ប្អូនច្រអូបប្អូនតូចជាអ្វី? ហេតុអ្វីបានជាវាជាបញ្ហារបស់ម្តាយដែលកំពុងពោះ
អាកប្បកិរិយាប្អូនច្រអូបប្អូនតូច គឺជាអាកប្បកិរិយាដែលអាចឃើញបានធម្មតាសម្រាប់ប្អូនដែលមានប្អូនថ្មី។ វាអាចបង្ហាញជារបៀបមានអាកប្បកិរិយាចាស់ទៅជាក្មេងតិចតួច មានអាការៈធ្វើខឹង ការប្រហារប្រហែល ចូលចិត្តអ្នកថែទាំច្រើនឡើង មិនយកចិត្តទុកដាក់ប្អូនតូច និយាយថាមិនចូលចិត្តប្អូនតូច មិនចង់មានប្អូនតូច រហូតដល់ចុងក្រោយអាចមានអាកប្បកិរិយាលេងល្បិចប្អូនតូចបាន។ មូលហេតុដែលកុមារមានអាកប្បកិរិយាទាំងនេះអាចកើតឡើងពីហេតុផលជាច្រើនដូចខាងក្រោម៖
- ដោយសារកុមារមានអារម្មណ៍ថាកំពុងបាត់បង់ទំនាក់ទំនងពិសេសមួយយ៉ាងខ្លាំង ជាទូទៅកុមារមានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធជាមួយម្តាយច្រើន។ ពីមុនប្អូនធ្លាប់ជាមនុស្សសំខាន់បំផុតសម្រាប់ម្តាយ ប៉ុន្តែពេលម្តាយត្រូវទៅថែទាំប្អូនតូច ប្អូនធ្លាប់នឹងមានអារម្មណ៍ថាខ្លួនកំពុងបាត់បង់ទំនាក់ទំនងពិសេសនេះ។ ប៉ុន្តែបើប្អូនមានទំនាក់ទំនងល្អជាមួយឪពុកមុន វានឹងជួយបន្ថយអារម្មណ៍នេះបាន។
- ចម្ងាយអាយុរវាងប្អូននិងប្អូនតូច អាយុដែលខុសគ្នาประมาณ 2 ឆ្នាំ ជាទូទៅមានបញ្ហាច្រើនបំផុត ព្រោះវាជាអាយុដែលនៅតែចងចាំម្តាយខ្លាំង។ ការមានបងប្អូនជាដំបូង ឬប្អូនដែលមានអាយុចម្ងាយពីប្អូនតូចចាប់ពី 3 ឆ្នាំឡើងទៅ នឹងជួយឲ្យប្អូនធ្វើការប្រែប្រួលបានងាយស្រួលជាង។
- សភាពអារម្មណ៍ដើមរបស់ប្អូន សភាពអារម្មណ៍ដើមគឺជាលក្ខណៈបុគ្គលដែលមានតាំងពីកំណើត ដែលមានឥទ្ធិពលលើការប្រែប្រួលរបស់កុមារ។ កុមារដែលមានសភាពអារម្មណ៍ងាយ (easy temperament) ជាទូទៅអាចបង្វែរបានល្អជាងកុមារដែលមានសភាពអារម្មណ៍ពិបាក (difficult temperament) ឬសភាពអារម្មណ៍យឺតយ៉ាវ (slow-to-warm-up temperament)។
- ការគ្រប់គ្រងរបស់មនុស្សពេញវ័យ ការដែលឪពុកម្តាយមិនបានរៀបចំប្អូនសម្រាប់ការមានប្អូនតូច ឬគ្រប់គ្រងមិនត្រឹមត្រូវ នឹងបណ្តាលឲ្យប្អូនមានអាកប្បកិរិយាដូចបានរៀបរាប់ខាងលើកើនឡើង។
តើត្រូវដោះស្រាយយ៉ាងដូចម្តេចពេលប្អូនច្រអូបប្អូនតូច ចាប់ពីពេលម្តាយកំពុងពោះ
វិធីដែលជួយការពារ ឬបន្ថយភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃបញ្ហា គឺអាស្រ័យលើការគ្រប់គ្រងរបស់ឪពុកម្តាយជាចម្បង។ អ្វីដែលសំខាន់គឺគួររៀបចំប្អូនចាប់ពីដើម ដោយ
- និយាយជាមួយប្អូនតែអំពីរឿងល្អៗនៃការមានប្អូនតូច មិនគួរឲ្យមាននរណាម្នាក់លេងសើច ឬធ្វើឲ្យប្អូនមិនសប្បាយចិត្តចំពោះរឿងដែលខ្លាចថាខ្លួននឹងត្រូវបាត់បង់សារៈសំខាន់ពេលមានប្អូនតូច ដូចជា “ឆាប់ៗនេះមានប្អូនតូច ម្តាយឪពុកគេនឹងមិនយកចិត្តទុកដាក់យើងទៀតហើយ” (សំឡេងលេងសើច) ព្រោះពេលខ្លះកុមារមិនអាចបំបែកចេញបាន ហើយអាចគិតថាមនុស្សពេញវ័យនិយាយពិត បណ្តាលឲ្យមានអារម្មណ៍ច្រអូបប្អូនតូច។
- ឲ្យប្អូនមានឱកាសប៉ះពាល់ និយាយជាមួយប្អូនតូចពេលម្តាយកំពុងពោះ ឬម្តាយអាចលើកក្មេងតូចឲ្យប្អូនឃើញ ហើយសង្កេតប្រតិកម្មរបស់ប្អូន ឬអញ្ជើញប្អូនលេងជាមួយប្អូនតូចដែលម្តាយកំពុងកាន់។ វិធីនេះជួយឲ្យប្អូនរៀបចំចិត្តបានងាយស្រួលជាង។ ពេលឪពុកម្តាយចង់ទិញអ្វីសម្រាប់ប្អូនតូច ឬរៀបចំបន្ទប់សម្រាប់ប្អូនតូច គួរឲ្យប្អូនមានឱកាសចូលរួមសម្រេចចិត្តផង ដើម្បីឲ្យប្អូនមានអារម្មណ៍ថាខ្លួនមានផ្នែកចូលរួមក្នុងការទទួលស្វាគមន៍សមាជិកថ្មី។ សំខាន់បើប្អូនត្រូវមានការផ្លាស់ប្តូរប្រចាំថ្ងៃ ឬរបៀបរស់នៅ ដូចជា ផ្លាស់ប្តូរអ្នកថែទាំ ចូលសាលា ឬផ្លាស់ប្តូរអ្នកគេង គួរធ្វើមុនប្អូនតូចកើតប្រហែល 2-3 ខែ ដើម្បីឲ្យប្អូនមិនមានអារម្មណ៍ថាជីវិតខ្លួនផ្លាស់ប្តូរពីសារប្អូនតូច។ ប្រសិនបើមិនទាន់ទាន់ពេលពិតណាស់ សូមណែនាំឲ្យពន្យារពេលទៅក្រោយប្អូនតូចកើត និងស្ថានភាពមានស្ថិរភាពរួចហើយ ដែលភាគច្រើនប្រើពេលប្រហែល 2-3 ខែដែរ។
បើប្អូនច្រអូបប្អូនតូចពេលម្តាយត្រូវទៅកំណើតប្អូនតូច
បើប្អូនមិនអាចទៅជាមួយបាន សូមប្រាប់ប្អូនជាមុនថា នរណានឹងថែទាំប្អូននៅពេលម្តាយទៅកំណើត ហើយឲ្យឱកាសប្អូនឃើញប្អូនតូច តាមរយៈរូបភាព ឬប្រព័ន្ធអេឡិចត្រូនិចផ្សេងៗ។ បើប្អូនអាចទៅជាមួយបាន ឪពុកម្តាយគួរឲ្យប្អូនមានឱកាសមើល និងប៉ះប៉ងប្អូនតូច ដើម្បីឲ្យប្អូនមានអារម្មណ៍ចូលរួមចាប់ពីដើម។
ពេលម្តាយនិងប្អូនតូចត្រឡប់មកផ្ទះ ត្រូវធ្វើដូចម្តេច
បើប្អូនមិនបានទៅទទួលម្តាយនិងប្អូនតូចមកផ្ទះ សូមកុំភ្លេចផ្តល់សារៈសំខាន់ដល់ប្អូនជាលំដាប់ដំបូង។ ពេលម្តាយចូលផ្ទះ អាចឲ្យអ្នកផ្សេងជួយម្តាយកាន់ប្អូនតូចមុន ព្រោះបើរូបភាពដំបូងដែលប្អូនឃើញម្តាយបន្ទាប់ពីមិនបានជួបគ្នាច្រើនថ្ងៃ គឺរូបភាពម្តាយកាន់ប្អូនតូចចូលផ្ទះ អាចធ្វើឲ្យប្អូនមានអារម្មណ៍មិនល្អបាន។
បន្ទាប់មក ពេលមានមនុស្សមកផ្ទះ សូមកុំភ្លេចផ្តល់សារៈសំខាន់ដល់ប្អូនជាមុន ព្រោះពីមុនប្អូនធ្លាប់ជាមនុស្សសំខាន់ជាលំដាប់ដំបូង ប៉ុន្តែភាគច្រើនពេលមានមនុស្សមកលេង ឬពេលឪពុកត្រឡប់មកពីការងារ ក៏ដោយ បើមានប្អូនតូចភាគច្រើននឹងទៅរកប្អូនតូចមុនដោយមិនដឹងខ្លួន។ ដូច្នេះវេជ្ជបណ្ឌិតណែនាំឲ្យសួរប្អូនជាមុន ហើយឲ្យប្អូននាំទៅរកប្អូនតូច។ បើមានមនុស្សមកលេងនិងមានអំណោយមកជាមួយ អាចប្រាប់ជាមុនឲ្យយកអំណោយតូចៗមកបង្ហាញការលើកទឹកចិត្តប្អូនដែលមានប្អូនថ្មីផង។ ឬបើមនុស្សមកលេងមិនបានរៀបចំអំណោយ ម្តាយឪពុកអាចរៀបចំផ្ទាល់ ប៉ុន្តែសូមសំលេងស្ងាត់ឲ្យមនុស្សមកលេងយកអំណោយទៅឲ្យប្អូនដើម្បីបង្ហាញការលើកទឹកចិត្តជាមុន ហើយឲ្យប្អូនជាអ្នកនាំទៅរកប្អូនតូច។
ក្រៅពីនេះ គួរឲ្យប្អូនមានផ្នែកចូលរួមក្នុងការថែទាំប្អូនតូច អនុញ្ញាតឲ្យប្អូនកាន់ ស្រួល ស្រលាញ់ប្អូនតូច ក្នុងការត្រួតពិនិត្យរបស់ឪពុកម្តាយ សរសើរប្អូនពេលប្អូនធ្វើបានល្អជាមួយប្អូនតូច និងប្រាប់អំពីអាកប្បកិរិយាល្អៗ ដូចជា “ប្អូនស្រស់ស្អាតណាស់ យកទឹកដោះគោឲ្យប្អូនតូចផង មើលទៅប្អូនតូចចូលចិត្តណាស់ ឪពុកមានមោទនភាពចំពោះប្អូនណាស់ដែលជួយថែទាំប្អូនតូច”។ សំខាន់ប្អូនគួរតែមានពេលឯកជនជាមួយអ្នកថែទាំដែលប្អូនស្គាល់ និងធ្វើសកម្មភាពរួមគ្នា យ៉ាងហោចណាស់ 20-30 នាទីក្នុងមួយថ្ងៃ ដើម្បីឲ្យប្អូនមិនមានអារម្មណ៍ថាប្អូនតូចបានយកពេលល្អៗរបស់ខ្លួនទៅទាំងមូល។
ក្នុងករណីប្អូនអាចនិយាយបានល្អហើយ ឪពុកម្តាយអាចស្វែងរកថ្ងៃដែលមានពេលវេលា និងបរិយាកាសល្អ ដើម្បីសួរអារម្មណ៍របស់ប្អូនចំពោះប្អូនតូច។ ប្រសិនបើប្អូននិយាយថាមិនចូលចិត្ត ឬមិនចង់មានប្អូនតូច មិនគួរតែដាក់ពិន័យទេ តែគួរឲ្យប្អូនមានឱកាសពន្យល់មូលហេតុថាហេតុអ្វីបានជាគិតបែបនេះ ហើយបន្តរកវិធីដោះស្រាយ។ សំខាន់មិនគួរបង្ខំប្អូនធ្វើអ្វីសម្រាប់ប្អូនតូច ដូចជា “ប្អូនជាប្អូនត្រូវតែផ្តល់អ្វីៗឲ្យប្អូនតូច” ព្រោះការបង្រៀនបែបនេះគឺជាការបង្ខំ ប្អូននឹងផ្តល់ដោយមិនចង់ និងមានអារម្មណ៍មិនល្អចំពោះការផ្តល់។ ដូច្នេះការបង្រៀនចែករំលែកល្អគួរឲ្យប្អូនសម្រេចចិត្តផ្តល់ដោយខ្លួនឯង ហើយសរសើរពេលប្អូនធ្វើបាន។ ការធ្វើបែបនេះ ប្អូននឹងមានអារម្មណ៍ល្អចំពោះការផ្តល់ និងចង់ផ្តល់បន្ថែមនៅពេលក្រោយដោយចិត្តស្មោះ។
ទាំងអស់នេះ បើទោះបីឪពុកម្តាយបានរៀបចំយ៉ាងល្អរួចហើយ ប្អូនក៏អាចមានអាការៈច្រអូបប្អូនតូច ឬការពារពីឪពុកម្តាយខ្លះៗ។ ប៉ុន្តែពេលឪពុកម្តាយគ្រប់គ្រងបានត្រឹមត្រូវ និងសមរម្យ អាការៈនេះភាគច្រើននឹងមិនយូរនិងបាត់បង់ចុងក្រោយ។ បើប្អូនមានអាការៈលើសពី 2-3 ខែ ឬមានអាការៈធ្ងន់ធ្ងរឡើង ឬឪពុកម្តាយមិនអាចគ្រប់គ្រងបាន សូមណែនាំឲ្យពិគ្រោះជាមួយវេជ្ជបណ្ឌិតកុមារដែលមានជំនាញផ្នែកអភិវឌ្ឍន៍ និងអាកប្បកិរិយា ឬវេជ្ជបណ្ឌិតផ្នែកចិត្តកុមារ ដើម្បីដោះស្រាយ ព្រោះការអោយពេលកន្លងផុត អាចធ្វើឲ្យប្អូនមានអារម្មណ៍អាក្រក់ចំពោះប្អូនតូចកាន់តែច្រើន ហើយធ្វើឲ្យការដោះស្រាយកាន់តែពិបាក។
មកយល់អារម្មណ៍របស់ “ប្អូន” ពេលត្រូវបាត់បង់អ្នកដែលស្រលាញ់
- អាយុ 0-2 ឆ្នាំ : អាយុនេះមិនយល់ពីការបាត់បង់យ៉ាងពិតប្រាកដទេ ប៉ុន្តែកុមារយល់ដឹងពីការផ្លាស់ប្តូរនៃមនុស្សជុំវិញ ដូចជាអារម្មណ៍ ការថែទាំ ឬភាពចលាចលដែលកើតឡើង និងយល់ដឹងពីការមិនមានអ្នកដែលបានបាត់បង់។
- អាយុ 3-5 ឆ្នាំ : អាយុនេះចាប់ផ្តើមយល់ពីការបាត់បង់ ប៉ុន្តារមើលថាវាជារឿងដែលអាចត្រឡប់មកវិញបាន មិនមែនជាការបាត់បង់ជាអចិន្រ្តៃយ៍ទេ។ កុមារអាយុនេះភាគច្រើនមានសំណួរផ្សេងៗអំពីអ្នកដែលបានស្លាប់ ដូចជា “ឪពុកនឹងត្រឡប់មកពេលណា” “តាត្រូវឃ្លានទេឬ” “តាបឹងត្រូវបានដាក់បូជា ហើយតើគាត់នៅតែដកដង្ហើមបានទេ”។ អាយុនេះអាចភ្ជាប់មូលហេតុការស្លាប់ជាមួយគំនិតផ្ទាល់ខ្លួន ដូចជា ពីព្រោះខ្លួនមិនបានផឹកទឹកដោះគោដូចឪពុកប្រាប់ ឪពុកបានស្លាប់ ឬពេលខ្លះប្រើការស្រមៃក្នុងការពន្យល់ការស្លាប់។
- អាយុ 6-8 ឆ្នាំ : អាយុនេះចាប់ផ្តើមយល់ថាការស្លាប់គឺជារឿងអចិន្រ្តៃយ៍ មិនអាចត្រឡប់មកវិញបាន ប៉ុន្តាមិនកើតឡើងជាមួយមនុស្សគ្រប់គ្នាទេ។ ភាគច្រើនគិតថាការស្លាប់កើតឡើងជាមួយមនុស្សមួយចំនួនប៉ុណ្ណោះ ដូចជាមនុស្សចាស់ អ្នកពិការ អ្នកជំងឺ។ អាចភ្ជាប់ការស្លាប់ជាមួយសុវត្ថិភាពផ្ទាល់ខ្លួន ដែលមនុស្សពេញវ័យគួរពន្យល់បន្ថែម។
ដោះស្រាយឲ្យសមរម្យតាមអាយុ
- អាយុ 0-2 ឆ្នាំ : ប្រសិនបើអ្នកដែលបានបាត់បង់គឺជាអ្នកថែទាំកុមារជាធម្មតា សូមព្យាយាមស្វែងរកអ្នកម្នាក់ដែលអាចមកថែទាំកុមារជំនួសបានឆាប់បំផុត។ មិនគួរអោយពេលវេលាឆ្លងកាត់ ឬចែកការងារគ្នាទេ ព្រោះភាពថេរនិងភាពស្មើគ្នាជាគន្លងសំខាន់ក្នុងការថែទាំអាយុនេះ។ ព្យាយាមរក្សាការប្រព្រឹត្តទៅលើកុមារឲ្យដូចដើមឲ្យបានច្រើនបំផុត ហើយមិនគួរតែបំភ្លឺកុមារច្រើនពេក ដើម្បីសងសឹកការបាត់បង់របស់កុមារ ព្រោះការធ្វើបែបនេះនឹងធ្វើឲ្យកុមារលំបាកក្នុងការប្រែប្រួល។
- អាយុ 3-5 ឆ្នាំ : ព្រោះកុមារអាយុនេះនៅតែមានគំនិតថាការស្លាប់មិនមែនជារឿងអចិន្រ្តៃយ៍ កុមារនៅតែមានការរំពឹងទុកក្នុងការទំនាក់ទំនងជាមួយអ្នកដែលបានស្លាប់ ដូចជា ការអធិស្ឋានដល់អ្នកដែលបានបាត់បង់ ការសរសេរលិខិតទៅឲ្យ ឬការនិយាយជាមួយអ្នកដែលបានបាត់បង់ ទោះបីជាការនិយាយផ្នែកតែមួយក៏ដោយ។ ការប្រព្រឹត្តទៅលើកុមារអាយុនេះគួរពន្យល់ដោយផ្ទាល់ ដូចជា “តាបឹងបានស្លាប់ហើយ រាងកាយរបស់តាបឹងមិនដំណើរការឡើយ តាបឹងមិនអាចមើលឃើញ មិនអាចចល័ត មិនអាចស្តាប់បានទៀតទេ”។ មិនគួរពន្យល់អំពីវិញ្ញាណ និងជៀសវាងការប្រើពាក្យដូចជា “តាបឹងកំពុងគេង” “តាបឹងទៅនៅជាមួយទេវតា” រួមទាំងជៀសវាងនិយាយអំពីស្ថានសួគ៌ដោយធ្វើឲ្យវាជារឿងរីករាយ ដូចជា “តាត្រូវបានទេវតាដឹកទៅហើយ” ព្រោះអាចធ្វើឲ្យកុមារភាន់ច្រឡំ។ កុមារអាយុនេះអាចមានសំណួរច្រើនជាថ្មីៗ ដូច្នេះអ្នកថែទាំគួរអត់ធ្មត់ និងឆ្លើយតបដោយផ្ទាល់គ្រប់ពេល។ ពេលកុមារធំឡើងនឹងសួរបន្ថយ និងចាប់ផ្តើមយល់ដឹងបានចុងក្រោយ។
- អាយុ 6-8 ឆ្នាំ : ទោះបីជាកុមារអាយុនេះយល់ពីការស្លាប់កាន់តែច្រើន ក៏ប៉ុន្តែកុមារនឹងមានការព្រួយបារម្ភបន្ថែមអំពីសុវត្ថិភាពជីវិត។ មនុស្សពេញវ័យគួរផ្តល់ការជឿជាក់ដល់កុមារ ដូចជា ក្នុងករណីម្តាយជាម្តាយឯកា ពេលកុមារដឹងថាម្តាយមិត្តភក្តិបានស្លាប់ កុមារអាចមានការព្រួយបារម្ភខ្លាំង ព្រោះគេមានម្តាយតែម្នាក់។ គេអាចសួរថា “ម្តាយមិត្តភក្តិស្លាប់ហើយ តើម្តាយខ្ញុំក៏នឹងស្លាប់ដែរឬ? ប្រសិនបើម្តាយស្លាប់ នរណានឹងថែខ្ញុំ?”។ ការឆ្លើយតបគួរឆ្លើយដោយផ្ទាល់ មិនគួរឆ្លើយជៀសវាង ដូចជា “ម្តាយមិនមានបញ្ហាទេ អ្នកអាចសម្រាកចិត្តបាន” ឬ “ម្តាយនៅសុខសប្បាយ មិនងាយស្លាប់ទេ” ព្រោះវាមិនធ្វើឲ្យកុមារបន្ថយការព្រួយបារម្ភទេ សំណួរដូចគ្នានឹងបន្តមាន។ ដូច្នេះគួរឆ្លើយតបដោយផ្ទាល់ ដូចជា “មនុស្សគ្រប់គ្នាត្រូវស្លាប់មួយថ្ងៃណាមួយ ប៉ុន្តាមនុស្សភាគច្រើនស្លាប់ពេលចាស់ណាស់ ហើយបើម្តាយស្លាប់ អ្នកនឹងមានអាណាព្យាបាលដែលតែងតែរួចរាល់ក្នុងការថែអ្នករហូតដល់អ្នកធំ”។ លើសពីនេះ កុមារអាចមានចំណង់ចំណូលចិត្តចង់ដឹងថាជីវិតរបស់ខ្លួននឹងដំណើរការយ៉ាងដូចម្តេចបន្ទាប់ពីនេះ ដូចជា កុមារអាចសួរបន្ទាប់ពីបងប្រុសស្លាប់ថា “ខ្ញុំនឹងទទួលបានហ្គេមរបស់បងទេឬ?” ទោះបីជាមើលទៅវាជាសំណួរដែលមនុស្សពេញវ័យមិនគួរសួរនោះ ក៏ដោយ តាមអារម្មណ៍របស់កុមារ គេគ្រាន់តែចង់ដឹងថាពិភពលោករបស់គេនឹងផ្លាស់ប្តូរឬអត់ប៉ុណ្ណោះ។ ហើយពេលខ្លះកុមារអាចមានសំណួរច្រើនអំពីការស្លាប់។ មនុស្សពេញវ័យគួរតែគោរពគោលការណ៍ឆ្លើយតបដោយផ្ទាល់ជាមួយអារម្មណ៍ស្ងប់ស្ងាត់ ហើយកាន់កាប់ដើម្បីឲ្យកុមារមានអារម្មណ៍ជឿជាក់ ស្រស់ស្រាយ និងមានសុវត្ថិភាព។ ការជៀសវាងមិនឆ្លើយតបនឹងធ្វើឲ្យកុមារមានអារម្មណ៍ថាវាជារឿងហាមឃាត់និយាយ ប៉ុន្តែពេលដដែលគេនៅតែមានអារម្មណ៍មិនមានសុវត្ថិភាព និងអាចធ្វើឲ្យសុខភាពផ្លូវចិត្តរបស់កុមារត្រូវបានប៉ះពាល់បន្ថែម។
តើអាចឲ្យ “ប្អូន” ចូលរួមពិធីសាសនាបានទេ?
គួរឲ្យកុមារចូលរួមពិធីសាសនា ដោយអាចមានមនុស្សដែលកុមារស្គាល់ជិតស្និទ្ធថែទាំ និងឆ្លើយសំណួរដោយផ្ទាល់ ព្រោះការមិនឲ្យកុមារចូលរួមពិធី ជាពិសេសសម្រាប់កុមារដែលមានអាយុច្រើនជាង 4 ឆ្នាំ នឹងធ្វើឲ្យកុមារតានតឹង ព្រួយបារម្ភ និងអាចស្រមៃពីពិធីជាអ្វីដែលគួរឱ្យខ្លាចជាងការពិត។
ហើយសំខាន់ណាស់! កុំប្រាប់កុមារឲ្យអត់ធ្មត់ មិនអោយយំ មិនអោយសោកស្តាយ ព្រោះវានឹងធ្វើឲ្យកុមារបិទបាំងអារម្មណ៍ និងអាចមានបញ្ហាផ្លូវចិត្ត ឬអាកប្បកិរិយា។ ដូច្នេះមនុស្សពេញវ័យគួរបើកឱកាសឲ្យកុមារបង្ហាញអារម្មណ៍ និងអារម្មណ៍តាមដែលកុមារត្រូវការ ហើយឆ្លើយតបកុមារយ៉ាងសមរម្យ។ ពេលកន្លងផុត កុមារនឹងអាចបង្រៀនខ្លួនឯងបានចុងក្រោយ។
វេជ្ជបណ្ឌិត នัฐវណ្ណ ចារុវរភលគុល
វេជ្ជបណ្ឌិតកុមារផ្នែកអភិវឌ្ឍន៍ និងអាកប្បកិរិយាកុមារ
មជ្ឈមណ្ឌលសុខភាពកុមារ និងយុវវ័យ មន្ទីរពេទ្យភយ៉ាថៃ 3
