មធ្យោបាយការពារជំងឺឆ្អឹងបាក់ដែលវេជ្ជបណ្ឌិតផ្តល់អនុសាសន៍សម្រាប់ស្ត្រីវ័យចំណាស់
បើអ្នកជាស្ត្រីអាយុ ៤៥ ឆ្នាំឡើង ឬចាប់ផ្តើមមានសញ្ញានៃវ័យចំណាស់ដូចជា រដូវសម្រាលមិនស្ថិតស្ថេរ ក្តៅភ្លាមៗ ឈឺញើសពេលយប់ ឬគេងលំបាក នេះគឺជាពេលវេលាសំខាន់ដែលគួរចាប់ផ្តើមយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះ “សុខភាពឆ្អឹង” ដោយយកចិត្តទុកដាក់យ៉ាងខ្លាំង
ព្រោះនៅពេលបន្ទាប់ពីរដូវសម្រាលបញ្ចប់ ការប្រែប្រួលហូមូនអាចបណ្តាលឲ្យម៉ាសឆ្អឹងធ្លាក់ចុះយ៉ាងរហ័ស ដោយដែលមនុស្សជាច្រើនអាចមិនដឹងខ្លួន រហូតដល់មានជំងឺឆ្អឹងបាក់ ឬឆ្អឹងបែកនៅពេលក្រោយ
ការវាយតម្លៃហានិភ័យ និងចាប់ផ្តើមការការពារពីដើមគឺជាគន្លឹះសំខាន់ក្នុងការកាត់បន្ថយឱកាសកើតមានបញ្ហាសំខាន់នៅអនាគត
ជំងឺឆ្អឹងបាក់គឺជាអ្វី?
ជំងឺឆ្អឹងបាក់ (Osteoporosis) គឺជាស្ថានភាពដែលម៉ាសឆ្អឹងធ្លាក់ចុះ រចនាសម្ព័ន្ធខាងក្នុងឆ្អឹងស្តើង និងងាយបែក ធ្វើឲ្យមានហានិភ័យឆ្អឹងបែកបានងាយ ទោះបីជាមានគ្រោះថ្នាក់តិចតួចដូចជាលង់ស្រាល ឬជ្រុះជើងក្នុងផ្ទះក៏ដោយ
ជំងឺនេះភាគច្រើនត្រូវបានហៅថា “គ្រោះថ្នាក់ស្ងាត់” ព្រោះនៅដំណាក់កាលដំបូងភាគច្រើនគ្មានរោគសញ្ញាច្បាស់លាស់
ហេតុអ្វីបានជាស្ត្រីវ័យចំណាស់មានហានិភ័យឆ្អឹងបាក់រហ័សជាងបុរស?
១) ហូមូនអេស្ត្រូហ្សែនធ្លាក់ចុះយ៉ាងរហ័ស
ហូមូនអេស្ត្រូហ្សែន (Estrogen) មានតួនាទីសំខាន់ក្នុងការរក្សាភាពស្ដើងរឹងរបស់ឆ្អឹង នៅពេលចូលវ័យបញ្ចប់រដូវសម្រាល (Menopause) កម្រិតហូមូននឹងធ្លាក់ចុះយ៉ាងរហ័ស បណ្តាលឲ្យ៖
- ការបំផ្លាញឆ្អឹងកើនឡើង
- ការបង្កើតឆ្អឹងថ្មីកាត់បន្ថយ
- ម៉ាសឆ្អឹងធ្លាក់ចុះយ៉ាងរហ័សក្នុងរយៈពេល ៥–១០ ឆ្នាំដំបូងបន្ទាប់ពីបញ្ចប់រដូវសម្រាល
- ស្ត្រីអាចបាត់បង់ម៉ាសឆ្អឹងបានដល់ ១០–២០% ក្នុងរយៈពេលបន្ទាប់ពីវ័យចំណាស់
២) ម៉ាសឆ្អឹងដើមរបស់ស្ត្រីតិចជាងបុរស
ដោយធម្មជាតិ បុរសមានម៉ាសឆ្អឹង និងទំហំឆ្អឹងធំជាង ដូច្នេះពេលអាយុធំឡើង ស្ត្រីនឹងឆ្លងកាត់ទៅកាន់កម្រិត “ឆ្អឹងបាក់” យ៉ាងរហ័សជាង
៣) អាយុរស់បានយូរជាង = រយៈពេលហានិភ័យវែងជាង
ស្ត្រីមាននិន្នាការរស់បានយូរជាងបុរស ដែលធ្វើឲ្យមានរយៈពេលឆ្អឹងស្លាប់យូរជាង និងមានឱកាសឆ្អឹងបែកច្រើនជាង
សញ្ញាផ្សេងៗដែលមិនគួរមើលរំលង
ទោះបីជាជំងឺឆ្អឹងបាក់នៅដំណាក់កាលដំបូងអាចមិនមានរោគសញ្ញា ប៉ុន្តេលើកដំបូងមានបញ្ហាសំខាន់ អាចឃើញថា៖
- ឈឺខ្នងយូរអង្វែង
- កម្ពស់កាត់បន្ថយ
- ខ្នងឈរជ្រុះ
- ឆ្អឹងស្មា ស្មា ឬខ្នងឆ្អឹងងាយបែក
បើមានហានិភ័យដូចជា បញ្ចប់រដូវសម្រាលមុនពេលវេលា ទំងន់រាងកាយតិច ជក់បារី ផឹកស្រា ឬមានប្រវត្តិគ្រួសារជំងឺឆ្អឹងបាក់ គួរតែទៅពិនិត្យភ្លាម
វិធីដោះស្រាយជំងឺឆ្អឹងបាក់ “ដូចអ្នកជំនាញ”
១) ពិនិត្យកម្រិតម៉ាសឆ្អឹង (Bone Mineral Density – BMD)
ការពិនិត្យដោយម៉ាស៊ីន DEXA Scan គឺជាមាត្រដ្ឋានសកលក្នុងការវាយតម្លៃហានិភ័យ សូមណែនាំឲ្យស្ត្រីអាយុ ៦៥ ឆ្នាំឡើង ឬអាយុតិចជាងប៉ុន្តែមានហានិភ័យ ទៅពិនិត្យ
២) បន្ថែមកាល់ស្យូម + វីតាមីន D ឲ្យសមរម្យ
- កាល់ស្យូម ១,០០០–១,២០០ មីលីក្រាម/ថ្ងៃ (អាស្រ័យលើអាយុ)
- វីតាមីន D ជួយឲ្យរាងកាយស្រូបកាល់ស្យូមបានល្អขึ้น
- គួរទទួលបានការណែនាំពីវេជ្ជបណ្ឌិតមុនពេលបន្ថែមអាហារបំប៉ន
៣) ហាត់ប្រាណប្រភេទទម្ងន់ទម្លាក់លើឆ្អឹង (Weight-bearing Exercise)
ដូចជា ដើរប្រញាប់, រាំអេរ៉ូបិក, ហាត់សាច់ដុំជាមួយការប្រឆាំងនឹងកម្លាំង ជួយលើកកម្ពស់ការបង្កើតឆ្អឹងថ្មី
៤) កែប្រែអាកប្បកិរិយាក្នុងការកាត់បន្ថយហានិភ័យ
- បោះបង់ជក់បារី
- កាត់បន្ថយស្រា
- ការពារការជ្រុះជើងក្នុងផ្ទះ
- ពិនិត្យសុខភាពប្រចាំឆ្នាំយ៉ាងទៀងទាត់
៥) ការព្យាបាលដោយថ្នាំ (សម្រាប់ករណីមានជំងឺឆ្អឹងបាក់រួចហើយ)
វេជ្ជបណ្ឌិតអាចពិចារណាថ្នាំក្រុម Bisphosphonates, Denosumab ឬហូមូនជំនួសនៅក្នុងករណីខ្លះ ការព្យាបាលនឹងពិចារណាតាមកម្រិតធ្ងន់ធ្ងរ និងសមរម្យភាពនៃអ្នកជំងឺនីមួយៗ
នរណាខ្លះគួរចាប់ផ្តើមពិនិត្យឆ្អឹង?
- ស្ត្រីវ័យចំណាស់ ឬបានបញ្ចប់រដូវសម្រាលរួច
- ស្ត្រីអាយុ ៥០+ ដែលធ្លាប់ឆ្អឹងបែកពីការជ្រុះជើងតិចតួច
- អ្នកមានជំងឺប្រចាំកាយដូចជា ថៃរ៉ូអ៊ីដ៍ ទឹកនោមផ្អែម រ៉ូម៉ាទូអ៊ីដ៍
- អ្នកប្រើថ្នាំស្ទេរ៉ូអ៊ីដ៍ជាបន្តបន្ទាប់
“វ័យចំណាស់គឺជាពេលវេលាសំខាន់ក្នុងការចាប់ផ្តើមថែរក្សាសុខភាពឆ្អឹងយ៉ាងខ្លាំង ដើម្បីភាពរឹងមាំរយៈពេលវែង”
ជំងឺឆ្អឹងបាក់នៅស្ត្រីវ័យចំណាស់កើតឡើងដោយសារការប្រែប្រួលហូមូនជាធំ។ ការពិនិត្យវាយតម្លៃពីដើមមិនមានរោគសញ្ញាគឺជាគន្លឹះសំខាន់ក្នុងការការពារការឆ្អឹងបែកនៅអនាគត។ ដឹងមុន ការពារមុន ល្អជាងព្យាបាលពេលឆ្អឹងបានបែករួចហើយ
FAQ សំណួរដែលត្រូវបានសួរញឹកញាប់
Q: ស្ត្រីវ័យចំណាស់គ្រប់រូបត្រូវជាជំងឺឆ្អឹងបាក់ទេឬ?
A: មិនចាំបាច់ទេ ប៉ុន្តែមានហានិភ័យខ្ពស់ឡើង គួរវាយតម្លៃជាករណីៗ
Q: ជំងឺឆ្អឹងបាក់អាចព្យាបាលឲ្យជាសះស្បើយបានទេ?
A: មិនអាចធ្វើឲ្យត្រឡប់ទៅដូចមុន ១០០% ទេ ប៉ុន្តែអាចយឺតយ៉ាវ និងកាត់បន្ថយហានិភ័យឆ្អឹងបែកបាន
Q: អាយុប៉ុន្មានគួរតែពិនិត្យម៉ាសឆ្អឹង?
A: ជាទូទៅណែនាំអាយុ ៦៥ ឆ្នាំឡើង ឬអាយុតិចជាងប៉ុន្តែមានហានិភ័យ
