បើអ្នកភ្ញាក់ឡើងពេលព្រឹកហើយមានអាការៈរឹងតឹងនៅខ្នងប្រហែល 15-30 នាទី ម្តងម្កាលមានការឈឺសន្លាក់ជង្គង់ សន្លាក់ជង្គង់ដុំខាងណាមួយ ឬឈឺសន្លាក់ជើង សន្លាក់ជើងដុំ ឬឈឺនៅតំបន់ក្បាលកន្ទុយខាងណាមួយ មានការឈឺសន្លាក់ពោះខាងក្រោម មានសរសៃឈឺឆ្អឹងនៅតំបន់ស្បែកជើង និងជើងជើងបែបមួយចំនួន បើអ្នកណាម្នាក់មានអាការៈទាំងនេះ យើងផ្តល់អនុសាសន៍ថាគួរតែទៅពិនិត្យជាមួយវេជ្ជបណ្ឌិត ព្រោះមានសក្តានុពលខ្ពស់ដែលអ្នកអាចជំងឺក្នុងក្រុមជំងឺដែលហៅថា “ជំងឺសន្លាក់ និងសន្លាក់ខ្នងឆ្អឹងឆ្អិន (Spondyloarthritis)” ដែលអ្នកជំងឺក្នុងក្រុមនេះ ប្រសិនបើមានការឈឺខ្នងជាពិសេស ជាធម្មតានឹងជាជំងឺសន្លាក់ខ្នងឆ្អឹងឆ្អិន (Ankylosing spondylitis-AS)។
នរណាខ្លះដែលមានហានិភ័យជាជំងឺសន្លាក់ខ្នងឆ្អឹងឆ្អិន
អ្នកជំងឺជំងឺសន្លាក់ខ្នងឆ្អឹងឆ្អិន មានការរកឃើញថា មានបុរសច្រើនជាងស្ត្រី ហើយជួបជាញឹកញាប់នៅអាយុប្រហែល 20-40 ឆ្នាំ អ្នកជំងឺខ្លះដែលមានអាការៈរយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ ហើយបានព្យាបាលដោយការទិញថ្នាំផ្ទាល់ខ្លួន ឬបានព្យាបាលមិនត្រឹមត្រូវ អាចបណ្តាលឲ្យមានភាពពិការភាពដូចជា ខ្នងរឹង និងខ្នងខូច ឬមានបញ្ហាបន្ថែមពីជំងឺ ដូចជា មានការឈឺភ្នែកជាបន្តបន្ទាប់។
ពីការសិក្សានៅបរទេសបានរកឃើញថា មានអ្នកជំងឺជាជំងឺនេះប្រហែល 1 ភាគរយនៃប្រជាជន នេះមានន័យថា នៅក្នុងមនុស្សវ័យក្មេង 100 នាក់ មានឱកាសជាជំងឺនេះ 1 នាក់ ហើយបានរកឃើញថា អ្នកជំងឺជំងឺសន្លាក់ខ្នងឆ្អឹងឆ្អិន 90 ភាគរយ មានបុត្រសាស្ត្រ HLA-B27 ដែលជាបុត្រសាស្ត្រដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការកើតជំងឺសន្លាក់ខ្នងឆ្អឹងឆ្អិន ប៉ុន្តែមិនមានន័យថា អ្នកដែលមានបុត្រសាស្ត្រ HLA-B27 ទាំងអស់នឹងជំងឺនេះ ព្រោះត្រូវមានហេតុផលផ្សេងទៀតរួមចំណែក ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្នមិនទាន់ដឹងច្បាស់ថាហេតុផលអ្វី។ ដូច្នេះ ការត្រួតពិនិត្យបុត្រសាស្ត្រថាតើមានបុត្រសាស្ត្រ HLA-B27 ឬអត់ មិនអាចបញ្ជាក់ការធ្វើវិនិច្ឆ័យជំងឺសន្លាក់ខ្នងឆ្អឹងឆ្អិនបានទេ ប៉ុន្តែជួយប្រាប់ថា អ្នកជំងឺជំងឺសន្លាក់ខ្នងឆ្អឹងឆ្អិនដែលមានបុត្រសាស្ត្រ HLA-B27 នឹងមានការឈឺឆ្អឹងខ្នងដែលអាចបណ្តាលឲ្យមានការចងខ្នងឆ្អឹងខ្នងរហូតដល់ក្លាយជាពិការភាព ហើយកូនរបស់អ្នកជំងឺដែលមានបុត្រសាស្ត្រដូចគ្នាក៏មានឱកាសជាជំងឺសន្លាក់ឆ្អឹងឆ្អិនច្រើនជាងអ្នកដទៃដែលមិនមានបុត្រសាស្ត្រ HLA-B27។
ការព្យាបាលជំងឺសន្លាក់ខ្នងឆ្អឹងឆ្អិន
ដោយសារជំងឺសន្លាក់ខ្នងឆ្អឹងឆ្អិនកើតឡើងពីប្រព័ន្ធភាពស៊ាំរបស់រាងកាយដែលបណ្តាលឲ្យមានការឈឺឆ្អឹងខ្នងឆ្អឹងឆ្អិនយ៉ាងយូរអង្វែងនៅលើស្រទាប់ឆ្អឹងខ្នង ស្រទាប់សន្លាក់ និងសរសៃឈាមផ្សេងៗ ជាបន្តបន្ទាប់ ខណៈពេលដែលរាងកាយក៏មានការព្យាយាមជួសជុលផ្នែកដែលខូចខាតពីការឈឺឆ្អឹង ដោយបង្កើតជារលាក និងមានការបញ្ចូលកាល់ស្យូមនៅតំបន់ស្រទាប់ឆ្អឹងខ្នង និងតាមសន្លាក់ខ្លះៗ បណ្តាលឲ្យមានការចងខ្នង និងខ្នងរឹងឡើង ដែលដំណើរការនេះកើតឡើងក្នុងរយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ។
ការព្យាបាលជំងឺសន្លាក់ខ្នងឆ្អឹងឆ្អិនត្រូវតែធ្វើការព្យាបាលជាច្រើនផ្នែកជាមួយគ្នា ចាប់ផ្តើមពីការព្យាបាលដោយថ្នាំប្រឆាំងការឈឺឆ្អឹងដែលមិនមែនស្ទេរ៉ូអ៊ីដ ដើម្បីកាត់បន្ថយការឈឺ និងការឈឺឆ្អឹង ដែលនឹងប្រើនៅពេលមានការឈឺឬប្រើជាបន្តបន្ទាប់អាស្រ័យលើភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃជំងឺ រួមជាមួយការប្រើថ្នាំកែសម្រួលប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ ឬថ្នាំបន្ថយប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ ដើម្បីការពារមិនឲ្យមានការឈឺឆ្អឹងឡើងវិញនៅស្រទាប់ឆ្អឹងខ្នង សន្លាក់ ឬសរសៃឈាមផ្សេងៗ រួមទាំងការការពារបញ្ហាបន្ថែមផ្សេងៗ ដូចជាការការពារការឈឺភ្នែកជាមួយថ្នាំកែសម្រួលប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ ឬថ្នាំបន្ថយប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ មានទាំងថ្នាំមាត់ ដូចជា ថ្នាំ sulphasalazine ថ្នាំ methotrexate ជាដើម ឬថ្នាំជីវៈវិទ្យាដែលចាក់ (Biologic Agents) ដូចជា ថ្នាំ Anti-TNF, ថ្នាំ Anti-IL17 ឬថ្នាំមាត់ small molecule ដូចជា ថ្នាំរារាំង JAK inhibitor ជាដើម។
ថ្នាំទាំងនេះ ប្រសិនបើជ្រើសរើសប្រើឲ្យសមរម្យនឹងលក្ខណៈ និងភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃជំងឺសន្លាក់ខ្នងឆ្អឹងឆ្អិន នឹងធ្វើឲ្យការព្យាបាលមានប្រសិទ្ធភាពល្អ និងអាចការពារបញ្ហាបន្ថែមដែលអាចកើតមានបាន។ នៅពេលដដែល ការព្យាបាលដោយថ្នាំត្រូវតែធ្វើរួមជាមួយការធ្វើកាយសម្ពាធ ដើម្បីកាត់បន្ថយការឈឺពីការឈឺឆ្អឹង និងការការពារពិការភាព ដូចជា ការប្រើកម្ដៅ ការប្រតិបត្តិខ្នង ការជិះហែលទឹកដើម្បីបង្កើនភាពបត់បែននៃខ្នង ការការពារការចងខ្នង ការហាត់ប្រាណត្រឹមត្រូវជាប្រចាំ ដើម្បីពន្យារពេលដំណើរការជំងឺ និងធ្វើឲ្យប្រព័ន្ធភាពស៊ាំរបស់រាងកាយកាន់តែប្រសើរឡើង។
ទោះបីជាជំងឺសន្លាក់ខ្នងឆ្អឹងឆ្អិនមានលក្ខណៈជំងឺដែលមានការឈឺឆ្អឹងកើតឡើងជាបន្តបន្ទាប់ មិនមែនជាបន្តបន្ទាប់ជានិច្ច ប៉ុន្តែមានដំណើរការជំងឺបន្តបន្ទាប់ដែលនាំឲ្យមានភាពពិការភាព។ ដូច្នេះ ការទទួលថ្នាំ ការអនុវត្តខ្លួនឲ្យត្រឹមត្រូវ ការធ្វើកាយសម្ពាធ និងហាត់ប្រាណ គឺជារឿងដែលអ្នកជំងឺគួរតែអនុវត្តជាបន្តបន្ទាប់យ៉ាងតឹងរឹង រួមទាំងការទៅពិនិត្យជាមួយវេជ្ជបណ្ឌិតដើម្បីតាមដានជំងឺ និងកែប្រែការព្យាបាលឲ្យសមរម្យតាមការណាត់វេជ្ជបណ្ឌិត ដើម្បីឲ្យការព្យាបាលមានប្រសិទ្ធភាព អាចការពារមិនឲ្យមានភាពពិការភាព ហើយធ្វើឲ្យអ្នកជំងឺមានគុណភាពជីវិតល្អបន្តទៅ។
ការអនុវត្តទូទៅសម្រាប់អ្នកជំងឺជំងឺសន្លាក់ខ្នងឆ្អឹងឆ្អិន
- ទទួលថ្នាំតាមការបញ្ជារបស់វេជ្ជបណ្ឌិតយ៉ាងតឹងរឹង
- រក្សាសម្អាត និងជៀសវាងការឆ្លងរាលដាលឆ្លង
- មានការធ្វើកាយសម្ពាធ និងហាត់ប្រាណដែលផ្តោតលើចលនារបស់រាងកាយជាប្រចាំ
- មានការគេងសម្រាកគ្រប់គ្រាន់
- ជៀសវាងសំពាធផ្លូវរាងកាយ និងផ្លូវចិត្ត
- តាមដានការព្យាបាលតាមការណាត់វេជ្ជបណ្ឌិត
ឧបាសក វេជ្ជបណ្ឌិត កិត្តិ โตเต็มโชคชัยการ
វេជ្ជបណ្ឌិតជំនាញជំងឺសន្លាក់ និងរ៉ូម៉ាទីស៊ីម
