រោគសញ្ញារបស់ជំងឺប៉ាកីនសុន អាចសង្កេតឃើញបានពីមនុស្សជិតខាង

គឺជារឿងដែលគេស្គាល់ល្អថា “ជំងឺប៉ាកីនសុន” ភាគច្រើនត្រូវបានរកឃើញនៅអ្នកចាស់។ នៅពេលណាដែលសាច់ញាតិចាស់មានចលនាដែលមិនធម្មតា សូមកុំអោយមានការស្ទាក់ស្ទើរដោយគិតថាវាជារឿងធម្មតាដែលត្រូវកើតមានជាមួយអ្នកចាស់គ្រប់រូប ព្រោះរោគសញ្ញាចលនាដែលមិនធម្មតា (Movement Disorders) ដែលបានរកឃើញអាចបណ្តាលមកពីជំងឺឬកង្វះខាតប្រព័ន្ធប្រសាទ ដែលធ្វើឲ្យការគ្រប់គ្រងចលនារបស់រាងកាយមានការប្រែប្រួលពីស្ថានភាពធម្មតា ដែលអាចជាសញ្ញារោគប៉ាកីនសុនបានផងដែរ

សង្កេតរោគសញ្ញា ហើយកត់ត្រាទុក… ដើម្បីអត្ថប្រយោជន៍របស់អ្នកជំងឺ

នៅពេលដែលរកឃើញលក្ខណៈចលនាដែលមិនធម្មតា យើងគួរសង្កេត និងកត់ត្រាទុក ដើម្បីយកព័ត៌មានទាំងនេះប្រាប់ឱ្យវេជ្ជបណ្ឌិតដឹងពេលចូលពិនិត្យរកកង្វះខាត

• មើលសមត្ថភាពក្នុងការគ្រប់គ្រងចលនា៖
  បើអ្នកជំងឺមានរោគសញ្ញាចលនារបស់រាងកាយមិនធម្មតា អ្នកជំងឺនឹងមិនអាចគ្រប់គ្រងចលនាបាន និងមិនអាចបំណងឲ្យចលនាកើតឡើងឬឈប់បានតាមចំណង់ចំណូលចិត្ត។ នៅពេលខ្លះអាចគ្រប់គ្រងរោគសញ្ញាបានតែបណ្តោះអាសន្នប៉ុណ្ណោះ
• លក្ខណៈនៃចលនា៖
  គួរសង្កេតយ៉ាងម៉ត់ចត់ថាចលនារបស់អ្នកជំងឺមានចលនាថយចុះជាងធម្មតា ឬចលនាឡើងជាងធម្មតាពីមុន

1. 1. សង្កេតល្បឿន និងភាពស្មើរគ្នានៃចលនា
   2. ពិនិត្យប្រវត្តិនៃចលនា ដូចជា

• • • ចលនាមិនធម្មតាបានកើតឡើងពីពេលណា
    • មានហេតុផលណាដែលបង្កើតឲ្យរោគសញ្ញាធ្លាក់ចុះ
    • នៅពេលរោគសញ្ញាបានកើតឡើងមួយៗ មានរយៈពេលប៉ុន្មាន
    • ទំនាក់ទំនងជាមួយអាកប្បកិរិយាដែលសមរម្យឬខុសពីធម្មតា
    • មានហេតុផលណាដែលជួយឲ្យរោគសញ្ញាធ្លាក់ចុះ

ក្រៅពីនេះគួរតែចុះបញ្ជីប្រវត្តិគ្រួសារដើម្បីជួយក្នុងការធ្វើវិនិច្ឆ័យផងដែរ

• លក្ខណៈផ្សេងទៀតដែលអាចមានទំនាក់ទំនងជាមួយរោគសញ្ញាមិនធម្មតា

ដូចជា មានជំងឺប្រចាំកាយ មានសមត្ថភាពផ្លូវចិត្តធម្មតាឬអត់ ឬមានកង្វះខាតប្រព័ន្ធប្រសាទផ្សេងទៀតរួមបញ្ចូល

ចលនាដែលមិនធម្មតាចែកចេញជា 2 ក្រុមធំៗ គឺ

1. ចលនាដែលច្រើនជាងធម្មតា
2. ចលនាដែលតិចជាងធម្មតា

ប៉ុន្តែមានអ្នកជំងឺមួយចំនួនដែលមានកង្វះខាតទាំងពីរប្រភេទរួមគ្នា

ចលនាដែលច្រើនជាងធម្មតា (Hyperkinetic Movement) មានលក្ខណៈដូចម្តេច

រោគសញ្ញា “រំញ័រ” គឺជាលក្ខណៈចលនាដែលច្រើនលើសធម្មតា ដែលសាច់ដុំចលនាដោយមានលំនាំស្មើរគ្នា និងមានចលនាដោយចង្វាក់។ ចំនួនប្រេកង់នៃការរំញ័រ និងទំហំដែនកំណត់នៃការរំញ័រនឹងខុសគ្នាដោយផ្អែកលើលក្ខណៈចលនារបស់អ្នកជំងឺនីមួយៗ ដូចខាងក្រោម

1. រោគសញ្ញារលំញ័រដែលកើតឡើងនៅពេលសម្រាក (Resting Tremor) រោគសញ្ញារលំញ័រនេះកើតឡើងនៅពេលរាងកាយស្ងាត់ ប៉ុន្តែបើអ្នកជំងឺផ្លាស់ប្តូរទីតាំងរាងកាយ ការរំញ័រនឹងតិចចុះឬបញ្ឈប់
2. រោគសញ្ញាចលនាអត់ស្ងប់ស្ងាត់ (Dyskinesia) រោគសញ្ញា Dyskinesia នេះជាប្រតិកម្មប៉ះពាល់ពីការព្យាបាលដោយថ្នាំ Levodopa ដែលធ្វើឲ្យរាងកាយមានចលនាអត់ស្ងប់ស្ងាត់ ដូចជាការរាំ ហើយភាគច្រើនកើតនៅផ្នែកមុខ និងចុងដៃចុងជើង

ប៉ុន្តែអាចកើតឡើងទូទាំងរាងកាយ ប្រសិនបើអ្នកជំងឺញ៉ាំថ្នាំច្រើនឡើង រោគសញ្ញាចលនាអត់ស្ងប់ស្ងាត់នឹងកើតច្រើនឡើង

ចលនាតិចជាងធម្មតា (Hypokinetic Movement) មានលក្ខណៈដូចម្តេច

1. មានរោគសញ្ញាចលនាអាប់ (bradykinesia) និងមានសាច់ដុំរឹង (rigidity)
2. មានបញ្ហាការរក្សាសមតុល្យ (postural instability) អាចសាកល្បងដោយធ្វើ Pull test គឺប្រើដៃពីរចាប់អ្នកជំងឺឲ្យត្រឡប់ក្រោយ ដែលមានមនុស្សម្នាក់ឈរជួយគាំទ្រនៅពីក្រោយ។ អ្នកជំងឺដែលមានបញ្ហានេះនឹងត្រូវដើរត្រឡប់ក្រោយជាច្រើនជំហានមុននឹងរក្សាសមតុល្យបាន ឬខ្លះអាចធ្លាក់ចុះដោយសារមិនអាចរក្សាសមតុល្យបានទេ

ដឹងឆាប់ ព្យាបាលឆាប់… ធ្វើឲ្យគុណភាពជីវិតល្អขึ้น

បើទោះបីយើងបានសង្កេតរោគសញ្ញារបស់អ្នកជិតខាងយ៉ាងល្អក៏ដោយ ការធ្វើវិនិច្ឆ័យថាជាជំងឺប៉ាកីនសុនឬអត់ គឺត្រូវនៅក្នុងការសម្រេចចិត្តរបស់វេជ្ជបណ្ឌិតជំនាញប៉ុណ្ណោះ

វេជ្ជបណ្ឌិតនឹងសួរប្រវត្តិ និងពិនិត្យរាងកាយយ៉ាងលម្អិត ដោយប្រើវិធីសាស្រ្តសង្កេត និងកត់ត្រាលក្ខណៈចលនា ដោយថតវីដេអូ ហើយយករូបភាពនីមួយៗមកប្រៀបធៀបថាតើមានភាពខុសគ្នាយ៉ាងដូចម្តេច រួមទាំងការពិនិត្យផ្សេងទៀតជាដើម

ដូច្នេះយើងគួរតែសង្កេត និងកត់ត្រារោគសញ្ញារបស់អ្នកជិតខាងជាប្រចាំ ប្រសិនបើចាប់ផ្តើមមានកង្វះខាតក្នុងចលនារបស់រាងកាយ គួរបន្ទាន់ពិគ្រោះវេជ្ជបណ្ឌិតដើម្បីទទួលបានការវិនិច្ឆ័យ និងការព្យាបាលត្រឹមត្រូវ ដើម្បីធ្វើឲ្យគុណភាពជីវិតរបស់អ្នកជំងឺមានភាពល្អបំផុតរហូតដល់ពេលវេលាយូរ