ลูกเปรียบเสมือนแก้วตาดวงใจของพ่อแม่ หากลูกป่วยก็พร้อมทำทุกวิถีทางเพื่อให้หายดี แต่เมื่อลูกต้องเข้าห้อง ICU ก็อาจทำให้พ่อแม่เกิดความกังวลใจว่าลูกจะอยู่คนเดียวได้อย่างไร และสาเหตุอันดับต้นๆที่ทำให้เด็กต้องเข้าห้อง ICU คือโรคเกี่ยวกับระบบทางเดินหายใจ ซึ่ง นพ.แมนชัย รัชตชัยยศ กุมารแพทย์ด้านระบบทางเดินหายใจและเวชบำบัดวิกฤต ศูนย์สุขภาพเด็กและวัยรุ่น รพ.พญาไท3 จะมาบอกเล่าถึงสาเหตุที่เด็กต้องเข้ารับการดูแลรักษาในศูนย์อภิบาลผู้ป่วยวิกฤตเด็ก (Pediatric Intensive Care Unit : PICU)
ปอดอักเสบจาก RSV… วายร้ายของลูกน้อย
นพ.แมนชัย อธิบายว่า เด็กที่เข้ารับการรักษาใน PICU ส่วนใหญ่มาจากการติดเชื้อทางเดินหายใจ อันดับ 1 คือปอดอักเสบ รองลงมาคือหลอดลมฝอยอักเสบ ที่มีต้นเหตุหลักคือ เชื้อ RSV (Respiratory Syncytial Virus) ทำให้มีการสร้างสิ่งคัดหลั่ง เช่น เสมหะ และมีการหดตัวของหลอดลมเนื่องจากการบวมของเยื่อบุหลอดลมและทางเดินหายใจต่างๆ ส่งผลให้เด็กมีอาการหอบ เหนื่อย และหายใจลำบาก และเชื้อนี้ติดต่อกันได้โดยการสัมผัสใกล้ชิดกับสารคัดหลั่งต่างๆ ของผู้ป่วย
ผู้ปกครอง ต้องหมั่นสังเกตอาการ
เมื่อเด็กเป็นโรคระบบทางเดินหายใจ ผู้ปกครองที่ดูแลขณะอยู่บ้าน สามารถสังเกตความผิดปกติได้ ดังนี้
- เด็กหายใจเร็วกว่าปกติ หายใจมีเสียงหวีด หายใจลำบาก
- เด็กมีภาวะหายใจลำบาก เช่น หายใจเข้าแล้วอกยุบ หายใจแล้วปีกจมูกบาน หายใจแรง
- เด็กมีรอยบุ๋มบริเวณคอ ไหปลาร้า ใต้ชายโครง เพราะหายใจแรงมาก
- เด็กปากซีดเขียว ซึ่งอาการแย่ค่อนข้างมากแล้ว
อาการแบบไหน ต้องเข้า PICU
- เด็กที่มีภาวะหายใจลำบาก หรือ เสี่ยงต่อการเกิดภาวะการหายใจล้มเหลว
- ภาวะการหายใจลำบาย สังเกตจากอาการเบื้องต้น เช่น หายใจเร็ว หายใจแรง หายใจลำบากมีอาการหายเข้าแล้วอกยุบ หายใจแล้วมีรอยบุ๋มบริเวณไหปลาร้าหรือใต้ชายโครง หรือ ค่าออกซิเจนในเลือดต่ำ
- รวมถึงเด็กที่ต้องการ การบำบัดทางเดินหายใจใกล้ชิด เช่น ต้องได้รับยาพ่นถี่มาก ให้ออกซิเจนอัตราไหลสูง หรือใช้เครื่องช่วยหายใจ
PICU ดูแลเด็ก 24 ชม. โดยบุคลากรผู้เชี่ยวชาญ
ห้อง PICU หรือศูนย์อภิบาลผู้ป่วยวิกฤตเด็ก ของโรงพยาบาลพญาไท 3 จะมีทีมกุมารแพทย์ ทีมพยาบาล และบุคลากรที่เชี่ยวชาญ มีประสบการณ์เฉพาะทางดูแลผู้ป่วยเด็กอย่างใกล้ชิด พร้อมอุปกรณ์ที่ครบครันและทันสมัย อาทิ มีเครื่องติดตามการทำงานของสัญญาณชีพช่วยติดตามอาการได้อย่างใกล้ชิดเพื่อช่วยบำบัดระบบทางเดินหายใจ ลักษณะห้องด้านหนึ่งเป็นกระจก จะทำให้ทีมสามารถเห็นเด็กๆ ได้ตลอดเวลา ดูแลรักษาได้อย่างรวดเร็ว โดยอนุญาตให้ผู้ปกครองเฝ้าได้ 1 คนและจำกัดคนเยี่ยมเพื่อควบคุมโรค
นอกจากนี้ การเข้ารักษาในห้อง PICU ยังแบ่งอาการเป็นหลายระดับ และเด็กส่วนใหญ่ไม่ได้อยู่ในระดับที่วิกฤตมากๆ หรือบางคนอาจอยู่ในระดับกึ่งวิกฤต แต่เราให้เข้ารับการรักษาที่เดียวกัน อีกทั้งห้อง PICU ของรพ.พญาไท 3 แยกระหว่างผู้ป่วยเด็กและผู้ป่วยที่เป็นผู้ใหญ่อย่างชัดเจน
ป้องกันลูกน้อย จากการติดเชื้อทางเดินหายใจได้อย่างไร
นพ.แมนชัย บอกว่า เด็กที่เป็นโรคระบบทางเดินหายใจและอาการหนัก มักมีอายุต่ำกว่า 5 ปี โดยสามารถป้องกันการติดเชื้อได้ดังนี้
- หลีกเลี่ยงพาเด็กไปที่สาธารณะ เช่น ตลาด ห้างสรรพสินค้า สนามเด็กเล่น
- หลายกรณีที่เด็กรับเชื้อจากคนในครอบครัว ผู้ป่วยจึงควรแยกห่างจากเด็ก สวมใส่หน้ากากอนามัยทั้งคุณพ่อ คุณแม่ และเด็ก เพื่อป้องกันการไอ จามรดกัน และดูแลเรื่องสุขอนามัยเบื้องต้น ใส่หน้ากากอนามัย กินร้อน ช้อนกลาง ล้างมือบ่อยๆ เช็ดของที่ใช้ร่วมกันด้วยน้ำยาทำความสะอาดหรือน้ำสบู่อ่อนๆ
- กรณีส่งเด็กไปสถานรับเลี้ยงหรือเตรียมความพร้อมก่อนวัยอนุบาล ควรส่งไปให้ช้าที่สุดเท่าที่จะทำได้ เพราะหากเข้าเร็วก็จะป่วยบ่อยตั้งแต่เล็กๆ และควรเลือกสถานที่รับเลี้ยงเด็กที่มีผู้ดูแลอย่างเพียงพอกับเด็ก และจำนวนเด็กไม่มากเกินไป
- ปัจจุบันยังไม่มีวัคซีนป้องกันเชื้อ RSV ในเด็กแต่เพื่อเป็นการป้องกันโดยเด็ก ๆ สามารถเข้ารับการฉีดวัคซีนป้องกันโรคไข้หวัดใหญ่ เพื่อช่วยป้องกันโรคไข้หวัดใหญ่ไว้อีกทางหนึ่ง
แม้การเข้าห้อง ICU สำหรับเด็กจะดูเป็นเรื่องใหญ่ที่ทำให้พ่อแม่ต้องกังวล แต่ด้วยความพรั่งพร้อมของโรงพยาบาลและความเชี่ยวชาญของแพทย์ จะช่วยให้เด็กหายป่วยและฟื้นตัวได้เป็นปกติได้ หากได้รับการรักษาอย่างถูกต้องและทันการณ์
