ការថែទាំបន្ថែម (Palliative care) ឬការថែទាំប្រភេទបន្ថែម គឺជាវិធីសាស្រ្តក្នុងការថែទាំអ្នកជំងឺ ដែលត្រូវបានប្រើសម្រាប់អ្នកជំងឺមហារីកដំណាក់កាលចុងក្រោយ រួមទាំងអ្នកជំងឺដែលមិនអាចព្យាបាលឱ្យជាសះស្បើយបាន ដើម្បីបន្ថយអាការៈឈឺចាប់របស់អ្នកជំងឺ ជួយឱ្យអ្នកជំងឺមានគុណភាពជីវិតល្អនៅក្នុងរយៈពេលចុងក្រោយនៃជីវិត
វិធីសាស្រ្តក្នុងការថែទាំអ្នកជំងឺប្រភេទ Palliative care ឬការថែទាំប្រភេទបន្ថែម គឺជាអ្វី? មានអត្ថប្រយោជន៍ដល់អ្នកជំងឺ និងគ្រួសារយ៉ាងដូចម្តេច? អត្ថបទនេះបានប្រមូលផ្តុំចំណេះដឹងទាំងអស់យ៉ាងលម្អិត ដើម្បីឱ្យអ្នកជិតខាង ឬគ្រួសារអាចយកទៅប្រើជាវិធីសាស្រ្តក្នុងការថែទាំអ្នកជំងឺបានយ៉ាងសមរម្យ
ការថែទាំប្រភេទបន្ថែម (Palliative Care) គឺជាអ្វី?
ការថែទាំប្រភេទបន្ថែម ឬ Palliative Care គឺជាការផ្តល់ការថែទាំដែលផ្តោតលើការកែលម្អគុណភាពជីវិតរបស់អ្នកជំងឺ និងគ្រួសារ ដោយវិធីសាស្រ្តនេះ បានចាប់ផ្តើមប្រើ និងទទួលបានការពេញនិយមនៅបរទេស មុននឹងមានការអភិវឌ្ឍន៍នាំមកប្រើនៅប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះវាបានផ្តល់លទ្ធផលល្អដល់អ្នកជំងឺ និងអ្នកជិតខាង
វិធីសាស្រ្តក្នុងការថែទាំប្រភេទបន្ថែម មានគោលបំណងក្នុងការកាត់បន្ថយការរងទុក្ខទោសទាំងផ្នែករាងកាយ ចិត្ត សង្គម រួមទាំងផ្នែកវិញ្ញាណ ដោយគិតគូរពីតម្រូវការរបស់អ្នកជំងឺ និងគ្រួសារជាអាទិភាព (The living will) ផ្តល់ការលើកទឹកចិត្ត និងគាំទ្រអ្នកជំងឺ និងអ្នកថែទាំឱ្យអាចបត់បែន និងប្រឈមមុខនឹងបញ្ហានានា បានយ៉ាងសមរម្យ ដើម្បីបង្កើនគុណភាពជីវិតល្អឱ្យអ្នកជំងឺរហូតដល់វគ្គចុងក្រោយនៃជីវិត
៤ គោលការណ៍សំខាន់នៃការថែទាំប្រភេទបន្ថែម
- ថែទាំទាំងអ្នកជំងឺ និងគ្រួសារ៖ ជាការថែទាំដែលផ្តល់ការគាំទ្រអ្នកជំងឺ ទាំងផ្នែករាងកាយ និងគិតគូរពីសភាពចិត្ត-សង្គម រួមទាំងស្តាប់អារម្មណ៍ និងតម្រូវការរបស់អ្នកជំងឺ និងគ្រួសារ
- វាយតម្លៃអ្នកជំងឺយ៉ាងម៉ត់ចត់ និងទូលំទូលាយ៖ វិធីសាស្រ្តនេះផ្តោតលើការយល់ដឹងពីសភាពរាងកាយ និងចិត្តរបស់អ្នកជំងឺ ដើម្បីផ្តល់ការថែទាំដែលសមរម្យ និងគ្របដណ្តប់បំផុត
- កាត់បន្ថយការរងទុក្ខទោសទាំងពីរផ្នែករាងកាយ និងចិត្ត៖ ផ្តល់ការព្យាបាលដើម្បីកាត់បន្ថយការឈឺចាប់ និងទុក្ខទោសដែលកើតឡើង
- ព្យាយាមឱ្យអ្នកជំងឺមានវគ្គចុងក្រោយដោយសុខសាន្ត៖ ការថែទាំឱ្យអ្នកជំងឺមានភាពសុខសាន្ត និងមានគុណភាពជីវិតល្អនៅវគ្គចុងក្រោយនៃជីវិត ដោយមិនព្យាយាមពន្យារពេលការស្លាប់ ដែលបង្កការឈឺចាប់ដល់អ្នកជំងឺ
អត្ថប្រយោជន៍នៃការថែទាំប្រភេទ Palliative Care ទៅលើអ្នកជំងឺ និងអ្នកជិតខាង
- ការថែទាំប្រភេទបន្ថែម គឺជាការថែទាំដែលគ្របដណ្តប់ទាំងអ្នកជំងឺ និងអ្នកជិតខាង ជួយឱ្យអ្នកជិតខាង ឬគ្រួសារអាចមានទំនាក់ទំនងល្អជាមួយអ្នកជំងឺបានរហូតដល់វគ្គចុងក្រោយ ដោយមិនមានការចោទប្រកាន់
- ការថែទាំប្រភេទបន្ថែម អាចធ្វើរួមជាមួយការថែទាំសំខាន់ៗតាមលក្ខណៈជំងឺរបស់អ្នកជំងឺ ដូចជា អ្នកជំងឺមហារីកដែលអាចប្រើថ្នាំ ឬការព្យាបាលខ្លះៗ
- ការថែទាំប្រភេទបន្ថែម ជួយឱ្យអ្នកជំងឺដំណាក់កាលចុងក្រោយមានគុណភាពជីវិតល្អ
នរណាដែលសមស្របសម្រាប់ការថែទាំប្រភេទបន្ថែម (Palliative Care)
ការថែទាំប្រភេទបន្ថែម មនុស្សជាច្រើនអាចគិតថាសមស្របសម្រាប់អ្នកជំងឺមហារីកតែប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែនៅពិតប្រាកដ មិនថាជាជំងឺអ្វីក៏ដោយ អាចជាមហារីក ឬមិនមែនមហារីកក៏បាន តែភាគច្រើនអ្នកជំងឺដែលមានជំងឺគំរាមកំហែងជីវិត ជាធម្មតាជាអ្នកជំងឺមហារីកដំណាក់កាលចុងក្រោយ ដែលមិនអាចព្យាបាលឱ្យជាសះស្បើយបាន (End of Life) ហើយនឹងរស់នៅតិចជាង ៦ ខែ – ១ ឆ្នាំ ដូច្នេះសមស្របសម្រាប់ការថែទាំប្រភេទបន្ថែមដែលផ្តោតលើការធ្វើឱ្យគុណភាពជីវិតរបស់អ្នកជំងឺ និងគ្រួសារល្អប្រសើរឡើង
ពេលណាដែលគួរចាប់ផ្តើមការថែទាំប្រភេទបន្ថែម
ការចូលរួមក្នុងវិធីសាស្រ្តការថែទាំប្រភេទបន្ថែម អាចចាប់ផ្តើមបានតាំងពីពេលអ្នកជំងឺត្រូវបានវាយតម្លៃថា អាការៈជំងឺបានឈានដល់ដំណាក់កាលរាលដាល (life-threatening illness) មានស្ថានភាពជំងឺដែលគំរាមកំហែងជីវិត ឬពេលដែលអ្នកជំងឺ និងគ្រួសារត្រៀមខ្លួនសម្រាប់ទទួលការថែទាំប្រភេទបន្ថែម
អាការៈសំខាន់ដែលបង្ហាញថា អ្នកណាគួរទទួលការថែទាំប្រភេទបន្ថែម
- មានអាការៈឈឺចាប់
- មានបញ្ហាអំពីផ្លូវដង្ហើម មានអាការៈដង្ហើមពិបាក
- អាការៈអត់ឃ្លាន និងទម្ងន់ធ្លាក់
- មានអាការៈអស់កម្លាំង សាច់ដុំខ្សោយ
- មានស្ថានភាពគេងមិនធម្មតា គេងមិនលក់ ឬគេងពេញមួយថ្ងៃ
- អាការៈស្រក់ចិត្ត – ការព្រួយបារម្ភ និងច្របូកច្របល់
កន្លែងដែលសមស្របសម្រាប់ការថែទាំប្រភេទបន្ថែម
ការថែទាំប្រភេទបន្ថែម អាចធ្វើបានទាំងនៅផ្ទះ មន្ទីរពេទ្យ អាស្រ័យលើកម្រិតអាការៈរបស់អ្នកជំងឺ និងភាពត្រៀមខ្លួន និងបរិបទរបស់គ្រួសារ
ក្នុងករណីដែលអ្នកជំងឺមានអាការៈធ្ងន់ធ្ងរ ដូចជា មានស្ថានភាពឆ្លងរោគ អាចត្រូវការថែទាំនៅមន្ទីរពេទ្យ ព្រោះត្រូវការថែទាំជាក់លាក់ ដូចជា ការព្យាបាល ឬផ្តល់ថ្នាំតាមសរសៃឈាមជាដើម
តើធ្វើដូចម្តេចដើម្បីចូលដល់ការថែទាំប្រភេទបន្ថែម (Palliative Care)?
បច្ចុប្បន្នមានអង្គការច្រើនដែលផ្តល់សេវាកម្មថែទាំអ្នកជំងឺដោយវិធីសាស្រ្តការថែទាំប្រភេទបន្ថែម ទាំងរដ្ឋ និងឯកជន ដែលព្យាយាមលើកទឹកចិត្តឱ្យអ្នកជំងឺយល់ដឹង និងយល់ពីការមិនព្យាយាមពន្យារពេលជីវិត យល់ពីការថែទាំប្រភេទបន្ថែម ដើម្បីឱ្យមានគុណភាពជីវិតរហូតដល់វគ្គចុងក្រោយ
មជ្ឈមណ្ឌលថែទាំប្រភេទបន្ថែម (Palliative Care) ដែលណាល្អ?
បច្ចុប្បន្នមជ្ឈមណ្ឌលថែទាំប្រភេទបន្ថែម (Palliative Care) មន្ទីរពេទ្យភយ៉ាថៃ 3 មានសេវាកម្មថែទាំអ្នកជំងឺ និងអ្នកជិតខាងជាពិសេសសម្រាប់អ្នកជំងឺមហារីក មានសមត្ថភាពក្នុងការព្យាបាលថែទាំអ្នកជំងឺមហារីកដំណាក់កាលចុងក្រោយ ដែលភាគច្រើនមានបញ្ហាសំរាប់រឺអាការៈប៉ះពាល់ផ្សេងៗនៃជំងឺ មិនថាជាអាការៈឈឺចាប់ មានស្ថានភាពឆ្លងរោគ ទឹកជំនន់សួត ខ្យល់ខ្វះ រួមទាំងអាការៈផ្នែកចិត្ត ក្រោមការថែទាំរបស់ក្រុមគ្រូពេទ្យ ក្រុមបុគ្គលិកសុខាភិបាល រួមទាំងគ្រូពេទ្យជំនាញផ្នែកចិត្តវិទ្យា ដែលមានបទពិសោធន៍ក្នុងការថែទាំប្រភេទ Palliative Care ជាពិសេស
ក្រុម Palliative Care មន្ទីរពេទ្យភយ៉ាថៃ 3 នឹងថែទាំគ្របដណ្តប់ទាំងមូលគ្រប់វិមាត្រ ដើម្បីកាត់បន្ថយបន្ទុក និងផ្តល់សេវាសម្រួលឱ្យអ្នកជំងឺ និងគ្រួសារ ជួយឱ្យអ្នកជំងឺ និងអ្នកជិតខាងសម្រេចបានគោលដៅចុងក្រោយក្នុងជីវិតដូចដែលចង់បាន និងមានគុណភាពជីវិតល្អបំផុត ដោយមានគោលបំណងបង្កើតពេលវេលាដែលមានតម្លៃសម្រាប់អ្នកជំងឺ និងគ្រួសារឲ្យកាន់តែប្រសើរ ជួយឱ្យអ្នកជំងឺមានអារម្មណ៍សុខ សប្បាយ និងស្ងប់ស្ងាត់រហូតដល់វគ្គចុងក្រោយនៃជីវិត
