รู้หรือไม่ว่า ! ผู้หญิงน้ำหนักเกิน อ้วนลงพุง เสี่ยงมี “ภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบ” มากกว่าผู้หญิงทั่วไป ตามด้วยปัญหาประจำเดือนมาไม่ปกติ หากปล่อยทิ้งไว้ อาจเสี่ยงเกิดโรคร้ายในอนาคต ร่วมถึงภาวะมีบุตรยาก
ถุงน้ำรังไข่หลายใบ คืออะไร ?
ถุงน้ำรังไข่หลายใบ Polycystic Ovary Syndrome (PCOS) เป็นภาวะที่พบได้บ่อยในสตรีวัยเจริญพันธุ์ โดยจะมีถุงน้ำขนาดเล็ก ๆ (ซีสต์) หลายใบเกิดขึ้นในรังไข่ เมื่อมีถุงน้ำหลายใบจะส่งผลให้การทำงานของรังไข่ผิดปกติ เกิดความผิดปกติของฮอร์โมนเพศ โดยมีระดับฮอร์โมนเทสโทสเตอโรนสูงกว่าปกติ ส่งผลให้เกิดอาการผิดปกติของรอบประจำเดือน ขนหนาผิดปกติ และอาจมีปัญหาเรื่องการเจริญพันธุ์ด้วย
ใครบ้างเสี่ยงเกิด ถุงน้ำรังไข่หลายใบ
-
- ผู้ที่มีญาติสายตรงเป็นโรคนี้ จะมีความเสี่ยงเพิ่มขึ้น
- ผู้ที่มีสภาวะดื้ออินซูลิน ซึ่งพบได้บ่อยในผู้ป่วยเบาหวาน
- ผู้หญิงที่มีน้ำหนักตัวเกิน
ผู้หญิงยิ่งอ้วนยิ่งเสี่ยงโรค PCOS จริงไหม ?
ผู้หญิงน้ำหนักเกินโดยเฉพาะอ้วนลงพุง จะมีความเสี่ยงเกิดภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบมากขึ้น เนื่องจาก ไขมันส่วนเกินจะทำให้ร่างกายดื้อต่ออินซูลิน ส่งผลให้ฮอร์โมนผิดปกติ นำไปสู่ภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบ มักพบได้ช่วงอายุประมาณ 25 – 35 ปี หากละเลยการรักษา อาจก่อให้เกิดปัญหามีบุตรยาก และเสี่ยงต่อการมีเยื่อบุโพรงมดลูกหนาผิดปกติ และมะเร็งโพรงมดลูกในอนาคตได้
ถุงน้ำรังไข่หลายใบ อันตรายแค่ไหน ?
ภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบ แม้จะไม่ใช่โรคร้ายแรง แต่ก็สามารถส่งผลกระทบและภาวะแทรกซ้อนอื่น ๆ ตามมาได้ เช่น
-
- เสี่ยงมีบุตรยาก เกิดปัญหาเกี่ยวกับการเจริญพันธุ์ ผู้หญิงที่มีถุงน้ำรังไข่หลายใบ มักจะมีปัญหาประจำเดือนมาไม่ปกติ หรือขาดประจำเดือน รวมถึงมีความผิดปกติของการตกไข่ ทำให้มีปัญหามีบุตรยาก และหากตั้งครรภ์มีโอกาสแท้งบุตรในช่วง 3 เดือนแรก รวมถึง เบาหวานขณะตั้งครรภ์ ครรภ์เป็นพิษ ทารกเติบโตช้าขณะอยู่ในครรภ์
- เสี่ยงเป็นเบาหวาน เนื่องจากถุงน้ำรังไข่หลายใบ มีผลต่อความผิดปกติของฮอร์โมน ที่ส่งต่อการควบคุมระดับน้ำตาลในร่างกาย จึงมักมีภาวะดื้ออินซูลินสูง ซึ่งถือเป็นปัจจัยเสี่ยงหลักของโรคเบาหวาน
- เสี่ยงต่อมะเร็งโพรงมดลูก โดยเฉพาะในผู้ที่มีภาวะนี้มานาน และไม่ได้รักษาเนื่องจากประจำเดือนผิดปกติ
- ภาวะแทรกซ้อนทางจิตใจ และความมั่นใจ เนื่องจากผู้หญิงที่มีภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบ มักมีปัญหาผมร่วง ผิวมัน สิว และความผิดปกติของเส้นขนหนาตามร่างกาย อาจส่งผลให้เกิดความไม่มั่นใจในบุคลิกภาพ ซึมเศร้า หรือวิตกกังวลได้
อาการต้องสงสัย ภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบ
-
- ประจำเดือนมาผิดปกติ มาขาด ๆ หาย ๆ
- ประจำเดือนมากะปริบกะปรอย หรืออาจมามากเกินไป มานานเกินไป
- เป็นสิวเรื้อรัง สิวขึ้นมากกว่าปกติ ผิวมัน ศีรษะล้าน ขนดก
- อ้วนลงพุง น้ำหนักเกินมาก
ถุงน้ำรังไข่หลายใบ รักษาอย่างไร ?
การรักษาถุงน้ำรังไข่หลายใบ มีหลายวิธีขึ้นอยู่กับวัตถุประสงค์ของผู้ป่วย ดังนี้
- รักษาด้วยการปรับเปลี่ยนวิถีชีวิต
-
- หมั่นออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ เพื่อลดน้ำหนัก ควบคุมระดับน้ำตาลและอินซูลิน ควบคุมอาหาร ลดอาหารที่มีน้ำตาลและไขมันสูง เน้นอาหารไขมันดี และผักผลไม้
- พักผ่อนให้เพียงพอ เนื่องจากการนอนน้อยส่งผลต่อฮอร์โมน
- ลดความเครียด โดยการออกกำลังกายและทำสมาธิ
- รักษาด้วยยา
เมื่อเข้ารับการตรวจกับสูตินรีเวช แล้วพบภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบ แพทย์อาจทำการรักษาเบื้องต้น ด้วยการจ่ายยาตามอาการ เช่น ยาปรับประจำเดือน ยาฮอร์โมน ยากระตุ้นการตกไข่ ยาคุมกำเนิด ยารักษาภาวะดื้ออินซูลิน เป็นต้น
- การผ่าตัด
ในเคสที่ไม่ตอบสนองต่อการรักษาด้วยยา และต้องการมีบุตร แพทย์อาจจะรักษาด้วยการผ่าตัด เพื่อกระตุ้นการตกไข่ โดยช่วยให้มีการตั้งครรภ์ได้
ทั้งนี้การรักษาถุงน้ำรังไข่หลายใบ อาจใช้วิธีรักษาผสมผสานกันหลายอย่างตามความเหมาะสม เพื่อช่วยลดความรุนแรงของอาการ และป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต
วิธีป้องกัน ภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบ
แม้ว่าถุงน้ำรังไข่หลายใบจะไม่สามารถป้องกันได้ทั้งหมด เนื่องจากมีสาเหตุจากพันธุกรรมร่วมด้วย แต่ก็มีวิธีป้องกันที่สามารถลดความเสี่ยงจากการเกิดภาวะนี้ ดังนี้
- รักษาน้ำหนักตัวให้อยู่ในเกณฑ์ปกติ น้ำหนักเกินเป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญของถุงน้ำรังไข่หลายใบ การออกกำลังกายและควบคุมอาหาร เพื่อให้มีน้ำหนักอยู่ในเกณฑ์ปกติตามเกณฑ์ BMI จะช่วยลดความเสี่ยงได้มาก
- ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการบริโภค หลีกเลี่ยงอาหารที่มีน้ำตาล ไขมันทรานส์ และคาร์โบไฮเดรตเชิงซ้อนสูง เพราะจะทำให้ร่างกายดื้ออินซูลินได้ง่าย แนะนำให้บริโภคอาหารที่มีใยอาหารสูง เช่น ผัก ผลไม้ ถั่ว และธัญพืชเต็มเมล็ด
- ออกกำลังกายสม่ำเสมอ การออกกำลังกายอย่างน้อยสัปดาห์ละ 150 นาที หรือวันละประมาณ 20 -30 นาที จะช่วยควบคุมน้ำหนัก ลดความเสี่ยงเบาหวาน และเพิ่มความไวต่ออินซูลิน ซึ่งเป็นการลดความเสี่ยงถุงน้ำรังไข่หลายใบ
- ลดความเครียด ความเครียดเรื้อรังส่งผลกระทบต่อระบบการทำงานของฮอร์โมน และการสร้างเซลล์ไข่ จึงควรจัดการความเครียดด้วยวิธีต่าง ๆ เช่น นั่งสมาธิ พักผ่อน นอนหลับให้เพียงพอ ทำกิจกรรมผ่อนคลาย
ภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบ (PCOS )มักพบในผู้หญิงที่มีน้ำหนักเกิน ดังนั้นการปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตให้มีสุขภาพดี ถือเป็นวิธีป้องกันที่สำคัญ นอกจากช่วยลดความเสี่ยงถุงน้ำรังไข่หลายใบแล้ว ยังเป็นการป้องกันโรคอื่น ๆ อย่างเบาหวาน โรคมะเร็งโพรงมดลูกได้อีกด้วย
ในกรณีที่พบมีความผิดปกติ มีอาการต้องสงสัย ควรปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัย เพื่อสามารถเข้ารับการรักษา และเลือกวิธีการรักษาที่เหมาะสม เลี่ยงภาวะแทรกซ้อนรุนแรงที่อาจตามมาได้
