធំឡើង ធ្វើឲ្យពន្លឺចូលភ្នែកបានច្រើន ដូច្នេះមើលឃើញច្បាស់ជាងនៅកន្លែងងងឹត។

មើលឃើញរូបភាពស្ទួន ដូចជា ពេលយប់ឃើញព្រះច័ន្ទពីរឬច្រើនផ្កាយ ទោះបីមើលដោយភ្នែកតែមួយក៏នៅតែឃើញពីរផ្កាយ។ នេះដោយសារកញ្ចក់ដែលមានអ័ព្ទមានការប្រែប្រួលក្នុងការបំលែងពន្លឺមិនស្មើគ្នា។

មនុស្សទូទៅដែលមានអាយុលើស 40 ឆ្នាំ តែងតែត្រូវពាក់វ៉ែនតាដើម្បីអានសៀវភៅជារឿយៗ ប៉ុន្តែចាប់ផ្តើមឃើញអាចអានសៀវភៅដោយមិនពាក់វ៉ែនតា កុំរីករាយពេកថាអ្នកមានភ្នែកល្អឡើងវិញ នេះជារឿងដែលបង្ហាញថាកញ្ចក់ភ្នែកចាប់ផ្តើមខូច បណ្តាលឲ្យការបំលែងពន្លឺផ្លាស់ប្តូរ ហើយធ្វើឲ្យអ្នកមានភ្នែកខ្សោយឡើងនៅពេលចាស់ (Secondary myopia) ប៉ុន្តែមើលឃើញវែងមិនច្បាស់។ ប្រសិនបើអ្នកមានរោគសញ្ញាដូចនេះ គួរតែទៅពិនិត្យជាមួយវេជ្ជបណ្ឌិតភ្នែក ដើម្បីពិនិត្យថាតើអ្នកចាប់ផ្តើមមានក្រអូបភ្នែកឬអត់។

ឃើញពពុះស្បែកសនៅកណ្តាលរន្ធភ្នែកសម្រាប់អ្នកដែលមានក្រអូបភ្នែកពេញលេញហើយ ដែលបច្ចុប្បន្នមានករណីតិចចុះដោយសារតែអ្នកជំងឺអាចទៅពិនិត្យជាមួយវេជ្ជបណ្ឌិតភ្នែកបានងាយស្រួល។

តើអាចការពារជំងឺក្រអូបភ្នែកបានទេ?

ការរៀបចំខ្លួនសម្រាប់ទៅពិនិត្យវេជ្ជបណ្ឌិតភ្នែក

ការទៅពិនិត្យវេជ្ជបណ្ឌិតភ្នែកមិនត្រូវមានការព្រួយបារម្ភ មិនត្រូវឈប់ថ្នាំ មិនត្រូវឈប់ទឹកឬអាហារ។ ដំណើរការពិនិត្យមិនឈឺចាប់ទេ។ មិនគួរបើកបរមកដោយខ្លួនឯង ឬត្រូវមានអ្នកបើកបរមកជាមួយ ព្រោះការបាញ់ថ្នាំពង្រីកមាត់ភ្នែកធ្វើឲ្យមិនអាចទ្រាំពន្លឺបាន ភ្នែកមើលមិនច្បាស់ ជាពិសេសពេលមើលឃើញជិត រយៈពេល 5 ម៉ោង។ ការពង្រីកមាត់ភ្នែកសម្រាប់ពិនិត្យថាមិនមានជំងឺផ្សេងបន្ថែមនៅភ្នែក។ អ្នកជំងឺខ្លះដែលមានជំងឺប្រចាំខ្លះៗ ដូចជា ជំងឺទឹកនោមផ្អែម សំពាធឈាមខ្ពស់ ជំងឺបេះដូងខ្វះឈាម វេជ្ជបណ្ឌិតភ្នែកខ្លះអាចស្នើឲ្យអ្នកយកលទ្ធផលស្ករនៅឈាមចុងក្រោយមាដើម្បីពិនិត្យ ឬអាចស្នើឲ្យឈប់ថ្នាំលាយឈាមមុនពេលព្យាបាលក្រអូបភ្នែក។

ការរៀបចំខ្លួនមុនពេលព្យាបាលក្រអូបភ្នែក

ជាទូទៅពេលវេជ្ជបណ្ឌិតសម្រេចថាគួរតែធ្វើការវះកាត់ វេជ្ជបណ្ឌិតនឹងពិនិត្យភ្នែកយ៉ាងលម្អិត រួមទាំងវាស់សំពាធភ្នែក និងពិនិត្យបន្ទះភ្នែក ដើម្បីប្រាកដថាវានៅស្ថិតក្នុងសភាពល្អ។ ប្រសិនបើបន្ទះភ្នែកនៅស្ថិតក្នុងសភាពល្អ បន្ទាប់ពីវះកាត់ភ្នែកនឹងមើលឃើញបានល្អ ប៉ុន្តែប្រសិនបើបន្ទះភ្នែកខូច ការវះកាត់មិនអាចធ្វើឲ្យភ្នែកមើលឃើញបានល្អឡើងទេ។

ក្រៅពីនេះ វេជ្ជបណ្ឌិតនឹងពិនិត្យរាងកាយទូទៅ ដើម្បីមើលថាតើមានជំងឺផ្សេងៗដែលអាចបង្កររាំងខ្ទប់ក្នុងរយៈពេលវះកាត់ ឬបន្ទាប់ពីវះកាត់ឬអត់។ ជំងឺសំខាន់ៗរួមមាន ជំងឺទឹកនោមផ្អែម សំពាធឈាមខ្ពស់ ជំងឺឈាមតិច ជំងឺសួត ដែលពេលមានជំងឺទាំងនេះ ត្រូវតែទទួលការព្យាបាលឲ្យបានល្អមុនពេលធ្វើវះកាត់។

មានមនុស្សជាច្រើនយល់ច្រឡំថា ជំងឺទឹកនោមផ្អែមមិនអាចវះកាត់ក្រអូបភ្នែកបាន ដែលជាការយល់ច្រឡំ។ ជំងឺទឹកនោមផ្អែមអាចធ្វើវះកាត់បាន ប៉ុន្តែត្រូវតែគ្រប់គ្រងជំងឺទឹកនោមផ្អែមឲ្យបានល្អ មុនដើម្បីកាត់បន្ថយហានិភ័យឆ្លងរាលដាលបន្ទាប់ពីវះកាត់។ ប្រសិនបើមានការរលាកនៅជុំវិញភ្នែក ដូចជា ការរលាកស្នាមភ្នែក ការរលាកស្បែកភ្នែក ឬការរលាកថង់ទឹកភ្នែក ត្រូវតែទទួលការព្យាបាលឲ្យបានល្អមុន ព្រោះភ្នែកងាយឆ្លងរាលដាលជាងសរីរាង្គផ្សេងៗ ដូច្នេះប្រសិនបើមានការឆ្លងរាលដាលនៅជិតតំបន់កាត់វះកាត់ នឹងបង្កហានិភ័យឆ្លងរាលដាលបន្ទាប់ពីវះកាត់ក្រអូបភ្នែក។

ថ្នាំលាយឈាមមិនចាំបាច់ត្រូវឈប់គ្រប់ពេល ព្រោះវិធីសាស្រ្តព្យាបាលមានហានិភ័យឈាមចេញតិចណាស់ ប្រើតែថ្នាំបាញ់ភ្នែកប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែទាំងនេះអាស្រ័យលើការវាយតម្លៃរបស់វេជ្ជបណ្ឌិតភ្នែកដែលព្យាបាលអ្នកជាធម្មតា។

វិធីសាស្រ្តព្យាបាលជំងឺក្រអូបភ្នែក

ពេលដឹងថាជំងឺក្រអូបភ្នែកហើយ និងត្រូវការវះកាត់ គឺជារឿងធម្មតាដែលអ្នកជំងឺ ឬអ្នកណាមួយពេលបានលឺពាក្យវះកាត់តែងតែខ្លាច ប៉ុន្តែបច្ចេកវិទ្យា និងការរីកចម្រើនផ្នែកវេជ្ជសាស្រ្តបានរីកចម្រើនយ៉ាងច្រើន ធ្វើឲ្យវិធីសាស្រ្តព្យាបាលជំងឺក្រអូបភ្នែកអាចជាសះស្បើយ និងមានប្រសិទ្ធភាពល្អ មានការមើលឃើញល្អដូចធម្មតា។ វិធីសាស្រ្តវះកាត់មាន 3 វិធី ដោយផ្អែកលើគោលការណ៍ដកកញ្ចក់ភ្នែកដែលមានអ័ព្ទចេញ ហើយដាក់កញ្ចក់ភ្នែកសិប្បនិម្មិតជំនួសកញ្ចក់ធម្មជាតិ។

ការវះកាត់ក្រអូបភ្នែកដោយកាត់ស្បែកធំ (ECCE) ទោះបីជាវិធីនេះមានប្រសិទ្ធភាពល្អជាលំដាប់ដំបូង និងបានប្រើយូរមកហើយ បច្ចុប្បន្នវានៅតែជាវិធីដែលសន្សំសំចៃ និងមានសុវត្ថិភាព នៅប្រទេសដែលមិនមានម៉ាស៊ីនបំបែកក្រអូបភ្នែកដោយរលកសំឡេងប្រេកង់ខ្ពស់។ វិធីសាស្រ្តចាប់ផ្តើមដោយការចាក់ថ្នាំបាញ់បំបែកឈាមតំបន់ភ្នែក ដើម្បីឲ្យភ្នែកស្ងប់ និងមិនឈឺ។ បើកកញ្ចក់ភ្នែកទំហំ 8-9 មម. ហើយដកកញ្ចក់ភ្នែកដែលមានអ័ព្ទចេញតាមរយៈកាត់ស្បែក ហើយដាក់កញ្ចក់ភ្នែកសិប្បនិម្មិតជំនួស។ បិទកាត់ស្បែកដោយខ្សែដេរតូចជាងសក់ភ្នែក។ វិធីនេះសមស្របសម្រាប់កន្លែងដែលមិនមានម៉ាស៊ីនបំបែកក្រអូបភ្នែកដោយរលកសំឡេងប្រេកង់ខ្ពស់ ឬក្រអូបភ្នែកដែលបានទុកយូរហើយរឹងខ្លាំង មិនអាចបំបែកដោយម៉ាស៊ីនបំបែកក្រអូបភ្នែកបាន។ ខុសត្រូវគឺ កាត់ស្បែកធំធ្វើឲ្យមានការប្រែប្រួលភ្នែកបន្ទាប់ពីព្យាបាលបាន។ រយៈពេលវះកាត់ 15-30 នាទី (អាស្រ័យលើកម្រិតកំប៉ុង និងជំនាញវេជ្ជបណ្ឌិតភ្នែក)។

ការបំបែកក្រអូបភ្នែកដោយរលកសំឡេងប្រេកង់ខ្ពស់ (Phacoemulsification / Ultrasound) គឺជាវិធីល្អបំផុត និងទំនើបបំផុតបច្ចុប្បន្ន ដោយប្រើរលកសំឡេងប្រេកង់ខ្ពស់តាមរយៈកាត់ស្បែកភ្នែក 1.8 – 3 មម. (ទំហំកាត់ស្បែកអាស្រ័យលើម៉ាស៊ីនបំបែកក្រអូបភ្នែក និងជំនាញអ្នកប្រើ) កញ្ចក់ភ្នែកនឹងត្រូវបំបែកតាមក្បាលស្រូបចេញពីកាត់ស្បែកតូចណាស់។ រយៈពេលព្យាបាល 5-30 នាទី (អាស្រ័យលើកម្រិតកំប៉ុង និងជំនាញវេជ្ជបណ្ឌិតភ្នែក) មិនចាំបាច់ចាក់ថ្នាំបាញ់បំបែកឈាមទេ ប្រើតែថ្នាំបាញ់ភ្នែកប៉ុណ្ណោះគ្រប់គ្រាន់។ បន្ទាប់ពីបំបែកកញ្ចក់ក្រអូបភ្នែក នឹងដាក់កញ្ចក់ភ្នែកសិប្បនិម្មិតតាមរយៈកាត់ស្បែកតូចចូលទៅក្នុងភ្នែក។ ព្រោះកាត់ស្បែកតូចណាស់ មិនចាំបាច់ដេរកាត់ស្បែកទេ អ្នកជំងឺអាចប្រើភ្នែកបានភ្លាមៗបន្ទាប់ពីថ្នាំពង្រីកមាត់ភ្នែកផុតฤทธิ์។ ខុសត្រូវគឺថ្លៃថ្នាំខ្ពស់ជាងវិធីវះកាត់កាត់ស្បែកធំបន្តិច។ អ្នកជំងឺដែលមានក្រអូបភ្នែកដែលកញ្ចក់រឹងខ្លាំងអាចមិនអាចប្រើម៉ាស៊ីនបំបែកកញ្ចក់បាន ត្រូវការជំនាញវេជ្ជបណ្ឌិតភ្នែកច្រើនជាងវិធីវះកាត់កាត់ស្បែកធំ។

ការប្រើឡាស៊ែរ ដើម្បីបំបែកកញ្ចក់ក្រអូបភ្នែក (Femto Laser Cataract) គឺជាវិធីថ្មីដែលប្រើពន្លឺឡាស៊ែរ បំបែកកញ្ចក់ភ្នែកជាផ្នែកតូចៗ ដូចការកាត់នំ cake ហើយបន្ទាប់មកប្រើម៉ាស៊ីនបំបែកក្រអូបភ្នែកដោយរលកសំឡេងប្រេកង់ខ្ពស់ (Ultrasound) បំបែកកញ្ចក់ដែលបានបំបែកជាផ្នែក។ ប្រើតែថ្នាំបាញ់បំបែកឈាមតំបន់តូច បន្ថយឱកាសកើតបញ្ហាជំងឺបន្ថែមសម្រាប់ករណីកញ្ចក់ក្រអូបរឹងខ្លាំង។ ខុសត្រូវគឺថ្លៃថ្នាំខ្ពស់ណាស់ រយៈពេលវះកាត់យូរជាង 25-45 នាទី ព្រោះអ្នកជំងឺត្រូវផ្លាស់ទីពីម៉ាស៊ីនឡាស៊ែរ ទៅម៉ាស៊ីនបំបែកក្រអូបភ្នែក។ លទ្ធផលព្យាបាលមិនខុសពីការប្រើម៉ាស៊ីនបំបែកក្រអូបភ្នែកទេ។

បញ្ហាបន្ថែមក្នុងការព្យាបាលជំងឺក្រអូបភ្នែក

ឆ្លងរាលដាលបាក់តេរីបន្ទាប់ពីវះកាត់ គឺជាហានិភ័យមួយដែលមិនអាចការពារបាន ១០០% ព្រោះការព្យាបាលមានកាត់ស្បែកចូលទៅក្នុងភ្នែក ដូច្នេះមានឱកាសឲ្យបាក់តេរីចូលទៅក្នុងភ្នែក ទោះបីជាមានការរៀបចំយ៉ាងល្អក៏ដោយ។ ឱកាសកើតមានតិចណាស់ ប៉ុន្តែអាចកើតមានបាន ដោយមានរោគសញ្ញាមើលមិនច្បាស់ មិនអាចមើលឃើញ ឈឺភ្នែកខ្លាំង ភ្នែកក្រហម ទឹកភ្នែកហូរ និងរំខានភ្នែកខ្លាំង មិនអាចទ្រាំពន្លឺបាន។ ជាទូទៅកើតមានពីថ្ងៃដំបូងរហូតដល់ 7 ថ្ងៃបន្ទាប់ពីវះកាត់ ភាគច្រើនកើតមានក្នុងរយៈពេល 3-4 ថ្ងៃបន្ទាប់ពីវះកាត់។ ប្រសិនបើមិនទទួលការព្យាបាល អាចបណ្តាលឲ្យបាត់បង់ការមើលឃើញបាន។

ភ្នែកមានការប្រែប្រួល (Astigmatism) គឺមើលឃើញវែងមិនច្បាស់ មានរូបភាពស្ទួន ជាទូទៅកើតមាននៅពេលវះកាត់កាត់ស្បែកធំ មិនគួរឱ្យបារម្ភ និងអាចកែតម្រូវដោយការពាក់វ៉ែនតា។

អាការៈផ្តាសាយថ្នាំ អាចផ្តាសាយទាំងថ្នាំបាញ់ និងថ្នាំញ៉ាំ ឬផ្តាសាយកាវបិទភ្នែក ធ្វើឲ្យភ្នែកក្រហម ស្បែកភ្នែកស្អិតរលាក មិនគួរឱ្យបារម្ភ ពេលឈប់ប្រើថ្នាំដែលផ្តាសាយ នឹងធ្វើអោយប្រសើរឡើង។

៦ ចំណុចសំខាន់សម្រាប់សម្គាល់រោគសញ្ញា ដែលអាចជាសញ្ញាជូនដំណឹងក្រអូបភ្នែក