សភាពឈាមដុះ ឈាមដិត បញ្ហាដ៏ធ្ងន់ធ្ងរដែលត្រូវបានដោះស្រាយបន្ទាន់

រោគសញ្ញាបែបណា… ដែលហៅថា ‘ស្ថានភាពឈាមក្រអូប’ ?

ជាទូទៅរោគសញ្ញាដែលនាំមកអាចមានចាប់ពី ការឈឺក្បាល វិលក្បាល ឈឺចុកទឹកនោម ឈឺចុកទឹកនោម ធុញទ្រាន់ ខ្សោយ ការមើលឃើញមិនធម្មតា មុខក្រហមមិនធម្មតា ងងុយងាយ ឈឺចាប់ចង្វាក់បេះដូង ប៉ុន្តែមានក្រុមខ្លះដែលមិនមានរោគសញ្ញាណាំមកមុនទេ ប៉ុន្តែរកឃើញកំហុសពីការត្រួតពិនិត្យឈាម CBC (Complete Blood Count)

‘ស្ថានភាពឈាមក្រអូប’…កើតឡើងពីអ្វី?

ស្ថានភាពឈាមក្រអូបមានច្រើនប្រភេទ ដែលនីមួយៗចែកចាយតាមមូលហេតុដែលបណ្តាលឲ្យមានរោគសញ្ញា ដូចជា ទម្ងន់កើន ការជក់បារី ការផឹកស្រាក្នុងបរិមាណច្រើន បញ្ហាពីការផលិតកោសិកាឈាម ឬជាលទ្ធផលពីជំងឺផ្សេងៗ ដែលមានព័ត៌មានលម្អិតដូចខាងក្រោម

• ស្ថានភាពឈាមក្រអូបដែលបណ្តាលមកពីបរិមាណទឹកឈាម ឬផ្លាសម៉ា កាត់បន្ថយ (Apparent Polycythemia) ភាគច្រើនបណ្តាលមកពីទម្ងន់កើន ការជក់បារី ការផឹកស្រាក្នុងបរិមាណច្រើន ការប្រើថ្នាំបញ្ចេញទឹក ឬជាលទ្ធផលពីស្ថានភាពខ្វះទឹកក្នុងរាងកាយ
• ស្ថានភាពឈាមក្រអូបដែលបណ្តាលមកពីឆ្អឹងខ្នងផលិតកោសិកាឈាមក្រហមចេញក្នុងបរិមាណច្រើនពេក (Absolute Polycythemia) ចែកបាន 2 ប្រភេទ ដូចខាងក្រោម

1. 1. ឆ្អឹងខ្នងផលិតកោសិកាឈាមក្រហមច្រើនមិនធម្មតា (Primary Polycythemia ឬ Polycythemia Vera) ដែលភាគច្រើនពាក់ព័ន្ធនឹងកំហុសសារធាតុបង្កើតជាតិ JAK2 ដែលធ្វើឲ្យឆ្អឹងខ្នងផលិតកោសិកាឈាមក្រហមក្នុងបរិមាណច្រើនមិនធម្មតា និងផលិតកោសិកាឈាមស និងកោសិកាឈាមក្រហមក្នុងបរិមាណច្រើនមិនធម្មតាផងដែរ ភាគច្រើនកើតឡើងជាមួយមនុស្សចាស់
   2. ការផលិតហូមូនអេរីត្រូបូអ៊ីទីន (Erythropoietin) ក្នុងបរិមាណច្រើនពេក (Secondary Polycythemia) ឬអាចកើតឡើងពីមូលហេតុផ្សេងៗដូចជា

• • • ជំងឺសួតរាំងខ្លាំងជាប់រយៈពេលយូរ (Chronic Obstructive Pulmonary Disease: COPD) និងស្ថានភាពឈប់ដកដង្ហើមពេលគេង (Sleep Apnoea) បណ្តាលឲ្យអុកស៊ីសែនទៅផ្គត់ផ្គង់កោសិកានៅតំបន់ផ្សេងៗនៃរាងកាយមិនគ្រប់គ្រាន់ ដូច្នេះផលិតហូមូនអេរីត្រូបូអ៊ីទីនច្រើនឡើង
    • បញ្ហាអំពីតម្រង់ ដូចជា កោសិកាកើតឡើងនៅតម្រង់ ឬការបិទសរសៃឈាមធំនៅតម្រង់ ជាដើម

ឈាមក្រអូប ត្រូវរកឃើញដោយវិធីណាខ្លះ?

ការត្រួតពិនិត្យស្ថានភាពឈាមក្រអូបអាចធ្វើបាន 5 វិធី ប៉ុន្តែមានវិធីដែលពេញនិយមធ្វើគ្នាចម្បង 3 វិធី គឺ ការត្រួតពិនិត្យភាពសរុបនៃកោសិកាឈាម ការត្រួតពិនិត្យសម្រស់ឈាម ឬការត្រួតពិនិត្យអេរីត្រូបូអ៊ីទីន ដែលមានព័ត៌មានលម្អិតដូចខាងក្រោម

• ការត្រួតពិនិត្យភាពសរុបនៃកោសិកាឈាម (Complete Blood Count: CBC) គឺជាការវាស់ចំនួនកោសិកាឈាមក្រហម កោសិកាឈាមស កោសិកាឈាមក្រហម កម្រិតកម្រាស់របស់ហ៊ីមូហ្គ្លូប៊ីនក្នុងកោសិកាឈាមក្រហម រួមទាំងបរិមាណកោសិកាឈាមក្រហម
• ការត្រួតពិនិត្យសម្រស់ឈាម (Blood Smear) បង្ហាញលក្ខណៈរបស់កោសិកាឈាមក្រហម ធ្វើឲ្យអាចរកឃើញកោសិកាឈាមដែលមិនធម្មតា ដែលអាចពាក់ព័ន្ធនឹងជំងឺនេះបាន
• ការត្រួតពិនិត្យអេរីត្រូបូអ៊ីទីន (Erythropoietin Test) នៅអ្នកដែលមានស្ថានភាពឈាមក្រអូបអាចមានចំនួនហូមូនអេរីត្រូបូអ៊ីទីនក្នុងឈាមមិនធម្មតា
• ការត្រួតពិនិត្យឆ្អឹងខ្នង វិធីនេះធ្វើដោយការចាក់និងចាក់សាច់ឆ្អឹងខ្នង (Bone Marrow Aspiration and Biopsy) បន្ទាប់មកយកទៅវិភាគដោយអ្នកជំនាញជាក់លាក់ ដែលនៅអ្នកដែលមានស្ថានភាពឈាមក្រអូបភាគច្រើននឹងឃើញចំនួនកោសិកាឈាមច្រើនជាងធម្មតា
• ការត្រួតពិនិត្យសារធាតុបង្កើតជាតិ JAK2 ប្រហែល ៩៥ ភាគរយនៃអ្នកដែលមានស្ថានភាពឈាមក្រអូបពីការប្រតិបត្តិការមិនធម្មតារបស់ឆ្អឹងខ្នង នឹងពាក់ព័ន្ធនឹងកំហុសសារធាតុបង្កើតជាតិ JAK2 (Polycythemia Vera) ដែលរកឃើញបានពីការត្រួតពិនិត្យឈាម និងការចាក់និងចាក់សាច់ឆ្អឹងខ្នង

ពេលមានស្ថានភាពឈាមក្រអូប… រក្សាសុខភាពយ៉ាងដូចម្តេច?

សម្រាប់ការព្យាបាលមានវិធីជាច្រើនអាស្រ័យលើការវាយតម្លៃរបស់វេជ្ជបណ្ឌិត ចាប់ពីការទាញឈាម (Blood letting) រហូតដល់ការប្រើថ្នាំដើម្បីកាត់បន្ថយការផលិតកោសិកាឈាម ដើម្បីឲ្យអ្នកជំងឺមានសុខភាពល្អឡើង និងកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃការកើតបញ្ហាឈាមរលាកនៅពេលអនាគត