โรคท้องเสีย
ท้องเสีย โรคที่ใกล้ตัวทุกคนแบบสุดๆ เพราะใครๆ ก็อาจต้องเผชิญกับโรคท้องเสียกันได้แบบไม่ทันตั้งตัว ท้องเสีย หรืออุจจาระร่วง (Diarrhea) หมายถึงการถ่ายอุจจาระเหลวหรือถ่ายเป็นน้ำตั้งแต่ 3 ครั้งขึ้นไป หรือถ่ายเป็นมูก ตั้งแต่ 1 ครั้งขึ้นไปต่อวัน หากท้องเสียมีอาการไม่เกิน 2 สัปดาห์ เรียกว่าท้องเสียแบบเฉียบพลัน แต่หากนานกว่านั้นจะเรียกว่า ท้องเสียแบบเรื้อรัง
เหตุผลที่เกิดการท้องเสีย เนื่องมาจากร่างกายได้รับเชื้อโรค และเชื้อโรคจะสร้างสารพิษออกมาทำปฏิกิริยาต่อเยื่อบุผนังของทางเดินอาหาร ทำให้คลื่นไส้ อาเจียน ท้องเสียและปวดท้อง อาการปวดท้องมักมีลักษณะบีบและคลายสลับกัน ความรุนแรงของอาการขึ้นกับปริมาณของเชื้อและชนิดของเชื้อโรคที่เข้าสู่ร่างกาย หากร่างกายมีการสูญเสียน้ำและเกลือแร่อย่างรวดเร็ว อาจทำให้ความดันโลหิตต่ำเป็นอันตรายถึงชีวิตได้
ท้องเสียมีสาเหตุจากการรับประทานอาหารและเครื่องดื่มที่ไม่สะอาด หรือมีเชื้อโรคเจือปนจึงเกิดการติดเชื้อ อาจมาจากเชื้อแบคทีเรีย ไวรัส หรือพยาธิ อีกทั้งอาจเกิดขึ้นจากการรับประทานยาบางชนิด การรับประทานอาหารที่มีรสจัด แพ้อาหารบางชนิด โรคตับอ่อนอักเสบ หรือได้รับการฉายแสงรักษาโรคมะเร็ง เป็นต้น
ท้องเสียสามารถแบ่งออกตามลักษณะของอุจจาระ ได้แก่
- ท้องเสียถ่ายเป็นน้ำ
- ท้องเสียถ่ายเป็นมูก เป็นมูกเลือด
โรคท้องเสีย เป็นอีกหนึ่งโรคที่คนทั่วไปมองว่าเป็นเรื่องปกติ สามารถหายได้เอง แต่คุณทราบหรือไม่ว่า ท้องเสียมากๆ ส่งผลอันตรายถึงชีวิต ดังนั้นมีอาการเช่นไรควรมาพบแพทย์
- อาเจียนรุนแรง
- มีไข้สูงเกิน 38 องศาเซลเซียส
- อุจจาระเป็นมูก มีกลิ่นเหม็นผิดปกติ
- ปวดท้องมากร่วมกับท้องเสีย
- อ่อนเพลียมาก
- มีอาการนานกว่า 48 ชม.
- อุจจาระมีเลือดปน
การวินิจฉัยโรค
แพทย์จะซักถามประวัติ อาการ การรับประทานอาหาร การรับประทานยา จำนวนการถ่ายอุจจาระ ลักษณะการถ่ายอุจจาระ กลิ่นสี ในบางรายอาจส่งตรวจเพิ่มเติม
การรักษาและการดูแลตนเอง
- แพทย์จะรักษาและป้องกันภาวะขาดน้ำตามอาการความเหมาะสม ในบางกรณีอาจให้ยาปฏิชีวะ ยาบรรเทาอาการปวดท้อง สารละลายเกลือแร่ ยาลดไข้ สำหรับกรณีท้องเสียรุนแรงอาจต้องนอนพักรักษาตัวในโรงพยาบาล เพื่อให้น้ำเกลือทางหลอดเลือดดำและรักษาตามดุลพินิจของแพทย์
- ควรรับประทานอาหารที่สะอาด อาหารอ่อน เหลว ปรุงสุกใหม่ และจืด
- ดื่มน้ำสะอาด
- ล้างมือก่อนรับประทานอาหาร และหลังออกจากห้องน้ำทุกครั้ง
- นอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ
พญ. ศิรินทร์ทิพย์ ศรีเดิมมา
แพทย์หัวหน้าศูนย์ส่องกล้องทางเดินอาหารและโรคตับ
โรงพยาบาลพญาไท 3
