มีใครเคยลองสังเกตหรือไม่ว่า บางคนแต่งงานกันไม่นานก็มีลูกตามความตั้งใจ แต่อีกหลายคนต้องใช้ความพยายามอยู่หลายปี ก็ยังไม่มีท่าทีที่จะตั้งครรภ์ สรุปแล้วอะไรคือสาเหตุที่แท้จริงของปัญหาการมีบุตรยากกันแน่ มาร่วมหาคำตอบกัน
พยายามมีลูกมานานแค่ไหน ถึงเรียกว่า “มีลูกยาก”
ภาวะมีบุตรยาก หรือมีลูกยาก (Infertility) คือ คู่แต่งงานที่มีเพศสัมพันธ์ แต่ไม่มีการคุมกำเนิด เป็นระยะเวลา 1-2 ปีขึ้นไป แล้วยังไม่มีการตั้งครรภ์ ซึ่งภาวะดังกล่าวเกิดในคู่ที่มีการแต่งงานช้า หรือมีอายุมากกว่า 32 ปีขึ้นไป
ภาวะมีบุตรยาก มีสาเหตุมาจากอะไรได้บ้าง?
สาเหตุจากฝ่ายชาย
- การอักเสบหรือติดเชื้อบริเวณลูกอัณฑะ
- หลอดเลือดดำในถุงอัณฑะโป่งพอง
- การอุดตันของท่อนำอสุจิ
- พฤติกรรมที่ส่งผลเสียต่อร่างกาย เช่น ดื่มแอลกอฮอล์เป็นประจำ สูบบุหรี่จัด ติดสารเสพติด
สาเหตุจากฝ่ายหญิง
- ภาวะไข่ไม่ตก
- ท่อรังไข่อุดตัน
- มีเนื้องอกในมดลูก
- มีพังผืดเกิดขึ้นบริเวณช่องเชิงกรานหรือปีกมดลูก
- โรคเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่
- เกิดจากพฤติกรรมที่ส่งผลเสียต่อร่างกาย เช่น ดื่มแอลกอฮอล์เป็นประจำ สูบบุหรี่จัด ติดสารเสพติด
แนวทางการรักษาปัญหามีบุตรยาก
แนวทางแรก…รักษาจากสาเหตุที่ตรวจพบ
- ถ้าน้ำเชื้ออสุจิไม่มีคุณภาพ จะใช้ยารักษาน้ำเชื้ออสุจิ
- การผ่าตัด : ในกรณีที่ท่อนำไข่อุดตัน เนื้องอกมดลูก ถุงน้ำรังไข่ พังผืดในอุ้งเชิงกราน และเส้นเลือดขอดที่ถุงอัณฑะ
แนวทางที่สอง…รักษาโดยการใช้เทคโนโลยีในปัจจุบันช่วยการเจริญพันธุ์
- การปฏิสนธิภายนอกร่างกายหรือเด็กหลอดแก้ว (IVF) เป็นการผสมเทียมนอกร่างกาย จะนำไข่และอสุจิมาผสมกันจนเกิดเป็นตัวอ่อนภายในหลอดทดลอง แล้วนำตัวอ่อนใส่เข้าไปในโพรงมดลูกของฝ่ายหญิง
- การทำอิ๊กซี่ (ICSI) เป็นการรักษาขั้นตอนหนึ่งของการทำ IVF ซึ่งจะฉีดอสุจิเข้าไปในไข่โดยตรง เมื่อมีการปฏิสนธิกลายเป็นตัวอ่อน จะทำการย้ายตัวอ่อนเข้าโพรงมดลูก เช่นเดียวกับการทำ IVF วิธีนี้เหมาะสำหรับกรณีที่ฝ่ายชายมีอสุจิจำนวนน้อยหรืออสุจิมีการเคลื่อนที่ผิดปกติ
- การผสมเทียมโดยฉีดอสุจิเข้าสู่โพรงมดลูกโดยตรง (IUI) หรือการฉีดเชื้อผสมเทียม (IUI: intrauterine insemination) แพทย์จะเลือกอสุจิที่แข็งแรงที่สุดและฉีดอสุจิเข้าสู่โพรงมดลูกในขณะที่ฝ่ายหญิงมีการตกไข่ เพื่อให้เชื้ออสุจิอยู่ใกล้กับไข่มากที่สุด
- การนำเชื้ออสุจิออกจากอัณฑะ (PESA, TESE, MESA) เป็นการนำตัวอสุจิออกจากอัณฑะหรือท่อนำอสุจิ ในกรณีที่ฝ่ายชายไม่มีตัวอสุจิในน้ำอสุจิเลย โดยวิธีเหล่านี้จะใช้ร่วมกับการทำอิ๊กซี่ (ICSI)
นพ. กรกฎ นามเสนาะ
สูตินรีแพทย์
ศูนย์สุขภาพผู้หญิง โรงพยาบาลพญาไท นวมินทร์
