បើនិយាយអំពីជំងឺមហារីក មនុស្សជាច្រើនអាចមានការព្រួយបារម្ភមិនតិចទេ ព្រោះមហារីកគឺជាជំងឺដែលអាចកើតមានបានក្នុងក្រុមមនុស្សគ្រប់ភេទគ្រប់អាយុ ហើយភាគច្រើនរីករាលដាលយ៉ាងលឿន..ទោះបីជាអ្នកជំងឺមិនទាន់ដឹងខ្លួនក៏ដោយ។ បច្ចុប្បន្នវិទ្យាសាស្ត្រពេទ្យបានអភិវឌ្ឍបច្ចេកវិទ្យាក្នុងការត្រួតពិនិត្យស្ក្រីនជំងឺមហារីក ដែលអាចរកឃើញជំងឺមហារីកនៅដំណាក់កាលដំបូងបាន ជួយការពារឲ្យកោសិកាមហារីកមិនរីករាលដាល..បង្កើនឱកាសការព្យាបាលបានច្រើនជាងមុន
“ជំងឺមហារីក” ជំងឺនេះកើតមានបានយ៉ាងដូចម្តេច?
ជំងឺមហារីក (Cancer) កើតមានពីការបម្លែងប្រូតេអ៊ីនឬសារធាតុបង្កើតជាអាស៊ីតនៃកោសិកា ដែលធ្វើឲ្យកោសិកាមានលក្ខណៈមិនធម្មតា ខុសពីកោសិកាទូទៅ ហើយធ្វើឲ្យរាងកាយមិនអាចគ្រប់គ្រងបាន និងអាចរស់នៅបានយូរជាងកោសិកាទូទៅ។ កោសិកាទាំងនេះរាលដាលទៅទូទាំងរាងកាយ បណ្តាលឲ្យអង្គភាពផ្សេងៗក្នុងរាងកាយធ្វើការខូចខាត… និងជាសារធាតុបណ្តាលឲ្យស្លាប់នៅចុងក្រោយ។
ការត្រួតពិនិត្យស្ក្រីនជំងឺមហារីកជាមុន..ជួយបង្កើនឱកាសរស់រានមានជីវិត
ការត្រួតពិនិត្យស្ក្រីនជំងឺមហារីក (Cancer Screening or Cancer Early Detection) គឺជាវិធីសាស្រ្តព្យាបាលជំងឺមហារីកដែលវិទ្យាសាស្ត្រពេទ្យពេញនិយមប្រើប្រាស់ ព្រោះវាជាការត្រួតពិនិត្យសម្រាប់រកមហារីកចាប់ពីមុនពេលជំងឺកើតឡើងរហូតដល់ដំណាក់កាលដំបូង ទោះបីជាអ្នកជំងឺមិនទាន់មានរោគសញ្ញាបង្ហាញក៏ដោយ។ វាបណ្តាលឲ្យអត្រាជីវិតនៅក្រោមជំងឺមហារីកបន្ទាប់ពីការព្យាបាលកើនឡើង ឬអាចបន្ថយអត្រាស្លាប់ពីជំងឺមហារីកបានច្រើនជាងមុន។
ទោះបីជាការត្រួតពិនិត្យស្ក្រីនជំងឺមហារីកមិនអាចស្ក្រីនបានគ្រប់ប្រភេទជំងឺមហារីកទាំងអស់ ក៏ជំងឺជាច្រើននៅតែមិនអាចរកឃើញបាន
ជំងឺមហារីកដែលអាចត្រួតពិនិត្យស្ក្រីនបានបច្ចុប្បន្នមានដូចជា ជំងឺមហារីកដោះដូង ជំងឺមហារីកពោះវៀនធំ និងជំងឺមហារីកក្រពះមាត់ ជាដើម។ ការត្រួតពិនិត្យស្ក្រីនជំងឺមហារីកនីមួយៗមានកម្រិតភាពញឹកញាប់នៃការត្រួតពិនិត្យខុសគ្នា ដូចខាងក្រោម
- ការត្រួតពិនិត្យស្ក្រីនជំងឺមហារីកដោះដូង (Breast Cancer Screening)
ការស្វែងរកកោសិកាមហារីកដោយការធ្វើអ៊ិចសេរ ឬហៅថាការត្រួតពិនិត្យម៉ាំម៉ូក្រាម (Mammogram) អ្នកជំងឺដែលមានហានិភ័យក្នុងការកើតជំងឺមហារីកដោះដូងរួមមាន មានរដូវកាលរយៈពេលវ័យក្មេង មិនមានកូន ឬបានទទួលការបាញ់កាំរស្មីនៅដោះដូង។ វេជ្ជបណ្ឌិតបានណែនាំឲ្យអ្នកជំងឺដែលមានអាយុចាប់ពី ៥០ ឆ្នាំឡើងទៅ មកពិនិត្យស្ក្រីនជាមួយវេជ្ជបណ្ឌិត។
- ការត្រួតពិនិត្យស្ក្រីនជំងឺមហារីកក្រពះមាត់ (Cervical Cancer Screening)
គឺជាការត្រួតពិនិត្យខាងក្នុង ឬហៅថាការត្រួតពិនិត្យប៉ាបស្មៀរ (Pap Smear ឬ Pap Test) ដើម្បីពិនិត្យមើលកោសិកាដែលមានបញ្ហានៅក្រពះមាត់ ហើយយកកោសិកាទាំងនោះមកពិនិត្យស្វែងរកកោសិកាមហារីក។
- ការត្រួតពិនិត្យស្ក្រីនជំងឺមហារីកពោះវៀនធំ (Colorectal Cancer Screening)
ដោយការប្រើកាមេរ៉ាស្ក្រីនខាងក្នុងពោះវៀន អ្នកជំងឺដែលមានហានិភ័យក្នុងការកើតជំងឺមហារីកពោះវៀនធំអាចកើតមានបានគ្រប់អាយុ ប៉ុន្តែភាគច្រើនគឺនៅក្នុងក្រុមមនុស្សដែលមានអាយុចាប់ពី ៥០ ឆ្នាំឡើងទៅ។
ការត្រួតពិនិត្យស្ក្រីនជំងឺមហារីកមានផលប៉ះពាល់ប៉ុន្មាន?
ផលប៉ះពាល់ដែលកើតមានពីការត្រួតពិនិត្យស្ក្រីនជំងឺមហារីកអាស្រ័យលើវិធីសាស្រ្តក្នុងការត្រួតពិនិត្យដូចជា
- ការត្រួតពិនិត្យស្ក្រីនជំងឺមហារីកដោះដូង ឬម៉ាំម៉ូក្រាម (Mammogram) អ្នកជំងឺអាចមានការឈឺតិចតួចពេលកំពុងត្រួតពិនិត្យ ដែលជាផលប៉ះពាល់ពីការចាប់រឹតដោយម៉ាស៊ីនអ៊ិចសេរ
- ការត្រួតពិនិត្យស្ក្រីនជំងឺមហារីកពោះវៀនធំ ដោយសារតែជាការត្រួតពិនិត្យដោយកាមេរ៉ា ត្រូវតែមានការរៀបចំមុនពេលត្រួតពិនិត្យ គឺត្រូវសម្អាតពោះវៀនដោយការទទួលថ្នាំបង្ហូរពោះ ដើម្បីដកសារធាតុរឹងនៅក្នុងពោះវៀនចេញទាំងស្រុង ដែលអាចធ្វើឲ្យអ្នកជំងឺមានអារម្មណ៍ខ្សោយបាន
តើអ្នកដឹងទេ? ហានិភ័យនៃការកើតជំងឺ…រវាងបុរសនិងស្ត្រីខុសគ្នា
ការត្រួតពិនិត្យស្ក្រីនជំងឺមហារីកនៅបុរសនិងស្ត្រីមានហានិភ័យខុសគ្នា ដូចជា ជំងឺមហារីកដោះដូង បុរសក៏អាចមានហានិភ័យកើតជំងឺមហារីកដោះដូងបាន ប៉ុន្តែស្ត្រីមានហានិភ័យច្រើនជាង។ សម្រាប់ជំងឺមហារីកពោះវៀនធំ អាចកើតមានបានទាំងពីរភេទ។ ភាគច្រើនវេជ្ជបណ្ឌិតនឹងណែនាំអ្នកជំងឺដែលមានអាយុចាប់ពី ៥០ ឆ្នាំឡើងទៅ ដែលស្ថិតក្នុងក្រុមហានិភ័យខ្ពស់ឲ្យមកពិនិត្យស្ក្រីនជំងឺមហារីក។
ការរៀបចំខ្លួនមុនពេលត្រួតពិនិត្យស្ក្រីន
មហារីកក្រពះមាត់
- ត្រួតពិនិត្យមួយសប្តាហ៍បន្ទាប់ពីរដូវកាលរបស់ខ្លួនបញ្ចប់
- មុនពេលត្រួតពិនិត្យ អ្នកជំងឺគួរជៀសវាងការមានទំនាក់ទំនងផ្លូវភេទ ការបញ្ចូលថ្នាំក្នុងផ្លូវភេទ ឬការលាងផ្លូវភេទ ២៤-៤៨ ម៉ោង
មហារីកដោះដូង
- អាចបរិភោគអាហារ និងភេសជ្ជៈបានដូចធម្មតា
- មិនគួរពាក់ឡូស្យុង ម្សៅបាញ់ និងស្ព្រេផ្សេងៗនៅតំបន់ដោះដូង និងក្រោមដៃ ព្រោះវាអាចបង្កើតចំណុចនៅលើរូបភាព ធ្វើឲ្យការវិភាគខុសបាន
- បើធ្លាប់បានត្រួតពិនិត្យម៉ាំម៉ូក្រាម (Mammogram) មុននេះ គួរនាំលទ្ធផលមកប្រៀបធៀប
មហារីកពោះវៀនធំ
- គួរជៀសវាងអាហារឬគ្រប់គ្រងអាហារមុនពេលត្រួតពិនិត្យ
- បរិភោគអាហារដែលមានក្រពះតិច និងទទួលថ្នាំបង្ហូរពោះ ដើម្បីបញ្ចេញសារធាតុផ្សេងៗក្នុងពោះវៀនធំ
“ការកើតជំងឺមហារីកអាស្រ័យលើបុគ្គល អាចពាក់ព័ន្ធនឹងមេរោគឬគ្រួសាររបស់គេ ដូច្នេះខ្លួនឯងក៏មានហានិភ័យក្នុងការកើតជំងឺមហារីក ហើយមនុស្សដែលមិនមានប្រវត្តិគ្រួសារជំងឺមហារីកក៏មិនមានន័យថាមិនមានហានិភ័យទេ។ ដូច្នេះយើងគួរតែថែរក្សាសុខភាពរាងកាយដោយការត្រួតពិនិត្យសុខភាពជាប្រចាំរៀងរាល់ឆ្នាំ។”
