Multi-Cancer Screening ตรวจคัดกรองมะเร็ง 10 ชนิด เช็กก่อน รู้ก่อน รักษาได้เร็ว

มะเร็งเป็นโรคร้ายแรงที่คร่าชีวิตผู้คนทั่วโลกเป็นจำนวนมากในแต่ละปี การตรวจพบมะเร็งในระยะเริ่มต้นเป็นกุญแจสำคัญในการรักษาให้หายขาดและเพิ่มโอกาสการมีชีวิตรอด

ในบทความนี้ เราจะพาคุณไปทำความรู้จักกับการตรวจคัดกรองมะเร็ง 10 ชนิดที่ทันสมัยและมีประสิทธิภาพสูง อย่าง Multi-Cancer Screening ที่ช่วยวิเคราะห์ข้อมูลทางพันธุกรรมมีความแม่นยำสูงและประมวลผลได้รวดเร็ว ทำให้สามารถคัดกรองมะเร็งให้พบได้ตั้งแต่ในระยะเริ่มต้นจากการระบุตำแหน่งความผิดปกติของยีนและสามารถลดอัตราการเสียชีวิตของคนไข้ได้

รู้จัก Multi-Cancer Screening  วิธีการตรวจคัดกรองมะเร็ง

Multi-Cancer Screening  เป็นการตรวจคัดกรองมะเร็งรูปแบบใหม่ที่ใช้เทคโนโลยีล้ำสมัยอย่าง Next – Generation Sequencing เข้ามาการวิเคราะห์โปรตีนในเลือด ซึ่งเป็นตรวจหาสารมะเร็งพันธุกรรมของเซลล์มะเร็งที่ถูกปลดปล่อยออกมาในกระแสเลือด (Circulating Tumor DNA: ctDNA) ซึ่งสามารถตรวจจับการเปลี่ยนแปลงระดับโมเลกุลที่บ่งชี้ถึงการเกิดมะเร็งได้อย่างแม่นยำ ด้วยการเจาะเลือดเพียงครั้งเดียว ไม่ต้องผ่าตัดหรือทำหัตถการที่รุกล้ำร่างกาย

วิธีการนี้สามารถรู้ผลตรวจได้อย่างครอบคลุม ทำให้แพทย์สามารถวางแผนการรักษาได้อย่างรวดเร็ว Multi-Cancer Screening จึงถือเป็นนวัตกรรมการตรวจคัดกรองมะเร็งที่ทันสมัย สามารถช่วยตรวจหามะเร็งทำได้ง่าย สะดวก และมีประสิทธิภาพ

Multi-Cancer Screening สามารถตรวจคัดกรองมะเร็งได้ ถึง 10 ชนิดในครั้งเดียว

จุดเด่นของ Multi-Cancer Screening คือสามารถตรวจคัดกรองมะเร็งได้ถึง 10 ชนิด ที่ล้วนแล้วเป็นมะเร็งที่พบบ่อยและเป็นสาเหตุการเสียชีวิตอันดับต้น ๆ ของคนไทยได้ในครั้งเดียว ได้แก่

1. มะเร็งตับอ่อน (Pancreatic Cancer)

การเกิดมะเร็งตับอ่อนเป็นมะเร็งที่พบได้ในอันดับต้น ๆ ในประเทศไทย พบมากในเพศชายมากกว่าเพศหญิง สาเหตุของมะเร็งชนิดนี้ไม่ทราบแน่ชัด แต่ก็มีหลาย ๆ ปัจจัยที่อาจเกี่ยวข้องกับการพัฒนาโรคได้ เช่น อายุมากขึ้นโดยมักพบในผู้ป่วยอายุมากกว่า 55 ปี สูบบุหรี่ อ้วน เป็นผู้ป่วยโรคเบาหวานและโรคตับอ่อนอักเสบเรื้อรัง

การตรวจคัดกรองมะเร็ง สามารถตรวจจับมะเร็งตับอ่อนได้แม้ในระยะเริ่มต้น ซึ่งมีความสำคัญอย่างยิ่ง เนื่องจากมะเร็งตับอ่อนมักไม่แสดงอาการในระยะแรก

• ตรวจพบได้เร็วกว่าการตรวจ Alpha-fetoprotein (AFP) แบบดั้งเดิม
• ลดความจำเป็นในการทำ CT scan หรือ MRI บ่อยครั้ง
• โอกาสในการรักษาให้หายขาดหากพบในระยะแรก

2. มะเร็งปอด (Lung Cancer)

มะเร็งปอดเป็นมะเร็งที่พบบ่อยและมีอัตราการเสียชีวิตสูง โดยเฉพาะในกลุ่มผู้สูบบุหรี่ การตรวจคัดกรองมะเร็ง Multi-Cancer Screening สามารถตรวจจับมะเร็งปอดได้แม้ในระยะที่ยังไม่แสดงอาการ ซึ่งส่วนใหญ่การรู้ว่าเป็นมะเร็งปอด มักพบในระยะลุกลามแล้วซึ่งยากต่อการรักษา

• ไม่ต้องใช้การเอกซเรย์ปอดบ่อยครั้ง
• สามารถใช้คัดกรองในกลุ่มเสี่ยงได้บ่อยครั้งโดยไม่เป็นอันตราย

3. มะเร็งลำไส้ใหญ่และลำไส้ตรง (Colorectal Cancer)

มะเร็งลำไส้ใหญ่เป็นมะเร็งที่พบบ่อยทั้งในชายและหญิงเช่นกัน การตรวจพบแต่เนิ่น ๆ สามารถรักษาให้หายได้ ซึ่งการตรวจคัดกรองมะเร็ง Multi-Cancer Screening จะช่วยในการคัดกรองมะเร็งชนิดนี้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

• ลดความจำเป็นในการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่บ่อยครั้ง
• เหมาะสำหรับผู้ที่ไม่สะดวกหรือกลัวการส่องกล้อง

4. มะเร็งเต้านม (Breast Cancer)

มะเร็งเต้านมเป็นมะเร็งที่พบบ่อยที่สุดในผู้หญิงไทย หากตรวจพบได้เร็ว ก็จะสามารถทำการรักษาได้ทันท่วงที ลดการสูญเสีย ถือเป็นเครื่องมือที่มีประสิทธิภาพในการคัดกรองมะเร็งเต้านมเพิ่มเติมจากการตรวจแมมโมแกรม

• สามารถใช้คัดกรองในผู้หญิงอายุน้อยที่เต้านมยังหนาแน่น
• ไม่มีความเจ็บปวดเหมือนการตรวจแมมโมแกรม
• สามารถตรวจได้บ่อยครั้งโดยไม่มีความเสี่ยงจากรังสี

5. มะเร็งกระเพาะอาหาร  (Gastric Cancer)

มะเร็งกระเพาะอาหารเป็นอีกกลุ่มมะเร็งที่ไม่ทราบสาเหตุของการเกิดโรคมะเร็งกระเพาะอาหารที่แน่ชัด เพราะมีหลายปัจจัยเสี่ยง เช่น อายุที่มากขึ้น พฤติกรรมการกินและการใช้ชีวิต พบว่าผู้ที่นิยมรับประทานอาหารรมควัน อาหารหมักดองเค็มเป็นประจำ จะมีความเสี่ยงเกิดมะเร็งกระเพาะอาหารได้สูงขึ้น รวมถึงผู้ที่มีพฤติกรรมการสูบบุหรี่ ดื่มแอลกอฮอล์ ขาดผักและผลไม้ ก็มีความเสี่ยงได้เช่นกัน

นอกจากนี้การติดเชื้อแบคทีเรีย Helicobacter pylori ซึ่งเป็นเชื้อที่สามารถทำให้เกิดการอักเสบและแผลในกระเพาะอาหารได้ ก็อาจเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดโรคมะเร็งกระเพาะอาหารได้มากขึ้น การตรวจคัดกรองมะเร็ง Multi-Cancer Screening จะช่วยให้สามารถพบความผิดปกติได้เร็ว เมื่อรู้เร็ว รักษาเร็ว ก็จะช่วยลดความเสี่ยงที่ร้ายแรงลงได้

• ช่วยลดความจำเป็นในการตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT scan)
• การตรวจไม่มีความเจ็บปวดทรมานเหมือนการกลืนแป้งทึบแสง
• สามารถลดค่าใช้จ่ายในการตรวจคัดกรองส่องกล้องทางเดินอาหารบ่อย ๆ

ทั้งนี้หากมีอาการไม่สบายท้อง รู้สึกอาหารไม่ย่อย ท้องอืดหลังรับประทานอาหาร มีอาการแสบร้อนบริเวณหน้าอก อยู่บ่อย ๆ  ควรรีบปรึกษาแพทย์

6. มะเร็งตับและท่อน้ำดี (Liver and Bile Duct Cancer)

โรคมะเร็งตับและท่อน้ำดี เป็นโรคที่มักไม่แสดงอาการในระยะแรก รวมถึงไม่มีอาการที่เด่นชัด ทำให้หลายคนรู้ตัวเมื่อโรคเข้าสู่ระยะลุกลามแล้ว ซึ่งยากต่อการรักษาและมีอัตราการเสียชีวิตได้สูง สาเหตุส่วนใหญ่ที่ทำให้เกิดมะเร็งชนิดนี้มาจากพฤติกรรมการใช้ชีวิตเป็นหลัก เช่น การกินปลาดิบ หรือปลาร้าดิบที่มีพยาธิใบไม้ตับ การดื่มแอลกอฮอล์ในปริมาณมากและบ่อยครั้ง รวมถึงการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบีและซี (Hepatitis B และ C) การวินิจฉัยมะเร็งตับและท่อน้ำดีโดยทั่วไป อาจต้องใช้เวลา และการตรวจหลายอย่างร่วมกัน ข้อดีของการตรวจคัดกรองมะเร็ง Multi-Cancer Screening คือสามารถช่วยประหยัดเวลา ประหยัดค่าใช้จ่าย และลดจำนวนครั้งในการมาโรงพยาบาลลงได้

• ลดความจำเป็นในการตรวจ การตรวจอัลตราซาวด์และCT Scan
• เหมาะสำหรับผู้ที่มีข้อจำกัดด้านเวลา

7. มะเร็งรังไข่ (Ovarian Cancer)

มะเร็งรังไข่พบมากเป็นอันดับ 2 ของมะเร็งในผู้หญิง รองจากมะเร็งเต้านม แต่เป็นสาเหตุของการเสียชีวิตเป็นอันดับ 1 ในบรรดามะเร็งทางนรีเวช  แต่รู้หรือไม่ว่าหากสามารถตรวจพบมะเร็งรังไข่ตั้งแต่ระยะที่ 1 จะมีอัตราการรักษาหายจากโรคสูงถึงร้อยละ 90 ดังนั้นการตรวจ Multi-Cancer Screening

จึงมีความสำคัญ เพราะสามารถช่วยลดความสูญเสียได้

• สามารถวางแผนป้องกันมะเร็งได้ เพิ่มโอกาสในการรักษาให้หายได้
• เหมาะกับผู้ที่มีประวัติคนในครอบครัวสายตรงเป็นโรคมะเร็ง

ปัจจุบันมะเร็งรังไข่ยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัด แต่มีปัจจัยเสี่ยงที่มีความเกี่ยวข้องกัน เช่นมีประวัติครอบครัวเคยเป็นมะเร็งรังไข่ ไม่เคยมีบุตร หรือมีบุตรน้อย การมีประจำเดือนเร็ว และหมดประจำเดือนช้า การใช้ฮอร์โมนทดแทน รวมถึงอายุที่เพิ่มขึ้น

8. มะเร็งหลอดอาหาร (Esophageal Cancer)

มะเร็งหลอดอาหารเป็นอีกมะเร็งที่ต้องเฝ้าระวัง เพราะมีสถิติการเกิดโรคสูงไม่แพ้มะเร็งกลุ่มอื่น ๆ โดยสามารถพบได้บ่อยเป็นอันดับ 8 ของโลก สำหรับประเทศไทย จากสถิติโรคมะเร็งในประเทศไทยปี 2565 พบว่ามีผู้ป่วยโรคมะเร็งหลอดอาหารประมาณ 3,400 คนต่อปี และมีผู้เสียชีวิตจากโรคนี้ประมาณ 3,200 คนต่อปี ผู้ป่วยส่วนใหญ่มีอายุ 55-65 ปี และเป็นเพศชาย

โรคมะเร็งหลอดอาหารเกิดขึ้นเมื่อเซลล์มะเร็งในหลอดอาหารแบ่งตัวและก่อตัวเป็นเนื้องอก หลายคนไม่รู้สึกว่ามีอาการจนกระทั่งมะเร็งแพร่กระจายไปแล้ว แต่การตรวจ Multi-Cancer Screening สามารถช่วยให้รู้ความผิดปกติของเซลล์มะเร็งตั้งแต่แรกเริ่มได้

รู้หรือไม่ว่า! หลอดอาหารสามารถยืดขยายได้เพื่อให้ร่างกายสะดวกต่อการกลืนอาหารชิ้นใหญ่ ทำเราเลยไม่รู้สึกเมื่อเซลล์มะเร็งก่อตัวในขนาดที่ไม่ใหญ่มาก เมื่อเนื้องอกใหญ่ขึ้น มันจะเริ่มอุดกั้นหลอดอาหาร ทำให้ผู้ป่วยเริ่มกลืนลำบากซึ่งเป็นอาการที่มะเร็งลุกลามยากต่อการรักษาแล้ว

9. มะเร็งเยื่อบุโพงมดลูก (Endometrial Cancer)

มะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูก พบมากในหญิงวัยหมดประจำเดือน โดย 95% มักพบในหญิงที่อายุตั้งแต่ 40 ปีขึ้นไป นอกจากนี้ผู้หญิงวัยหมดประจำเดือนจะมีความเสี่ยงที่จะเป็นมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูกมากขึ้นด้วย อีกกลุ่มเสี่ยงคือเคสที่เริ่มมีประจำเดือนเร็วกว่าปกติเข้าสู่วัยหมดประจำเดือนช้ากว่าปกติ น้ำหนักตัวมากหรือเป็นโรคอ้วน เป็นโรคเบาหวานหรือความดันโลหิตสูง และไม่เคยตั้งครรภ์ ควรเข้ารับการตรวจ Multi-Cancer Screening

• ตรวจง่ายไม่ต้องใช้เนื้อเยื่อส่วนต่าง ๆ หรือรุกล้ำไปในร่างกาย
• ลดค่าใช้จ่ายการตรวจอัลตราซาวนด์ผ่านช่องคลอด การตรวจ CT สแกน และ MRI

10. มะเร็งศีรษะและลำคอ (Head and Neck Cancer)

ปัจจุบันผู้ป่วยที่เป็นมะเร็งศีรษะและลำคอมักมาพบแพทย์เมื่อโรคลุกลามไปมากแล้ว ทำให้การรักษายุ่งยากขึ้นและผลการรักษาก็จะไม่ดีเท่าที่ควร มีเพียง 1 ใน 3 เท่านั้นที่มาพบแพทย์ตั้งแต่แรก ๆ การตรวจ Multi-Cancer Screening เพื่อรู้ตั้งแต่เนิ่น ๆ จะช่วยป้องกันการแพร่กระจายและทำให้การรักษาได้ผลเป็นที่น่าพอใจ

ปัจจุบันการตรวจ Multi-Cancer Screening  สามารถตรวจคัดกรองมะเร็งได้ถึง 10 ชนิดในคราวเดียว ถือเป็นอีกตัวช่วยที่ดี ที่ทำให้แพทย์สามารถวินิจฉัยและวางแผนการรักษาได้อย่างรวดเร็วและแม่นยำ ช่วยลดความเสี่ยงและเพิ่มโอกาสในการรักษาได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น

โปรแกรม Multi-Cancer Screening  ตรวจคัดกรองมะเร็ง เหมาะกับใครบ้าง ?

Multi-Cancer Screening เป็นการตรวจคัดกรองที่มีประโยชน์สำหรับบุคคลหลากหลายกลุ่ม แต่มี 5 กลุ่มเป้าหมายหลักที่ควรพิจารณาทำการตรวจเป็นพิเศษ ดังนี้

1. กลุ่มผู้มีความเสี่ยงสูง

บุคคลที่มีปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งควรได้รับการตรวจ Multi-Cancer Screening อย่างสม่ำเสมอ ได้แก่

• ผู้ที่มีประวัติครอบครัวเป็นมะเร็ง โดยเฉพาะมะเร็ง 10 ชนิดนี้
• ผู้สูบบุหรี่หรือดื่มแอลกอฮอล์เป็นประจำ
• ผู้ที่มีโรคประจำตัวที่เพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็ง เช่น ไวรัสตับอักเสบบีหรือซี, โรคลำไส้อักเสบเรื้อรัง, หรือโรคเบาหวาน
• ผู้ที่ทำงานในสภาพแวดล้อมที่มีสารก่อมะเร็ง เช่น โรงงานอุตสาหกรรมบางประเภท

2. ผู้ที่มีอายุ 40 ปีขึ้นไป

เมื่ออายุมากขึ้น ความเสี่ยงในการเกิดมะเร็งก็เพิ่มขึ้นตามไปด้วย ดังนั้นผู้ที่มีอายุ 40 ปีขึ้นไปควรพิจารณาตรวจคัดกรองมะเร็งเป็นประจำทุกปี แม้จะไม่มีอาการผิดปกติใด ๆ เนื่องจาก

• มะเร็งหลายชนิดมักไม่แสดงอาการในระยะเริ่มต้น
• การตรวจพบมะเร็งในระยะเริ่มต้นช่วยเพิ่มโอกาสในการรักษาให้หายขาด
• การตรวจประจำปีช่วยให้เห็นการเปลี่ยนแปลงของผลตรวจเมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า

3. ผู้ที่มีอาการผิดปกติที่อาจเกี่ยวข้องกับมะเร็ง

บุคคลที่มีอาการผิดปกติที่อาจเป็นสัญญาณของมะเร็ง ควรได้รับการตรวจ Multi-Cancer Screening  เพื่อคัดกรองเบื้องต้น อาการเหล่านี้อาจรวมถึง

• น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ
• เหนื่อยง่ายหรืออ่อนเพลียผิดปกติ
• มีก้อนผิดปกติในร่างกาย
• ไอเรื้อรังหรือมีเสมหะปนเลือด
• มีเลือดออกผิดปกติ เช่น ถ่ายเป็นเลือด หรือประจำเดือนผิดปกติ

4. ผู้ที่ต้องการดูแลสุขภาพเชิงป้องกัน

แม้จะไม่มีปัจจัยเสี่ยงหรืออาการผิดปกติ บุคคลที่มีอายุ 18 ปีขึ้นไป มีความใส่ใจสุขภาพ การตรวจคัดกรองมะเร็ง Multi-Cancer Screening  จะสามารถตรวจคัดกรองมะเร็งได้หลายชนิดในคราวเดียว ให้ผลตรวจที่รวดเร็ว และช่วยลดความกังวล หากตรวจ เป็นประจำทุกปีช่วยตรวจพบความผิดปกติในระยะเริ่มต้น ก่อนที่จะมีอาการแสดงออกมาได้ ช่วยลดความรุนแรงและการสูญเสียได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ความแม่นยำของ Multi-Cancer Screening  ตรวจคัดกรองมะเร็ง

ความแม่นยำของการตรวจคัดกรองมะเร็ง จากการศึกษาพบว่า Multi-Cancer Screening  สามารถตรวจคัดกรองมะเร็งได้อย่างมแม่นยำ

• ความไว (Sensitivity) สูงถึง 73.9%* หมายถึงความสามารถในการตรวจพบมะเร็งในผู้ที่เป็นมะเร็งจริง
• ความจำเพาะ (Specificity) 9%  หมายถึงความสามารถในการระบุว่าไม่เป็นมะเร็งในผู้ที่ไม่เป็นมะเร็งจริง

Multi-Cancer Screening มีข้อดีอย่างไร ทำไมควรเลือกตรวจ ?

• ตรวจได้หลายชนิดมะเร็งในคราวเดียว สามารถตรวจคัดกรองมะเร็ง 10 ชนิดสำคัญพร้อมกัน ช่วยประหยัดเวลาและค่าใช้จ่ายในการตรวจแยกทีละชนิด
• ไม่รุกล้ำร่างกายหรือใช้เนื้อเยื่อส่วนต่าง ๆ ใช้เพียงตัวอย่างเลือดในการตรวจ ไม่ก่อให้เกิดความเจ็บปวดหรือความไม่สบายง
• ความแม่นยำสูง มีความไวและความจำเพาะสูง ช่วยลดโอกาสการวินิจฉัยผิดพลาดและการรักษาที่ไม่จำเป็น
• ช่วยตรวจพบมะเร็งในระยะเริ่มต้น สามารถตรวจพบความผิดปกติได้ตั้งแต่ระยะแรก เพิ่มโอกาสในการรักษาให้หายขาด ช่วยเพิ่มอัตราการรอดชีวิตได้ถึง 90-95%
• ลดภาระค่าใช้จ่ายในระยะยาว การตรวจพบมะเร็งแต่เนิ่น ๆ ช่วยลดค่าใช้จ่ายในการรักษาที่อาจสูงขึ้นหากพบในระยะลุกลาม

ข้อควรรู้ก่อนตรวจ Multi-Cancer Screening

การตรวจ Multi-Cancer Screening เหมาะกับผู้ที่ต้องการดูแลสุขภาพเชิงป้องกัน ยังไม่มีอาการสงสัยมะเร็ง สามารถนำผลตรวจไปวางแผนลดปัจจัยเสี่ยงและประหยัดค่ารักษาในอนาคต

 Multi-Cancer Screening อาจไม่เหมาะสำหรับผู้ที่มีอาการ

• น้ำหนักลดไม่ทราบสาเหตุ 6 กก./6 เดือน
• ปวดท้องขวาใต้ชายโครง หรือปวดลิ้นปี่นาน รักษาไม่หาย
• ไอต่อเนื่องเกิน 3 สัปดาห์ รักษาไม่หาย
• เลือดออกผิดปกติ หรือมีของเหลวออกจากหัวนม
• ลำไส้ผิดปกติ 3+ สัปดาห์ (ท้องเสีย ท้องผูก อุจจาระเป็นเลือด)

ข้อจำกัด

การตรวจMulti-Cancer Screening ไม่ได้บอกแน่นอน 100% ว่าจะเป็นมะเร็งหรือไม่ แต่จะช่วยประเมินระดับความเสี่ยง เพื่อนำไปวางแผนลดปัจจัยเสี่ยงต่อไป

Multi-Cancer Screening ตัวช่วยคัดกรองลดความเสี่ยงมะเร็งร้าย

Multi-Cancer Screening  ถือเป็นนวัตกรรมการตรวจคัดกรองมะเร็งที่มีประสิทธิภาพสูง สามารถตรวจพบมะเร็ง 10 ชนิดสำคัญได้พร้อมกันจากตัวอย่างเลือดเพียงครั้งเดียว มีความแม่นยำสูง สะดวก และมีความปลอดภัย เป็นอีกทางเลือกที่น่าสนใจสำหรับการดูแลสุขภาพเชิงป้องกัน