
เราทราบกันดีว่าเด็กๆ จะได้รับการฉีดวัคซีนเพื่อป้องกันโรคต่างๆ เช่น วัคซีนป้องกันไอกรน คอตีบ บาดทะยัก, โปลิโอ, เยื่อหุ้มสมองอักเสบ แต่วัคซีนที่เด็กได้รับ ไม่สามารถป้องกันโรคได้ตลอดชีวิตเพราะภูมิคุ้มกันทางวัคซีนจะลดลงเมื่อเวลาผ่านไป ดังนั้นจึงจำเป็นต้องมีการฉีดกระตุ้นใหม่ในเวลาสูงอายุ โดยเฉพาะวัคซีนป้องกันคอตีบและบาดทะยัก โดย พญ.สุวรรณี รัตนชูวงศ์ แพทย์อายุรศาสตร์ คลินิกอายุรกรรมทั่วไป โรงพยาบาลพญาไท 3 จะมาอธิบายว่า มีวัคซีนใดบ้างที่ผู้สูงอายุควรได้รับ
ความจำเป็นของการฉีดวัคซีนในผู้สูงอายุ
วัคซีนบางชนิดจำเป็นต้องมีการฉีดกระตุ้นใหม่ในเวลาสูงอายุ โดยเฉพาะวัคซีนป้องกันคอตีบและบาดทะยัก นอกจากนี้ คุณหมอสุวรรณี ยังบอกอีกว่า นอกจากนั้น วัคซีนบางตัวมีการพัฒนาขึ้นเพื่อป้องกันโรคที่อาจนำอันตรายมาสู่ชีวิต เช่น วัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่ , วัคซีนป้องกัน , วัคซีนป้องกันโรคงูสวัด เป็นต้น
วัคซีนโรคใด ผู้สูงอายุต้องได้
คุณหมอสุวรรณี อธิบายว่าสมาคมโรคติดเชื้อแห่งประเทศไทย ได้แนะนำถึงวัคซีนที่ผู้สูงอายุยุคนี้ควรได้รับ ว่าประกอบด้วยวัคซีนดังนี้
- วัคซีนรวม ป้องกันบาดทะยัก คอตีบ ไอกรน หรือ Tdap – ทั้งสามโรคมีการระบาดทั้งในผู้ใหญ่และผู้สูงอายุ โดย “โรคคอตีบ” เป็นโรคร้ายแรงที่เกิดจากการติดเชื้อคอตีบ ติดต่อได้ง่ายผ่านการหายใจ ไอ หรือจามรดกัน ทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรงได้
- วัคซีนไข้หวัดใหญ่ – ไข้หวัดใหญ่เป็นโรคที่มีการระบาดทั้งปีโดยเฉพาะช่วงฤดูฝน สามารถติดต่อกันได้ทุกเพศ ทุกวัย ทุกช่วงอายุ โดยเชื้อไข้หวัดใหญ่จะมีการกลายพันธุ์และเปลี่ยนแปลงตัวเองตลอดเวลา จึงจำเป็นต้องฉีดวัคซีนทุกปี โรคนี้เป็นโรคที่สามารถรักษาให้หายเองได้ แต่บางรายอาจเกิดภาวะแทรกซ้อนและเสียชีวิตได้ โดยเฉพาะผู้สูงอายุ ที่เสี่ยงต่อการเกิดภาวะแทรกซ้อนมากกว่า จึงควรฉีดวัคซีนทุกปี เพื่อให้ภูมิคุ้มกันเพียงพอ
- วัคซีนป้องกันโรคตับอักเสบ B – เชื้อไวรัสตับอักเสบบี (HBV) ซึ่งทำให้เกิดความผิดปกติของตับ ส่งผลให้เซลล์ตับถูกทำลาย อาจก่อให้เกิดอันตรายต่อตับรุนแรงได้ คนที่มีเชื้ออยู่ในร่างกายเป็นเวลานานจะเป็นตับอักเสบเรื้อรัง เสี่ยงเป็นโรคตับแข็งและมะเร็งตับในอนาคต ซึ่งผู้สูงอายุที่ต้องการฉีดจะต้องตรวจเลือดเพื่อหาเชื้อตับอักเสบ B หรือภูมิตับอักเสบ B ก่อน หากแพทย์พิจารณาว่าควรฉีด ต้องได้รับทั้งหมด 3 เข็ม ที่เดือนที่ 0, 1 และ 6
- วัคซีนป้องกันโรคปอดอักเสบชนิดนิวโมคอคคัส – เชื้อนิวโมคอคคัส เป็นสาเหตุสำคัญของการติดเชื้อ ปอดอักเสบ หูน้ำหนวก เยื่อหุ้มสมองอักเสบ ฯลฯ บางครั้งอาจรุนแรงทำให้ผู้ป่วยโดยเฉพาะเด็ก ผู้สูงอายุ และคนที่มีโรคประจำตัวบางอย่างถึงขั้นเสียชีวิต ปัจจุบันในหลายประเทศของยุโรปและสหรัฐอเมริกาแนะนำให้คนที่มีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อ ทั้งเด็ก ผู้สูงอายุ และคนที่มีความเสี่ยง ฉีดวัคซีนเสริมสร้างภูมิคุ้มกัน โดยวัคซีนมี 2 ชนิดคือ ชนิด 13 สายพันธุ์ และชนิด 23 สายพันธุ์ ซึ่งก่อนการรับวัคซีนควรมาปรึกษาแพทย์เพื่อรับคำแนะนำก่อน
- วัคซีนป้องกันงูสวัด – องค์การอาหารและยาแห่งสหรัฐอเมริกาหรือ FDA แนะนำว่าคนที่ฉีดควรมีอายุ 50 ปีขึ้นไป สามารถลดการเกิดงูสวัด และลดอาการปวดจากปลายประสาทอักเสบที่มีภาวะปลายประสาทอักเสบซึ่งพบมากในผู้สูงอายุ แต่ต้องระวัง เพราะวัคซีนนี้ห้ามฉีดให้ผู้แพ้วัคซีน แพ้ยานีโอมัยชิน โรคภูมิคุ้มกันต่ำ เช่น ผู้ติดเชื้อ HIV, ผู้ที่ได้รับการฉายแสง ได้ยากดภูมิคุ้มกัน และผู้ที่ได้ยาคีโม
“โรคไอกรน” เกิดจากเชื้อไอกรนซึ่งอยู่ในคอของผู้ป่วยที่เป็นโรคนี้ แพร่กระจายโดยการสัมผัสกับสารคัดหลั่งของผู้ป่วย ซึ่งทารกและเด็กเล็กที่ติดเชื้อ จะเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนมากที่สุด อาจเป็นอันตรายถึงชีวิต “โรคบาดทะยัก” มักพบในสิ่งแวดล้อมทั่วไป เช่น ดิน พื้นหญ้า มูลสัตว์ มักเข้าสู่ร่างกายทางบาดแผล โดยพิษของเชื้อจะทำลายระบบประสาท ทำให้มีอาการเกร็ง การกระตุกของกล้ามเนื้อ หายใจลำบากจนถึงขั้นเสียชีวิตได้
สำหรับผู้ใหญ่และผู้สูงอายุ แนะนำการฉีดวัคซัน Tdap อย่างน้อย 1 ครั้ง เพื่อกระตุ้นภูมิคุ้มกัน ลดการแพร่เชื้อไปยังเด็กเล็กและคนที่คุณรัก
เมื่อทราบความจำเป็นและประโยชน์ของการฉีดวัคซีนในผู้สูงอายุแล้ว ก็ไม่ควรมองข้ามความสำคัญ เพราะความสูญเสียที่อาจเกิดขึ้นนั้น ไม่น่าจะเป็นสิ่งที่ทุกคนปรารถนา

พญ.สุวรรณี รัตนชูวงศ์
แพทย์อายุรศาสตร์
คลินิกอายุรกรรมทั่วไป
โรงพยาบาลพญาไท 3

