ប្រព័ន្ធភាពធន់នៃរាងកាយគឺជាអ្វី
ប្រព័ន្ធភាពធន់នៃរាងកាយ (IMMUNE SYSTEM) គឺជាប្រព័ន្ធការពារតាមធម្មជាតិដែលបានបង្កើតឡើងពីរចនាសម្ព័ន្ធរាងកាយតាមដំណើរការជីវវិទ្យា ដូចជា ពីកោសិកា សាច់ដុំ អង្គភាព និងម៉ូលេគុលផ្សេងៗ ដែលប្រព័ន្ធភាពធន់នៃរាងកាយនេះមានភារកិច្ចការពារ និងប្រឆាំងនឹងជំងឺផ្សេងៗ។ ប្រសិនបើប្រព័ន្ធភាពធន់នៃរាងកាយរឹងមាំ ឱកាសឆ្លងជំងឺនឹងតិចជាងមុន។
ប្រភេទនៃប្រព័ន្ធភាពធន់នៃរាងកាយ
- ប្រព័ន្ធភាពធន់ដែលមានមកពីកំណើតដោយមិនជាក់លាក់ (Innate immunity) ដូចជា NK cells (Natural killer cells ដែលជាផ្នែកមួយនៃប្រព័ន្ធភាពធន់ដែលមានមកពីកំណើតដែលផលិតចេញពីឆ្អឹងសរសៃ និងត្រូវបានគេចាត់ទុកជាកោសិកាឈាមសសៃមួយ), ស្បែក, កោសិកាឈាមសសៃប្រភេទផ្សេងៗ
- ប្រព័ន្ធភាពធន់ដែលទទួលបានក្រោយ (Adaptive immunity) មានរួមបញ្ចូល
-
- ភាពធន់ដែលបង្កើតដោយខ្លួនឯង (active immunity) ជាប្រព័ន្ធភាពធន់ដែលកើតឡើងពីរាងកាយទទួលបានអង់ទីជែន ឬមេរោគដែលបានធ្វើអោយខ្សោយ ដូចជា វ៉ាក់សាំងការពារជំងឺផ្សេងៗ
- ភាពធន់ដែលទទួលបាន (passive immunity) ជាប្រព័ន្ធភាពធន់ដែលទទួលបានពីការដកឈាមពីសត្វមានជីវិត ហើយនាំមកចាក់ឲ្យរាងកាយអាចប្រឆាំងជំងឺបានភ្លាមៗ ដូចជា សេរូមព្យាបាលព្រិលពស់ សេរូមជំងឺព្រិលឆ្កែ ប៉ុនស្លឹក ឬភាពធន់ពីទឹកដោះម្តាយ
សារៈសំខាន់នៃភាពធន់
ពេលប្រព័ន្ធភាពធន់ធ្វើការល្អ វានឹងដូចជាមេដឹកនាំកងទ័ពរឹងមាំដែលត្រៀមការពាររាងកាយពីការវាយប្រហាររបស់មេរោគផ្សេងៗ មិនថាជាបាក់តេរី វីរុស ដែលមេរោគមានទំហំខុសគ្នា។ សម្រាប់មេរោគទំហំតូចដូចជា វីរុស រាងកាយប្រើភាពធន់តិចតួចអាចឈ្នះបាន ប៉ុន្តែបើជាមេរោគដែលអាចមានទំហំធំ (ដូចជាកោសិកាឈាមមហារីក) ត្រូវការភាពធន់រឹងមាំ និងចំនួនច្រើនក្នុងការប្រយុទ្ធ។ ប្រសិនបើកម្រិតភាពធន់ក្នុងរាងកាយរឹងមាំល្អទាំងបរិមាណ និងគុណភាព ការវាយប្រហារពីការឆ្លងជំងឺ មហារីក និងជំងឺផ្សេងៗនឹងត្រូវបរាជ័យ ហើយរាងកាយនឹងត្រឡប់មករឹងមាំវិញ (ពាក្យ “មេរោគ” នៅទីនេះមានន័យថា អ្វីៗគ្រប់យ៉ាងដែលជាមូលហេតុនៃជំងឺ)
ភារកិច្ចនៃភាពធន់ NK CELLS
កងទ័ពយោធានៅក្នុងប្រព័ន្ធភាពធន់ដែលមានមកពីកំណើតដោយមិនជាក់លាក់របស់រាងកាយ រួមមាន NK Cells (Natural killer cells) ដែលជាកោសិកាឈាមសសៃមួយ ឬ “lymphocyte”។ កោសិកាទាំងនេះត្រូវបានគេចាត់ទុកជាគន្លងសំខាន់ក្នុងប្រព័ន្ធភាពធន់ ដូចជាគន្លងមុខក្នុងការប្រយុទ្ធការពារកោសិកាប្រព័ន្ធបរទេសដែលមានគ្រោះថ្នាក់។
ធម្មតា រាងកាយមាន NK Cells ប្រហែល 2,000-5,000 លានកោសិកា ពេលមានកោសិកាប្រព័ន្ធបរទេសចូលរួម NK Cells នឹងដឹងភ្លាមៗ ហើយរត់ទៅប្រយុទ្ធកោសិកាប្រព័ន្ធបរទេសទាំងនោះក្នុងរយៈពេល 24 ម៉ោង ហើយភ្លាមៗពេលចូលដល់នឹងមានរឿង 2 នេះកើតឡើង
- NK Cells នឹងដោះស្រាយកោសិកាប្រព័ន្ធបរទេស ដោយបង្កើតប្រតិកម្មខ្សែសង្វាក់ ដែលជាការសម្លាប់កោសិកាប្រព័ន្ធបរទេសដោយផ្ទាល់ (ហៅថា Cytotoxicity)
- NK Cells នឹងធ្វើការជាមួយការចេញសារធាតុប្រូតេអ៊ីនក្នុងឈាមហៅថា Cytokine ដែលនឹងហៅកោសិកាផ្សេងៗក្នុងប្រព័ន្ធភាពធន់មកជួយ NK Cells សម្លាប់កោសិកាប្រព័ន្ធបរទេស (ឬជួយការពារការលូតលាស់នៃកោសិកាមហារីក)
ប្រព័ន្ធភាពធន់ NK Cells ធ្វើការយ៉ាងដូចម្តេច
ការធ្វើការរបស់ NK Cells ឬដែលយើងហៅថា NK Cell Activity គឺជាការវាស់សមត្ថភាពរបស់រាងកាយក្នុងការប្រយុទ្ធនឹងកោសិកាប្រព័ន្ធបរទេសដែលមានគ្រោះថ្នាក់ រួមទាំងជួយឲ្យវេជ្ជបណ្ឌិតវាយតម្លៃភាពរឹងមាំនៃប្រព័ន្ធភាពធន់ក្នុងការប្រយុទ្ធនឹងការឆ្លងជំងឺ។
NK Cell Activity ជាតម្លៃដែលបង្ហាញពីចំនួនហេតុផល និងជំងឺផ្សេងៗ ដូចជា នៅមនុស្សដែលមានសំពាធខ្ពស់ គេងមិនលក់ ឬមានស្ថានភាពអាហារូបត្ថម្ភមិនសមរម្យ នឹងមានតម្លៃ NK Cell Activity ទាប ដែលនឹងបណ្តាលឲ្យមានហានិភ័យខ្ពស់ចំពោះជំងឺឆ្លង និងជំងឺផ្សេងៗ។ ទោះបីជាការវាស់ NK Cell Activity មិនអាចបញ្ជាក់ជំងឺដែលកើតមានបានក៏ដោយ តម្លៃដែលបាននឹងជួយឲ្យវេជ្ជបណ្ឌិតសម្រេចចិត្តធ្វើតេស្តបន្ថែមដើម្បីស្វែងរកថា រាងកាយមានបញ្ហាសុខភាព ឬជំងឺណាមួយឬទេ។
ការត្រួតពិនិត្យកម្រិតភាពធន់ NK Cells
Immunity NK Test គឺជាបច្ចេកវិទ្យាការត្រួតពិនិត្យឈាមដំបូងក្នុងបរិយាកាសមន្ទីរពិសោធន៍ ដែលអាចវាស់ចំនួន IFN-gamma ដែលចេញពីកោសិកា តម្លៃនេះជួយវាយតម្លៃសមត្ថភាពប្រព័ន្ធភាពធន់ដែលមានមកពីកំណើតដោយមិនជាក់លាក់ ដែលអាចដឹងពីសមត្ថភាពការពារការឆ្លងវីរុស និងប្រឆាំងកោសិកាមហារីក។ ការត្រួតពិនិត្យនេះបានទទួលការអនុម័តពី The MFDS (Ministry of Food and Drug Safety) ខែតុលា ឆ្នាំ 2012 (12-1357) និងទទួលការទទួលស្គាល់ជាបច្ចេកវិទ្យាសុខភាពថ្មី (Novel Health Technology) បន្ទាប់ពីបានវាយតម្លៃដោយ NECA (National Evidence-based healthcare Collaborating Agency) ខែមិថុនា ឆ្នាំ 2014។
នរណាខ្លះគួរតែវាស់កម្រិតភាពធន់ NK Cells
- មនុស្សដែលមានសុខភាពល្អចង់តាមដានការធ្វើការនៃភាពធន់ដែលមានមកពីកំណើតដោយមិនជាក់លាក់របស់ខ្លួន
- មនុស្សដែលឆ្លងជំងឺជាញឹកញាប់
- មនុស្សដែលត្រូវប៉ះពាល់នឹងហូមូន ឬមេរោគពីបរិស្ថានរយៈពេលយូរ
- មនុស្សដែលមានស្ថានភាពអស់កម្លាំងរ៉ឺស៊ីស
- មនុស្សដែលមានប្រវត្តិជក់បារីយ៉ាងខ្លាំង
- មនុស្សដែលមានសមាជិកគ្រួសារមានប្រវត្តិជំងឺមហារីក
បង្កើនភាពធន់ដោយការព្យាបាល NK Cell Therapy
សម្រាប់អ្នកដែលមានសញ្ញាបង្ហាញថាការធ្វើការរបស់ NK Cell Activity នៅកម្រិតទាបជាងធម្មតា (100-250) ការធ្វើការរបស់ NK Cells ដែលមានតម្លៃទាបនេះ អាចមានមូលហេតុចាប់ពីស្ថានភាពសុខភាព ឬជាសញ្ញារបស់ជំងឺនៅដំណាក់កាលដំបូង។ ដូច្នេះគួរតែធ្វើការកែលម្អ និងបន្ថែមភាពធន់របស់ខ្លួន។ ទោះបីជាមានសញ្ញាបង្ហាញថាការធ្វើការរបស់ NK Cell Activity នៅកម្រិតធម្មតា (250-500) ក៏មិនគួរមើលរំលងក្នុងការរក្សាស្ថានភាពល្អនេះឲ្យមាននៅតែមាន។ វេជ្ជបណ្ឌិតនឹងធ្វើការវិភាគតម្លៃនេះរួមជាមួយការត្រួតពិនិត្យសុខភាពទូទៅ ដើម្បីផ្តល់អនុសាសន៍វិធីសាស្រ្ត ជម្រើសក្នុងការបង្កើនភាពធន់ ឬការព្យាបាលដែលសមរម្យបន្តទៅ ដូចជា ការទទួលថ្នាំ ឬការប្រមូលភាពធន់សំខាន់ពីឈាម (Active NK Cells + lymphocytes) ដើម្បីប្រើបន្ថែមកម្រិតភាពធន់ភ្លាមៗ ឬរក្សាទុកសម្រាប់ប្រើនៅពេលអនាគត។ ភាពធន់ដែលបានបង្កើតពី NK Cells អាចរក្សាទុកបានរហូតដល់ 5 ឆ្នាំ ហើយអាចប្រើបានភ្លាមៗពេលត្រូវការ។
វេជ្ជបណ្ឌិត ធិស្សរា វីរសម័យ
វេជ្ជបណ្ឌិតឯកទេសផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្របន្ថយអាយុ
មជ្ឈមណ្ឌលវេជ្ជសាស្ត្របន្ថយអាយុ មន្ទីរពេទ្យភ្ញៀវថៃ ១
