เด็กอ้วน...น่ารัก แต่(อาจ)เสี่ยงโรค!

สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติกล่าวไว้ว่า 1 ใน 5 ของปัญหาสำคัญ ที่ต้องรีบแก้ไข คือ “โรคอ้วน” ซึ่งประเทศไทยมีผู้ป่วยด้วยโรคอ้วนกว่า 20 ล้านคนจากประชากรทั้งหมด โดยคนไทยอายุ 15 ปี ขึ้นไป มีภาวะอ้วน ร้อยละ 42.2 และอ้วนลงพุง ร้อยละ 39.4  และเด็กไทยอายุ 3-18 ปี มีภาวะน้ำหนักเกินถึงร้อยละ 7 และเป็นเด็กที่จัดอยู่ในเกณฑ์อ้วนถึงร้อยละ 9 เลยทีเดียว

คุณพ่อคุณแม่ทั้งหลาย ที่กำลังยิ้มน้อยยิ้มใหญ่เวลามีคนชมลูกว่าอ้วนจ้ำม่ำน่ารักจังเลย อาจต้องลองกลับมาเช็กดูหน่อย ว่าลูกเราแค่อ้วน หรือเข้าข่ายโรคอ้วนกันแน่…

“เด็กที่เป็นโรคอ้วน” หมายถึง เด็กที่มีภาวะไขมันในร่างกายสะสมมากเกินปกติ จะอ้วนทุกส่วนของร่างกาย หรือจะอ้วนแค่กลางตัวก็ได้ แต่ “เด็กอ้วน” คือเด็กที่มีน้ำหนักตัวมากเมื่อเทียบกับช่วงอายุและส่วนสูง หรือถ้าจะพูดให้เข้าใจง่ายๆ ก็คือ เราวัดโรคอ้วนจากปริมาณไขมันในร่างกายไม่ใช่น้ำหนักตัวนั่นเอง

ความจริงแล้วปัจจัยที่ทำให้เด็กอ้วนนั้นมีอยู่หลายอย่าง ซึ่งมีทั้งปัจจัยที่เกิดจากตัวเด็กเอง และจากสิ่งแวดล้อมภายนอก รวมถึงตัวพ่อแม่เองด้วยเช่นกัน ที่อาจเกิดได้จากทั้งการเลี้ยงดูและจากพันธุกรรม ซึ่งหากเด็กมีพ่อแม่ที่อ้วน ลูกก็มีแนวโน้มที่จะโตมาอ้วนได้มากถึงร้อยละ 79 เลยทีเดียว ส่วนถ้าปัจจัยที่เกิดจากตัวเด็กเอง ถ้ากินมากไป กินอะไรก็อร่อยไปหมด รวมถึงไม่ออกกำลังกาย แน่นอนว่าความอ้วนเตรียมตัวพุ่งเข้าใส่แน่นอน แต่ถ้าหากเด็กไม่ได้มีพฤติกรรมสุ่มเสี่ยง ไม่ได้มีพันธุกรรม ดูแล้วไม่มีอะไรเข้าข่ายเลย งานนี้อาจจะต้องเช็กให้ละเอียดกันซักหน่อย เพราะความอ้วนนั้นอาจเกิดจากความผิดปกติในร่างกายเด็กได้เหมือนกัน เช่น การสะสมพลังงานส่วนเกินในเนื้อเยื่อไขมันในร่างกายมากเกินไป หรือการทำงานของฮอร์โมนผิดปกติ จำพวกฮอร์โมนไทรอยด์ สเตรียรอยด์ อินซูลิน เป็นต้น

ถ้าพูดถึงความอ้วนแล้ว ทั้งเด็กหรือผู้ใหญ่ก็เสี่ยงต่อโรคร้ายที่คล้ายๆ กัน เช่น หยุดหายใจขณะหลับ นอนกรน ภาวะหัวใจล้มเหลว โรคหลอดเลือดหัวใจ ความดันโลหิตสูง เกิดเบาหวานได้ง่าย นิ่วในถุงน้ำดี รวมไปถึงกระดูกและข้อก็มีโอกาสเสื่อมสภาพก่อนวัยอันควร โดยมีงานวิจัยพบว่ากลุ่มเด็กที่อ้วน จะมีโอกาสเสี่ยงต่อโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) มากกว่าเด็กปกติถึง 4 เท่า นอกจากนี้ความอ้วนยังอาจทำให้เด็กขาดความมั่นใจ มีความผิดปกติด้านจิตใจและสังคม เพราะอายและถูกเพื่อนล้อได้

หัวใจสำคัญที่สุดคือ เราต้องสอนให้เด็กกินอย่างถูกต้อง เพื่อให้เด็กโตมามีร่างกายที่แข็งแรง ซึ่งสามารถทำได้ดังนี้

อย่างไรก็ตามหากเราสงสัยว่าลูกน้อยเป็นเด็กอ้วนหรือโรคอ้วนกันแน่?… สามารถพาลูกไปตรวจหาสาเหตุและวางแนวทางแก้ไขของโรค และควรหมั่นพาลูกน้อยไปเข้ารับการตรวจสุขภาพ เพื่อคัดกรองโรคที่สัมพันธ์กับโรคอ้วนเช่น ตรวจไขมันในเลือด การทำงานของตับและไต ระดับน้ำตาลในเลือด

 

 

พญ.พลินี ศิริธรรม

กุมารแพทย์ด้านต่อมไร้ท่อในเด็ก

ศูนย์สุขภาพเด็กและวัยรุ่น

โรงพยาบาลพญาไท 3