โรคระบบทางเดินหายใจ

เมื่อกล่าวถึงโรคระบบทางเดินหายใจ บางคนอาจมองว่าเป็นโรคทั่วๆ ไปที่พบได้บ่อย ไม่ใช่สิ่งที่น่ากลัว แต่เชื่อหรือไม่ว่าโรคที่ถูกมองว่าธรรมดานั้นแฝงอันตรายที่ส่งผลกระทบถึงแก่ชีวิตได้เลยทีเดียว และโรคเหล่านี้เกิดขึ้นได้กับทุกวัย จึงเป็นอีกหนึ่งปัญหาที่ทุกคนและทุกวัยควรให้ความสำคัญ โดยในวันนี้นพ.วิชัย บุญสร้างสุข แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านอายุรศาสตร์โรคระบบการหายใจและภาวะวิกฤตโรคระบบการหายใจ จะมาตอบข้อสงสัยที่หลายคนอยากทราบเกี่ยวกับโรคระบบทางเดินหายใจ

Q: โรคระบบทางเดินหายใจชนิดใดที่มีคนไข้เข้ามารับการรักษากับคุณหมอเป็นจำนวนมาก

A: อันดับที่ 1 การติดเชื้อระบบทางเดินหายใจ เช่น หลอดลม ปอดอักเสบ วัณโรคปอด

อันดับ 2 แพ้อากาศ หอบหืด เยื่อบุโพรงจมูกอักเสบ

อันดับ 3 ถุงลมโป่งพอง

Q: ผู้ป่วยโรคระบบทางเดินหายใจจำเป็นต้องนอนพักรักษาตัวใน ICU เพราะเหตุใด

A: คำตอบ คือ ICU มีความจำเป็นสำหรับกรณีของผู้ป่วยวิกฤต ที่มีภาวะหายใจลำบาก หอบเหนื่อย ความดันชีพจรไม่คงที่ มีอาการที่อาจส่งผลกระทบถึงแก่ชีวิตและในกรณีของผู้ที่ต้องใส่เครื่องช่วยหายใจ การประเมินการรักษาจะอยู่ในดุลยพินิจของแพทย์

หลายคนมักจะมีคำถามต่อในกรณีที่แพทย์ระบุว่าต้องนอน ICU ทำไมต้องนอน ICU เหตุผลเพราะคนไข้ลักษณะนี้จะมีแนวโน้มของอาการที่จะเปลี่ยนแปลงได้รวดเร็ว ซึ่ง ICU จะมีแพทย์พยาบาลที่คอยดูแลอย่างใกล้ชิด และแพทย์สามารถรักษาได้อย่างทันท่วงที เมื่อมีอาการต่างๆ ทรุดลง  แต่ทั้งนี้ในบางรายที่สามารถฟื้นตัวได้เร็วอาจจะนอน ICU เพียง 1 วัน เพื่อสังเกตอาการ

Q: เมื่อใดจึงเรียกว่าปอดอักเสบ 

A: คือการที่เนื้อปอดของคนไข้มีเชื้อโรคเข้าไป ซึ่งจะสามารถสังเกตได้จากอาการของคนไข้ เช่น มีไข้หรือไอ เหนื่อยกว่าปกติ ฟังเสียงปอดมีเสียงผิดปกติ และตรวจยืนยันด้วยการตรวจเอกซเรย์ว่ามีแผลในปอด และอาจพบว่ามีออกซิเจนในเลือดต่ำ เป็นต้น

Q: แนวทางการรักษาโรคปอดอักเสบ โรคระบบทางเดินหายใจ

A:  ซักประวัติ ตรวจเบื้องต้นเพื่อหาสาเหตุของโรค รักษาตามอาการเพื่อแก้ไขในจุดที่เป็นปัญหา คนไข้หายใจติดขัด หลอดลมตีบ หายใจไม่สะดวก ก็อาจจะพ่นยาขยายหลอดลม ยาปฏิชีวนะฆ่าเชื้อ ให้ออกซิเจน กายภาพบำบัด

Q: โรคปอดอักเสบ เกิดขึ้นเพราะสาเหตุใด

A: โรคปอดอักเสบ เป็นโรคระบบทางเดินหายใจอีกหนึ่งชนิดที่พบได้บ่อย เกิดขึ้นได้จากหลายสาเหตุ

• การติดเชื้อ
• เชื้อไวรัส ในช่วงที่ผ่านมาเชื้อไวรัสที่คนทั่วไปรู้จักกันแพร่หลาย เช่น ไข้หวัดใหญ่ 2009 ซึ่งหากติดเชื้อลงปอดจะเป็นอันตรายถึงแก่ชีวิตได้ และในปัจจุบันสามารถพบไวรัสชนิดอื่นมากขึ้นเรื่อยๆ
• เชื้อแบคทีเรียที่ทำให้ติดเชื้อทางเดินหายใจทั่วๆ ไป สามารถทำให้เกิดปอดอักเสบได้

Q: ปอดอักเสบต้องนอนรพ.หรือไม่

A: สำหรับผู้ที่มีอาการไม่มาก สามารถให้ยากลับไปรับประทานที่บ้านได้ สำหรับผู้ที่เป็นมากก็อาจต้องนอนรักษาและดูอาการที่รพ. แต่ในรายที่มีความเสี่ยงมาก แพทย์จะให้รักษาตัวใน ICU

Q: พบคนไข้ปอดอักเสบในกลุ่มใดบ้าง

A: โรคนี้พบมากในผู้สูงอายุ โดยเฉพาะกลุ่มผู้สูงอายุที่มีโรคประจำตัวต่างๆ อาทิ โรคหัวใจ โรคไต โรคปอด ผู้ที่ภูมิคุ้มกันในร่างกายบกพร่อง เช่น ได้รับยาบางชนิดที่มีผลกระทบต่อระบบภูมิคุ้มกัน เช่น การทำเคมีบำบัดผู้ที่มีประวัติกลืนลำบาก เนื่องจากการสำลักจะทำให้อาหารและเสมหะเข้าสู่ปอดโดยตรงเกิดปอดอักเสบ และโดยเฉพาะผู้ป่วยอัมพฤกษ์ อัมพาต มักมีปัญหาการสำลัก จึงทำให้เกิดปอดอักเสบได้บ่อยครั้ง และมักจะเสียชีวิตจากปอดอักเสบ

คนทุกวัยสามารถเป็นปอดอักเสบได้  มีเชื้อโรคต่างๆ มากมาย จึงทำให้ติดเชื้อและส่งผลให้ปอดอักเสบได้

Q: โรคปอดอักเสบสามารถรักษาหายขาดหรือไม่

A: โดยทั่วไปในผู้ที่ภูมิต้านทานปกติ เชื้อไม่รุนแรง เมื่อรับการรักษาด้วยยาส่วนใหญ่จะสามารถหายเป็นปกติได้ นอกจากในรายที่ทิ้งไว้นานไม่เข้ารับการรักษาหรือติดเชื้อที่รุนแรง อาจทำให้เหลือรอยแผลเป็นในปอดทำให้สมรรถภาพปอดลดลงกว่าธรรมดา

กรณีสมรรถภาพปอดไม่ดี สามารถฝึกทำกายภาพบำบัด เพื่อฝึกให้ปอดที่เหลือทำงานประสานกับอวัยวะต่างๆ ให้ได้ดีที่สุด และป้องกันไม่ให้ปอดมีการติดเชื้อซ้ำอีก

Q: สัญญาณของโรคปอดอักเสบ

A:  อาการหลักของโรคนี้ คือ มีไข้สูง ไอ เจ็บหน้าอก หายใจเหนื่อยหอบผิดปกติ เมื่อมีอาการควรรีบไปพบแพทย์เพื่อรับการรักษาอย่างถูกต้อง เพราะหลายรายเข้าใจว่า ตนเองเป็นไข้หวัดธรรดา พักผ่อนก็อาจจะดีขึ้น ซึ่งกรณีเป็นปอดอักเสบบางรายอาจถึงแก่ชีวิตได้