មហារីកសួត ជាហានិភ័យលេខ 1 របស់មហារីកស្ត្រី

មហារីកដោះគោត្រូវបានគេរាប់ថាជាហានិភ័យលេខ 1 ដោយមានស្ថិតិខ្ពស់បំផុតនៃមហារីកនៅសរីរាង្គផ្សេងទៀតរបស់ស្ត្រី ដូច្នេះស្ត្រីគ្រប់រូបគួរតែត្រួតពិនិត្យខ្លួនឯងជាប្រចាំ និងស្វែងរកឱកាសទៅពិនិត្យរកហានិភ័យមហារីកដោះគោ ប្រសិនបើមានរោគសញ្ញា ឬលក្ខណៈដូចខាងក្រោមគួរតែទៅពេទ្យភ្លាមៗ

រោគសញ្ញាបែបនេះអាចជាមហារីកដោះគោ

• អាចប៉ះបានកំណាត់រឹងនៅដោះគោ
• មានទឹកចេញពីច្រមុះដោះគោ ជាពិសេសបើចេញដោយខ្លួនឯងដោយមិនចាំបាច់បង្ខិត
• ច្រមុះដោះគោបាត់បង់ការមើលឃើញដែលកើតឡើងក្រោយ
• ការផ្លាស់ប្តូរនៅស្បែកដោះគោ ដូចជា កើនឡើង ឬមានរន្ធចុះចូល ឬកំណាត់នៅក្នុងដោះគោរាលដាលទៅស្បែករហូតមានលក្ខណៈជាអណ្តូង មានកំណាត់រឹងនៅស្បែក ស្បែកដោះគោស្រដៀងស្បែកផ្លែទំពាំងបាយជូរ មានអណ្តូង ឬស្នាមនៅច្រមុះដោះគោ និងជុំវិញច្រមុះដោះគោ
• ដោះគោស្រទាប់ក្រហមឆ្អឹងឆ្អើរ រយៈពេលយូរ មួយចំនួនអាចប៉ះបានកំណាត់នៅតំបន់ក្រោមស្មា
• មហារីកដោះគោភាគច្រើនគ្មានរោគសញ្ញាឈឺចាប់ តែក៏មានភាគតិចដែលអាចមានរោគសញ្ញាឈឺចាប់
• ការប៉ះដោះគោដោយខ្លួនឯង និងការពិនិត្យម៉ាំម៉ូក្រាមមួយឆ្នាំម្តងចាប់ពីអាយុ 40 ឆ្នាំឡើង ឬតិចជាងនេះប្រសិនបើមានប្រវត្តិហានិភ័យ គឺមានសារៈសំខាន់ ហើយគួរតែទៅពេទ្យភ្លាមៗពេលប៉ះបានកំណាត់នៅដោះគោដោយមិនគួររង់ចាំឲ្យមានរោគសញ្ញាឈឺចាប់មុន

ការពិនិត្យម៉ាំម៉ូក្រាមបង្កឲ្យមានមហារីកដោះគោពិតឬ?

ការចុចបង្ខិតពីការធ្វើម៉ាំម៉ូក្រាម ឬប៉ះដោះគោពីហេតុផលផ្សេងៗ មិនបណ្តាលឲ្យមានមហារីកទេ ប៉ុន្តែមានអ្នកជំងឺជាច្រើនដែលបានដឹងថាមានកំណាត់នៅដោះគោបន្ទាប់ពីបានប៉ះ ដូច្នេះធ្វើឲ្យយល់ច្រឡំថាការប៉ះបណ្តាលឲ្យមានមហារីក

ការប៉ះទង្គិចជាមួយកាំរស្មីជាញឹកញាប់ ឬបរិមាណច្រើន ដូចជាបុគ្គលិកដែលធ្វើការនៅបន្ទប់អ៊ិចសេរ បើគ្មានការការពារដោយត្រឹមត្រូវអាចបណ្តាលឲ្យមានមហារីកបាន។ ការធ្វើម៉ាំម៉ូក្រាមទទួលបានកាំរស្មីដូចជាការថតអ៊ិចសេរដង្ហើម, អ៊ិចសេរជង្គង់ ឬថតកាំរស្មីកុំព្យូទ័រ (CT scan) ប៉ុន្តែកាំរស្មីដែលប្រើក្នុងម៉ាំម៉ូក្រាមមានកម្រិតទាប ស្មើនឹងកាំរស្មីដែលទទួលបានធម្មតាពីបរិយាកាសរយៈពេល 7 សប្តាហ៍ (អាស្រ័យលើលក្ខខណ្ឌភូមិសាស្ត្រ) ហើយទាបជាងកាំរស្មីពីការថត CT scan 50-100 ដង ដូច្នេះការធ្វើម៉ាំម៉ូក្រាមសម្រាប់ត្រួតពិនិត្យមហារីកដោះគោមួយឆ្នាំម្តងគឺមានសុវត្ថិភាព មិនបានរកឃើញថាបង្កឲ្យមានមហារីកដោះគោ។ សូមណែនាំឲ្យពិនិត្យសម្រាប់ស្ត្រីអាយុ 40 ឆ្នាំឡើង ឬតិចជាងនេះប្រសិនបើមានហានិភ័យ។

លទ្ធផលម៉ាំម៉ូក្រាមមានន័យដូចម្តេច?

ម៉ាំម៉ូក្រាមភាគច្រើនរាយការណ៍លទ្ធផលជាលេខកម្រិតឬប្រភេទផ្សេងៗចាប់ពី 0 – 6 (ប្រភេទ BIRADS 0 – 6)

ដំណាក់កាលនៃមហារីកដោះគោ

មហារីកដោះគោអាចចែកដំណាក់កាលដូចខាងក្រោម ដំណាក់កាលមុនរាលដាល ឬដំណាក់កាល 0 (ដំណាក់កាល 0/ Ductal Carcinoma In Situ/ DCIS) *ការធានាមហារីកខ្លះៗអាចមិនគ្របដណ្តប់ដល់មហារីកដំណាក់កាលនេះ

• ដំណាក់កាលរាលដាល រួមមាន
  • ដំណាក់កាល 1 (Stage 1) កំណាត់ ≤ 2 សង់ទីម៉ែត្រ ហើយមិនរាលដាលទៅកាន់កោសិកាឈាម
  • ដំណាក់កាល 2 (Stage 2) កំណាត់ > 2-5 សង់ទីម៉ែត្រ រាលដាលទៅកាន់កោសិកាឈាម ≤ 3 កោសិកា ឬ កំណាត់ > 5 សង់ទីម៉ែត្រ ប៉ុន្តែមិនរាលដាលទៅកាន់កោសិកាឈាម
  • ដំណាក់កាល 3 (Stage 3) កំណាត់រាលដាលឡើងលើស្បែក/ឬរាលដាលចុះជញ្ជាំងទ្រូង ឬមហារីករាលដាលទៅកាន់កោសិកាឈាម 4-10 កោសិកា ឬរាលដាលទៅកាន់កោសិកាឈាមត្រឹមតែ 1-3 កោសិកា ប៉ុន្តែកំណាត់ > 5 សង់ទីម៉ែត្រ
  • ដំណាក់កាលរាលដាល ឬដំណាក់កាល 4 (Stage 4) មហារីករាលដាលទៅសរីរាង្គផ្សេងៗ ដូចជា ក្រពះឈាម ឆ្អឹង សួត

ឱកាសជាសះស្បើយពីមហារីកដោះគោនៅដំណាក់កាលផ្សេងៗ

អ្នកជំងឺនៅដំណាក់កាលមុនរាលដាល មានឱកាសជាសះស្បើយខ្ពស់ អត្រាជីវិតនៅលើ 10 ឆ្នាំប្រហែលជា 100%

• ដំណាក់កាល 1 អត្រាជីវិតនៅលើ 5 ឆ្នាំ = 98%
• ដំណាក់កាល 2 អត្រាជីវិតនៅលើ 5 ឆ្នាំ = 93%
• ដំណាក់កាល 3 អត្រាជីវិតនៅលើ 5 ឆ្នាំ = 72%
• ដំណាក់កាល 4 ឬដំណាក់កាលរាលដាល អត្រាជីវិតនៅលើ 5 ឆ្នាំ = 22%

ពេលដែលរាលដាលរួច អត្រាជីវិតនឹងធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង ដូច្នេះ ការធ្វើវិនិច្ឆ័យ និងការព្យាបាលឲ្យបានរហ័សមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់

ការព្យាបាលមហារីកដោះគោ

ការព្យាបាលមហារីកដោះគោរួមមាន

• • ការវះកាត់
  • ការប្រើថ្នាំព្យាបាលមហារីក រួមមានថ្នាំគីមីថេរ ថ្នាំប្រឆាំងហូមូន ឬថ្នាំផ្តោតលើគោលដៅ
  • ការបាញ់កាំរស្មី

ការព្យាបាលសំខាន់នៃមហារីកដោះគោគឺការវះកាត់ ហើយអ្នកជំងឺភាគច្រើននឹងទទួលបានថ្នាំព្យាបាលបន្ថែម ប៉ុន្តែថ្នាំប្រភេទណាអាស្រ័យលើដំណាក់កាល ប្រភេទ និងលក្ខណៈមហារីកដោះគោនៃមនុស្សនីមួយៗ។ អ្នកជំងឺខ្លះត្រូវការបាញ់កាំរស្មីរួមជាមួយ ដូចជាអ្នកដែលបានវះកាត់រក្សាដោះគោ អ្នកដែលមានកំណាត់មហារីកទំហំចាប់ពី 5 សង់ទីម៉ែត្រឡើង ឬមហារីករាលដាលទៅកាន់កោសិកាឈាមលើស 1-3 កោសិកា ជាដើម

តើជាមហារីកដោះគោត្រូវតែដកចេញទាំងដោះទេ?

ការវះកាត់ដោះគោមានវិធីជាច្រើន អាចមិនចាំបាច់ដកដោះគោទាំងដោះ ប៉ុន្តែទទួលបានលទ្ធផលព្យាបាលល្អដូចគ្នា អ្នកជំងឺដែលមានមហារីកទំហំតូច និងដោះគោមានទំហំធំជាងគេភាគច្រើនអាចវះកាត់រក្សាដោះគោបាន ខណៈដែលអ្នកដែលមានកំណាត់មហារីកធំអាចវះកាត់ដកដោះគោទាំងដោះហើយបង្កើតដោះគោឡើងវិញ ឬអាចប្រើថ្នាំគីមីថេរមុន ប្រសិនបើកំណាត់តូចចុះទំហំមកវិញ នឹងពិចារណាថាតើអាចរក្សាដោះគោបានឬទេ

• ការដកចេញទាំងដោះ ភាគច្រើនធ្វើនៅករណីដែលអ្នកជំងឺមានកំណាត់មហារីកទំហំធំ កាន់តំបន់ធំ ឬមានចំណុចជាច្រើន ឬមានការហាមឃាត់មិនអាចបាញ់កាំរស្មីបន្ទាប់ពីវះកាត់រក្សាដោះគោបាន ឬអ្នកជំងឺមានបំណងចង់ដកដោះគោចេញទាំងមូល
• វះកាត់រក្សាដោះគោ

ជាការដកចេញផ្នែកដែលជាមហារីកចេញទាំងស្រុងរហូតដល់សាច់ដុំសុខភាពរួមជាមួយការបាញ់កាំរស្មីបន្ទាប់ពីវះកាត់ អ្នកជំងឺដែលអាចព្យាបាលដោយវិធីនេះភាគច្រើនមានកំណាត់មហារីកទំហំតូច និងអាចទទួលបានការបាញ់កាំរស្មីបន្ទាប់ពីវះកាត់

• ការបង្កើតដោះគោឡើងវិញ

អ្នកដែលបានដកដោះគោទាំងដោះ អាចបង្កើតដោះគោឡើងវិញនៅពេលវះកាត់ដដែលដោយប្រើសាច់ដុំផ្នែកផ្សេងៗនៃរាងកាយ ឬប្រើថង់ស៊ីលីកូន ការបង្កើតដោះគោជាមួយការវះកាត់មហារីកដោះគោចាប់ពីដំបូងធ្វើបានងាយជាងការវះកាត់បង្កើតដោះគោបន្ទាប់ពីក្រោយ

ការបង្កើតដោះគោពីសាច់ដុំផ្នែកផ្សេងៗនៃរាងកាយដែលពេញនិយមរួមមាន សាច់ដុំផ្នែកពោះ ឬសាច់ដុំផ្នែកខ្នងខាងក្រោយ ការប្រើសាច់ដុំផ្នែកពោះមានអត្ថប្រយោជន៍គឺទទួលបានបរិមាណច្រើន អាចបង្កើតដោះគោទំហំធំបាន ខណៈដែលខ្សែសាច់ដុំផ្នែកខ្នងខាងក្រោយប្រើទំហំតូចជាង ជាទូទៅប្រើសម្រាប់បង្កើតដោះគោផ្នែកខ្លះបន្ទាប់ពីវះកាត់រក្សាដោះគោ

ការបង្កើតដោះគោជាមួយថង់ស៊ីលីកូន មានអត្ថប្រយោជន៍សម្រាប់អ្នកជំងឺដែលមិនមានសាច់ខ្លាញ់ពោះគ្រប់គ្រាន់ មិនចង់មានរបួសវះកាត់នៅពោះ ខណៈដែលខ្សែសាច់ដុំមានគុណវិបត្តិគឺ ប្រសិនបើត្រូវបាញ់កាំរស្មី អាចបណ្តាលឲ្យមានបញ្ហាបន្ថែមបានងាយ

អ្នកជំងឺមហារីកដោះគោទំហំធំជិតច្រមុះដោះគោ ត្រូវតែដកដោះគោ និងច្រមុះដោះគោចេញ ហើយបង្កើតដោះគោឡើងវិញដោយសាច់ដុំផ្នែកពោះ ហើយអាចវះកាត់បង្កើតច្រមុះដោះគោឡើងវិញក្រោយពីក្រោយបាន

ឯកឧត្តម បណ្ឌិត ស្រីពេជ្រ ពិបុល
វេជ្ជបណ្ឌិតឯកទេសផ្នែកសាស្ត្រវះកាត់មហារីកដោះគោ
មជ្ឈមណ្ឌលថែទាំដោះគោ មន្ទីរពេទ្យភយ៉ាថៃ 1