ได้ยินผู้สูงวัย ใครๆ ก็บ่นเรื่องปวดเข่า ปวดขา ข้อติด ยืดไม่ออก งอไม่เข้า จะลุกจะนั่งก็โอดโอยไปหมด ยิ่งผู้ที่มีอายุเลย 65 อัปไปแล้วล่ะก็ แทบไม่เจอใครไม่มีปัญหาข้อเข่าเลย นั่นแปลว่าโรคข้อเข่าเสื่อมตามวัย จะไม่มีใครหนีพ้นจริงเหรอ? เราไปหาคำตอบกัน…
อายุ 65 ปี มีโอกาสเป็นโรคข้อเข่าเสื่อมถึงร้อยละ 50
นายแพทย์สิรพัชร โพธิ์พุก แพทย์ผู้เชี่ยวชาญทางด้านกระดูกและข้อ โรงพยาบาลพญาไทนวมินทร์ อธิบายว่า
“ข้อเข่าของคนเราทุกคนจะมีการเสื่อมตัวตามอายุอยู่แล้ว แต่ไม่ได้หมายความว่าทุกคนจะมีอาการเจ็บปวดจนทำให้เดินหรือออกกำลังกายไม่ได้ มีผู้สูงอายุที่ไม่มีปัญหาเรื่องปวดข้อเข่ามากจนต้องกินยาหรือรับการรักษาก็มีอยู่เหมือนกัน”
“ตัวการสำคัญที่ทำให้เข่าเสื่อมคือผิวข้อ ซึ่งเป็นกระดูกอ่อนชนิดพิเศษที่มีผิวเรียบเป็นเงามัน มีแรงเสียดสีระหว่างการเคลื่อนไหวของข้อน้อยมาก กระดูกอ่อนที่เป็นผิวข้อนี้ถ้าเกิดเป็นบาดแผลหรือชำรุดไปแล้ว ไม่สามารถจะซ่อมแซมหรืองอกขึ้นมาใหม่ให้เหมือนเดิมได้ ผิวข้อที่ชำรุดไปแล้วก็จะศูนย์เสียสมรรถภาพในการทำงานไปเลย”
ถ้าไม่อยากข้อเข่าเสื่อมเร็ว…ควรระวังเรื่องต่อไปนี้
น้ำหนักตัว: ในการเดินพื้นราบ ข้อเข่าแต่ละข้างจะรับน้ำหนักประมาณ 3 เท่าของน้ำหนักตัว แต่ถ้าเดินขึ้นลงบันไดจะรับน้ำหนักเพิ่มขึ้นเป็น 4 เท่าของน้ำหนักตัว และยิ่งถ้าน้ำหนักตัวมาก แรงกดดันในข้อเข่าระหว่างการเดินก็จะเพิ่มขึ้น ทำให้เกิดการชำรุดสึกหรอของกระดูกอ่อนผิวข้อเร็วขึ้น ผิวข้อเสื่อมตัวก่อนวัยอันควรได้ง่ายขึ้น
การบาดเจ็บเล็กๆ น้อยๆ ที่เกิดขึ้นในข้อเข่า: การเล่นกีฬาหนักๆ ที่มีแรงกระแทกในข้อเข่ามากๆ หรือมีการฉีกขาดของกระดูกอ่อน หรือเส้นเอ็นในข้อเข่า ทำให้ความแข็งแรงของข้อเข่าเสียไปตั้งแต่อายุยังน้อย ผิวข้อชำรุดและเสื่อมตัวตั้งแต่ยังไม่สูงอายุ
การใช้งานข้อเข่าแบบผิดๆ: เช่นการนั่งยองๆ คุกเข่า พับเพียบ หรือนั่งขัดสมาธิเป็นเวลานานๆ ทำให้เกิดแรงกดดันหรือเสียดสีในข้อเข่ามากเกินไป การใช้ห้องน้ำแบบส้วมซึมเป็นเวลานานๆ ก็มีผลทำให้ข้อเข่าเสื่อมได้
โรคต่างๆ ที่ทำให้เกิดการอักเสบของเยื่อบุข้อเรื้อรัง: สาเหตุหนึ่งที่มีผลทำให้ผิวข้อเสื่อมตัวเร็วกว่าปกติ
เมื่อรู้อย่างนี้แล้ว หากท่านใดที่มีอาการปวดหัวเข่า เข่าฝืด มีเสียงดังในหัวเข่า ควรรีบไปพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัย จะได้รีบป้องกันหรือรักษา เพื่อยืดอายุการใช้งานของหัวเข่าได้ไปอีกนานๆ จนข้อเข่าอาจจะไม่เสื่อมไปจนถึงจุดที่จำเป็นต้องผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเลยก็เป็นได้