ภาวะมดลูกแตกเป็นภาวะแทรกซ้อนที่พบได้ไม่บ่อย มีโอกาสเกิดเพียง 0.5 – 1% แต่มีความรุนแรงสูง หากเกิดขึ้นอาจเป็นอันตรายต่อทั้งคุณแม่และทารกในครรภ์ การรู้เท่าทันความเสี่ยง สัญญาณเตือน และการดูแลอย่างเหมาะสมตั้งแต่ก่อนตั้งครรภ์ ระหว่างตั้งครรภ์ ไปจนถึงระยะคลอด คือกุญแจสำคัญของความปลอดภัย

ภาวะมดลูกแตก คืออะไร?

ภาวะมดลูกแตก คือการฉีกขาดของผนังมดลูกบางส่วนหรือทั้งหมด มักเกิดระหว่างการเจ็บครรภ์หรือการคลอด โดยเฉพาะในผู้ที่เคยผ่าตัดเนื้องอกมดลูกมาก่อน เช่นการผ่าตัดคลอด หรือการผ่าตัดเนื้องอกมดลูก หากไม่ได้รับการรักษาทันที อาจเกิดการเสียเลือดอย่างรุนแรง ภาวะขาดออกซิเจนของทารก และอันตรายถึงชีวิต

ใครมีความเสี่ยงมากกว่าคนอื่น?

ภาวะนี้พบได้ในหญิงตั้งครรภ์ทุกคน แต่จะพบบ่อยขึ้นในกลุ่มต่อไปนี้

เคยผ่าคลอด หรือผ่าตัดเนื้องอกมดลูกมาก่อน
เคยคลอดหลายครั้ง หรือมดลูกถูกยืดขยายมาก
การกระตุ้นการคลอดหรือใช้ยากระตุ้นมดลูกไม่เหมาะสม
ทารกตัวโต ครรภ์แฝด หรือท่าผิดปกติ
ระยะเจ็บครรภ์ยาวนานผิดปกติ
ภาวะมดลูกผิดปกติแต่กำเนิด

สัญญาณเตือนที่ไม่ควรมองข้าม

ภาวะมดลูกแตกอาจเกิดเร็วและรุนแรง การสังเกตอาการและอยู่ในการดูแลของทีมแพทย์อย่างใกล้ชิดจึงจำเป็นมาก หากมีอาการต่อไปนี้ระหว่างตั้งครรภ์หรือขณะเจ็บครรภ์ ควรรีบแจ้งแพทย์ทันที

ปวดท้องรุนแรงและต่อเนื่องผิดปกติ
เลือดออกทางช่องคลอดมาก
การหดรัดตัวของมดลูกผิดปกติหรือหายไป
รู้สึกอ่อนเพลีย หน้ามืด ใจสั่น
การเต้นหัวใจทารกผิดปกติ

การวินิจฉัยและการรักษา

แพทย์จะประเมินจากอาการ ตรวจร่างกาย และติดตามสัญญาณชีพของแม่และทารกอย่างใกล้ชิด หากสงสัยภาวะมดลูกแตก จะต้องผ่าตัดฉุกเฉิน เพื่อหยุดเลือดและช่วยชีวิตแม่และลูกโดยเร็วที่สุด ความพร้อมของทีมและระบบโรงพยาบาลจึงเป็นปัจจัยสำคัญต่อผลลัพธ์การรักษา

ไลฟ์สไตล์คุณแม่ยุคใหม่…เกี่ยวข้องอย่างไร?

แม้ภาวะมดลูกแตกจะเป็นเรื่องทางการแพทย์โดยตรง แต่ไลฟ์สไตล์ก็มีส่วนช่วยลดความเสี่ยงได้

ฝากครรภ์สม่ำเสมอ เพื่อประเมินความเสี่ยงเป็นรายบุคคล
วางแผนการคลอด โดยเฉพาะผู้ที่เคยผ่าคลอด ควรปรึกษาแพทย์ล่วงหน้า
ดูแลโภชนาการและน้ำหนักตัว ลดความเสี่ยงทารกตัวโตเกินไป
พักผ่อนให้เพียงพอ ลดความเครียด เพราะความอ่อนล้าอาจทำให้การคลอดยากขึ้น
เลือกสถานพยาบาลที่พร้อมรับมือภาวะฉุกเฉิน มีทีมสูติแพทย์ วิสัญญีแพทย์ ห้องผ่าตัด และ NICU ครบครัน

ภาวะมดลูกแตกเป็นภาวะฉุกเฉินที่ต้องอาศัย ความรวดเร็ว ความแม่นยำ และการทำงานเป็นทีม โรงพยาบาลที่มีความพร้อมจึงมีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งต่อผลลัพธ์การรักษา

โรงพยาบาลพญาไท 2 มีความพร้อมในการดูแล และรับมือภาวะฉุกเฉินทางสูติกรรมตลอด 24 ชั่วโมง ด้วยทีม สูติแพทย์เฉพาะทาง วิสัญญีแพทย์ พยาบาลผู้มีประสบการณ์ ห้องผ่าตัดที่ได้มาตรฐาน และหอผู้ป่วยทารกแรกเกิดวิกฤต (NICU) ที่ครบครัน

การดูแลอย่างเป็นระบบ ตั้งแต่การประเมินความเสี่ยงระหว่างตั้งครรภ์ การติดตามอย่างใกล้ชิด ไปจนถึงการรักษาฉุกเฉินเมื่อจำเป็น ช่วยเพิ่มความปลอดภัย ลดภาวะแทรกซ้อน และสร้างความมั่นใจให้คุณแม่ในทุกช่วงเวลาสำคัญของการตั้งครรภ์ หากคุณมีความเสี่ยงหรือมีอาการผิดปกติ อย่ารอให้เกิดเหตุฉุกเฉิน การเข้าพบแพทย์ตั้งแต่เนิ่น ๆ คือการดูแลที่ดีที่สุดสำหรับทั้งคุณแม่และลูกน้อยในครรภ์

พญ. ธาริณี อธิบธานนท์

สูตินรีแพทย์เฉพาะทาง ด้านเวชศาสตร์มารดา และทารกในครรภ์

โรงพยาบาลพญาไท 2

ภาวะมดลูกแตก (Uterine Rupture) เสี่ยงแค่ไหน? ใครต้องระวังเป็นพิเศษ