ជាសារព័ត៌មានដែលគេបានដឹងហើយថា ការឆ្លងជំងឺកូវីដ-១៩ គឺជាវីរុសដែលប៉ះពាល់ដល់ប្រព័ន្ធដង្ហើមជាភាគចម្បង ហើយនៅក្នុងអ្នកជំងឺខ្លះៗ ក៏អាចមានរោគសញ្ញាផ្លូវសួតឆ្អឹងសួតរលាក ដល់កម្រិតដែល “សួត” មិនអាចត្រឡប់មកធ្វើការងារបានពេញលេញដូចមុនទេ ព្រោះបើទោះបីជាសះស្បើយពីជំងឺ ការរលាកអាចទុកស្នាមនៅក្នុងសួតដែលជាផ្នែកសាច់ដុំរឹង ឬរបួស ដែលធ្វើឲ្យសមត្ថភាពសួតធ្លាក់ចុះ។
កូវីដ-១៩ បំផ្លាញ “សួត” ដូចម្តេច?
វីរុសកូវីដ-១៩ ចូលទៅក្នុងរាងកាយរបស់យើងតាមច្រមុះ ឬមាត់ ហើយឆ្លងទៅកាន់សួត ដែលប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ទៅប្រព័ន្ធដង្ហើម។
នៅដំណាក់កាលដំបូងនៃការឆ្លងវីរុស អ្នកជំងឺនឹងមានរោគសញ្ញាដូចជាការឆ្លងវីរុសទូទៅ ដូចជា ការក្តៅខ្លួន ខ្សោយស្រាល ឈឺសាច់ដុំ ប៉ុន្តារសញ្ញាផ្លូវដង្ហើមមិនច្បាស់លាស់ទេ។ បន្ទាប់ពីរយៈពេលប្រហែលថ្ងៃទី ៣-៤ នៃការឆ្លងវីរុស អ្នកជំងឺនឹងចាប់ផ្តើមមានការខ្លះខ្លាយដង្ហើម ធ្វើឲ្យខ្យល់មិនគ្រប់គ្រាន់យ៉ាងយឺតៗ។ ប្រសិនបើអ្នកជំងឺបានធ្វើការថតរូបសួត (X-ray) នឹងឃើញភាពមិនប្រក្រតី មានពពុះស (opacity) សព្វថ្ងៃនៅក្នុងសួតពីរូបថត X-ray។ នេះគឺជារឿងដែលគួរព្រួយបារម្ភ ព្រោះប្រសិនបើមិនបានព្យាបាល អ្នកជំងឺនឹងចាប់ផ្តើមមានសភាពខ្វះអុកស៊ីសែន ដែលកើតឡើងពីការរលាកសួត។
កូវីដ-១៩ ប៉ះពាល់ “សួត” យ៉ាងខ្លាំងប៉ុណ្ណា?
ជាទូទៅ លក្ខណៈពិសេសរបស់មនុស្សដែលឆ្លងជំងឺកូវីដ-១៩ គឺសួតរលាកដែលកើតឡើងភាគច្រើនជាងមួយកន្លែង ហើយកើតនៅសួតទាំងពីរជ្រុង ប្រសិនបើនៅដំណាក់កាលនេះ អ្នកជំងឺទទួលបានការព្យាបាលទាន់ពេលវេលា មានការប្រើថ្នាំសមរម្យ រួមមានថ្នាំប្រឆាំងវីរុស ថ្នាំស្ទេរ៉ូអ៊ីដ និងថ្នាំផ្សេងៗ សួតនឹងត្រឡប់មកសុខភាពវិញយ៉ាងយឺតៗ ប៉ុន្តែមានអ្នកជំងឺប្រហែល ១០% ដែលនឹងក្លាយជាសួតរលាកធ្ងន់ និងមានតែ ១% ប៉ុណ្ណោះដែលធ្ងន់ដល់កម្រិតស្លាប់។
សភាព “សួត” បន្ទាប់ពីបានព្យាបាល
ពេលសះស្បើយពីជំងឺកូវីដ-១៩ ការរលាកខ្លាំងនៅក្នុងរាងកាយពីវីរុសកូវីដ-១៩ នឹងបណ្តាលឲ្យមានស្នាមជារបួស ឬផ្នែកសាច់ដុំរឹងនៅក្នុងសាច់សួត ដែលធ្វើឲ្យសាច់សួតខ្វះភាពបត់បែន និងការប្តូរអុកស៊ីសែនមិនល្អ។ ប្រសិនបើវាស់សមត្ថភាពសួត នឹងឃើញថា “សមត្ថភាពសួត” ទាបជាងធម្មតា ដែលបើស្ថិតនៅស្ងាត់ អ្នកជំងឺអាចមិនមានអារម្មណ៍ប៉ុន្មាន ប៉ុន្តែបើត្រូវធ្វើលំហាត់កាយ ឬសកម្មភាពធ្ងន់ៗ នឹងមានអារម្មណ៍ខ្សោយឆាប់ងាយជាងធម្មតា។
២ ដំណាក់កាលនៃការស្តារសួត
សម្រាប់ការស្តារសួតបន្ទាប់ពីសះស្បើយពីជំងឺកូវីដ-១៩ នឹងចែកចេញជា ២ ដំណាក់កាល គឺ
- ដំណាក់កាលដំបូង គឺ ២ សប្តាហ៍ដំបូងបន្ទាប់ពីសះស្បើយពីជំងឺ ដែលអ្វីដែលនឹងឃើញគឺនៅតែមានពពុះសនៅសួតក្នុងរូបថត X-ray ប៉ុន្តែបរិមាណតិចជាងពេលឆ្លងជំងឺ។
- ដំណាក់កាលបន្ទាប់ គឺសប្តាហ៍ទី ៣-៤ បន្ទាប់ពីសះស្បើយពីជំងឺ ដែលរាងកាយបានចាប់ផ្តើមស្តារឡើងវិញខ្លះៗ ប៉ុន្តែអ្នកជំងឺនៅតែមានអារម្មណ៍ខ្សោយ មិនស្រស់ស្រាយ មិនរឹងមាំ និងមិនមានថាមពលដូចមុន។
តើត្រូវធ្វើដូចម្តេចដើម្បីស្តារសមត្ថភាពសួត?
អ្នកជំងឺដែលទើបស្តារឡើងពីជំងឺកូវីដ-១៩ ប្រព័ន្ធដង្ហើម និងសមត្ថភាពសួតនៅតែមិនធម្មតា ទោះជាយ៉ាងណា អាច “ស្តារសមត្ថភាពសួត” បាន ដោយធ្វើចលនាឬផ្លាស់ទីសួត ដើម្បីឲ្យសាច់សួត និងថង់ខ្យល់ផ្សេងៗ ស្តារឡើងវិញមានភាពបត់បែនច្រើនឡើង រួមទាំងការធ្វើលំហាត់កាយស្រាល ដើម្បីអាចធ្វើសកម្មភាពផ្សេងៗបានដូចមុន ដូចខាងក្រោម៖
- ការបណ្តុះបណ្តាលដង្ហើម (Breathing Exercise)
ការបណ្តុះបណ្តាលដង្ហើមមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងនៅក្នុង ២ សប្តាហ៍ដំបូងបន្ទាប់ពីស្តារឡើងវិញ អាចធ្វើបានដោយការប្រើកម្លាំងដង្ហើមចូលតាមច្រមុះឲ្យពេញ ហើយត្រួតត្រាខ្យល់ដង្ហើមចេញតាមមាត់យឺតៗ ឬនិយាយពាក្យ “អ៊ូ” យូរយ៉ាងយឺតរហូតខ្យល់ចេញពីសួត ហើយដង្ហើមចូលម្តងទៀតឲ្យពេញសួត ហើយដង្ហើមចេញយឺតៗដូចមុន។ ព្រោះផ្នែកសាច់ដុំរឹងនឹងធ្វើឲ្យសាច់សួតរឹង ការផ្លាស់ទីជាញឹកញាប់នឹងធ្វើឲ្យមានភាពបត់បែនច្រើនឡើង ដែល elasticity ឬភាពបត់បែននៃសាច់សួតនឹងស្តារឡើងវិញយឺតៗ។
- ការគ្រប់គ្រងសួត
មានសារៈសំខាន់នៅក្នុង ២ សប្តាហ៍ដំបូងបន្ទាប់ពីស្តារឡើងវិញដែរ ហៅថាជាយុទ្ធសាស្រ្តស្តារសមត្ថភាពសួតមួយដែលមានប្រសិទ្ធភាព។ អាចធ្វើបានដោយប្រើឧបករណ៍វេជ្ជសាស្រ្តមួយដែលហៅថា Triflow ដោយឲ្យអ្នកជំងឺស្រូបបាល់ប៊ីងប៉ុងចំនួន ៣ គ្រាប់នៅក្នុង ៣ បំពង់ ដែលបាល់នឹងលោតឡើងចំនួនប៉ុន្មានគឺអាស្រ័យលើបរិមាណខ្យល់ដែលបានស្រូបចូល។ ការស្រូបខ្យល់ចូលទៅក្នុងសួតដោយប្រើឧបករណ៍ Triflow គឺជាបច្ចេកទេសគ្រប់គ្រងសួតមួយ ដែលធ្វើឲ្យសួតពង្រីកពេញលេញ ជួយឲ្យសួតមានភាពបត់បែនច្រើនឡើង និងស្តារឡើងវិញយឺតៗ។
- ការធ្វើលំហាត់កាយស្រាល
អាចធ្វើបានចាប់ពីសប្តាហ៍ទី ៣-៤ រឺបន្ទាប់ពីនោះ។ នៅដំណាក់កាលនេះ រាងកាយអាចនៅតែមានអារម្មណ៍ខ្សោយ ប៉ុន្តែសួតអាចចាប់ផ្តើមស្តារឡើងវិញខ្លះៗ។ ដូច្នេះ ត្រូវមានការធ្វើលំហាត់កាយ និងចលនារបស់រាងកាយច្រើនឡើង ដោយអាចចាប់ផ្តើមពីលំហាត់កាយស្រាល ដូចជា ការឈរឡើងដើរញឹកញាប់ មិនអង្គុយស្ងាត់ ហើយពេលរាងកាយឈឺស្រួលហើយ អាចបន្ថែមកម្រិតធ្ងន់ឡើង ដូចជា ដើរប្រញាប់ ឬរត់ jogging ស្រាលៗបានផងដែរ។
“ការស្តារសមត្ថភាពសួត” មិនត្រឹមតែការបណ្តុះបណ្តាលដង្ហើម ការគ្រប់គ្រងសួត ឬការធ្វើលំហាត់កាយតាមសមត្ថភាពទេ ប៉ុន្តែសំខាន់បំផុតគឺត្រូវ “យកចិត្តទុកដាក់ថែរក្សារខ្លួនឯង” ឲ្យច្រើនជាងមុន ដោយជ្រើសរើសបរិច្ឆេទអាហារដែលមានប្រយោជន៍ សម្រាកគ្រប់គ្រាន់ និងព្យាយាមជៀសវាងមូលដ្ឋានបំពុលខ្យល់ផ្សេងៗ… ដើម្បីថែរក្សា “សួតរបស់យើង” ឲ្យត្រឡប់មកធ្វើការងារបានពេញលេញ… យ៉ាងឆាប់រហ័ស។
