อาการข้อไหล่ติด ไหล่แข็ง ยกแขนไม่ขึ้น ทำอย่างไรดี เกิดจากสาเหตุใด?

ข้อไหล่ติด (Frozen Shoulder) เป็นปัญหาสุขภาพที่พบได้บ่อยในคนทุกเพศทุกวัย โดยเฉพาะในช่วงอายุ 40-60 ปี อาการนี้ส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวันอย่างมาก เนื่องจากผู้ป่วยจะรู้สึกปวดและไม่สามารถเคลื่อนไหวข้อไหล่ได้อย่างปกติ แม้จะเป็นกิจกรรมง่าย ๆ เช่น การแต่งตัว การหวีผม หรือการยกของ จนกลายเป็นเรื่องยากลำบาก

การเข้าใจสาเหตุ อาการ และวิธีการรักษาที่ถูกต้อง จะช่วยให้สามารถจัดการกับปัญหานี้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ และสามารถป้องกันไม่ให้อาการกลับมาเป็นซ้ำได้

ข้อไหล่ติด (Frozen Shoulder) เป็นอย่างไร?

ข้อไหล่ติด (Frozen Shoulder /Adhesive Capsulitis) เป็นภาวะที่เกิดจากการอักเสบและหดตัวของเยื่อหุ้มข้อไหล่ (Joint Capsule) ทำให้เยื่อหุ้มข้อไหล่ติดกับกระดูกต้นแขน

ลักษณะสำคัญของข้อไหล่ติด ได้แก่

• การเคลื่อนไหวของข้อไหล่มีจำกัด ยกแขนได้ไม่สุด
• มีอาการเจ็บปวดเรื้อรัง
• ความแข็งเกร็งของกล้ามเนื้อรอบข้อไหล่น้อยลง
• อาการเหล่านี้จะเกิดขึ้นแบบค่อยเป็นค่อยไปและใช้เวลานานในการฟื้นฟู

ความสำคัญของข้อไหล่การทำงาน? 

ข้อไหล่เป็นข้อต่อที่มีความซับซ้อนและสำคัญที่สุดในร่างกาย เนื่องจากมีช่วงการเคลื่อนไหวที่กว้างที่สุด ประกอบด้วย

โครงสร้างหลัก

• กระดูกไหล่ (Scapula)
• กระดูกต้นแขน (Humerus)
• กระดูกไหปลาร้า (Clavicle)
• เยื่อหุ้มข้อไหล่ (Joint Capsule)

การทำงานของข้อไหล่

• ยกแขนขึ้น-ลง (Flexion-Extension)
• แกว่งแขนไปข้างหน้า-หลัง (Abduction-Adduction)
• หมุนแขนเข้า-ออก (Internal-External Rotation)
• การเคลื่อนไหวแบบหมุนรอบ (Circumduction)

เมื่อข้อไหล่ทำงานผิดปกติ ไม่สามารถทำงานได้ตามกล่าวมาข้างต้น ก็จะส่งผลกระทบต่อกิจกรรมพื้นฐานในชีวิตประจำวัน ทำให้คุณภาพชีวิตลดลงอย่างชัดเจน

ข้อไหล่ติด อาการเป็นอย่างไร?

อาการของข้อไหล่ติดมักเกิดขึ้นแบบค่อยเป็นค่อยไป โดยแบ่งออกเป็น 2 อาการหลัก คือ

1. อาการปวด

• ปวดเรื้อรังบริเวณข้อไหล่
• ปวดมากขึ้นในเวลากลางคืน
• ปวดลามไปยังแขนและหลัง
• ปวดเมื่อยเคลื่อนไหวข้อไหล่

2. อาการเคลื่อนไหวจำกัด

• ยกแขนไม่ขึ้น
• หมุนแขนได้น้อยลง
• ไม่สามารถเอื้อมหยิบของได้
• แต่งตัวลำบาก
• หวีผมไม่ได้
• นอนหงายไม่สบาย

นอกจากนี้ในบางรายอาจมีอาการอื่น ๆ เพิ่มเติม เช่น กล้ามเนื้อรอบข้อไหล่อ่อนแรง,ข้อไหล่ตึงเกร็งและอาการชา เป็นต้น

ข้อไหล่ติดมีกี่ระยะ? ระยะไหนควรรีบพบแพทย์ 

ข้อไหล่ติดแบ่งออกเป็น 3 ระยะ ซึ่งแต่ละระยะมีลักษณะและระยะเวลาที่แตกต่างกัน

ระยะที่ 1 : ระยะอักเสบ (Freezing Stage)

ผู้ป่วยจะมีอาการปวดเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ โดยเฉพาะเวลากลางคืน การเคลื่อนไหว เริ่มมีข้อจำกัดโดยจะมีอาการลักษณะนี้ ในช่วง 2-9 เดือน 

ระยะที่ 2 : ระยะแข็ง (Frozen Stage)

ผู้ป่วยจะไม่สามารถเคลื่อนไหวได้ปกติ อาการปวดอาจน้อยลง แต่ข้อไหล่แข็งมากจนเคลื่อนไหวได้ยาก อาการเหล่านี้จะอยู่ในช่วง 4-12 เดือน 

ระยะที่ 3: ระยะคลาย (Thawing Stage)

อาการปวดจะค่อย ๆ ลดลง การเคลื่อนไหวของข้อไหล่จะค่อย ๆ ดีขึ้นและกลับมาใกล้เคียงปกติ ระยะนี้อาจใช้เวลาตั้งแต่ 1-2 ปี

ข้อไหล่ติดแบบไหน ควรพบแพทย์

โรคไหล่ติดนี้สามารถหายเองได้ อย่างไรก็ตาม กระบวนการหายจะเป็นไปอย่างช้า ๆ ดังนั้นเมื่อเริ่มมีอาการปวด หรือเคลื่อนไหวลำบาก (ระยะที่1) ก็ควรพบแพทย์เพื่อทำการบำบัดรักษา ลดความเสี่ยงการเกิดอาการที่รุนแรงมากขึ้น หรือหากมีอาการเหล่านี้ควรรีบพบแพทย์โดยด่วน 

• ปวดข้อไหล่อย่างรุนแรงและกะทันหัน 
• แขนอ่อนแรงมากจนไม่สามารถยกขึ้นได้เลย
• ชาแขนชามือ
• มีไข้ร่วมกับอาการปวดข้อไหล่

แนวทางการรักษาเมื่อมีอาการข้อไหล่ติด

การรักษาข้อไหล่ติดมีหลายแนวทางขึ้นอยู่กับระยะของโรคและความรุนแรง

• ในระยะแรกของโรคที่มีการอักเสบ ผู้ป่วยจะมีอาการปวดมาก จนไม่สามารถทำกายภาพบำบัดได้ จึงต้องรักษาแบบประคับประคองด้วยการทานยาลดแก้ปวดและยาลดการอักเสบไปก่อน 
• เมื่ออาการปวดลดลง ควรทำกายภาพบำบัด โดยการดัดข้อไหล่ให้สามารถยกแขนได้สูงขึ้น วิธีนี้จะสามารถทำได้เมื่ออาการปวดเริ่มลดลงแล้ว ผู้ป่วยสามารถทำได้ด้วยตนเอง เช่น การไต่กำแพงหรือการใช้มือไถลไปบนโต๊ะ หรือเข้ารับขอคำปรึกษาจากแพทย์ หรือนักกายภาพบำบัด ในการฝึกท่าบริหาร หรือใช้เครื่องมือต่าง ๆ เช่น Ultrasound therapy ,Laser therapy และ Shockwave therapy เป็นต้น 
• การฉีดยาเพื่อลดการอักเสบเข้าข้อไหล่ เป็นการฉีดยาในกลุ่มสเตียรอยด์เข้าข้อไหล่เพื่อทำให้การอักเสบลดลง ซึ่งจะ ช่วยทำให้อาการปวดไหล่ของผู้ป่วยลดลง และสามารถทำกายภาพบำบัดได้ง่ายขึ้น
• การผ่าตัดส่องกล้อง ถือเป็นวิธีสุดท้ายที่เลือกใช้ในการรักษาในผู้ป่วยที่มีอาการไหล่ติดอย่างมาก และทำการรักษา วิธีอื่นทั้งหมดแล้วอาการยังไม่ดีขึ้น แพทย์จะทำการส่องกล้องเข้าในข้อไหล่และใช้อุปกรณ์ต่าง ๆ เพื่อเลาะเยื่อหุ้มข้อ ไหล่ที่อักเสบจนหนาและแข็งตัวออก และทำการดัดข้อไหล่ในห้องผ่าตัดจนยกแขนได้สุด 

ป้องกันอาการข้อไหล่ติดได้หรือไม่ ? 

แนวทางป้องกันที่ดีที่สุดในการลดการเกิดอาการข้อไหล่ติด คือการออกกำลังกายสม่ำเสมอ พยายามยืดเหยียดข้อไหล่ 5-10 นาที หรือออกกำลังกายแบบแอโรบิค 30 นาที เพื่อฝึกยืดหยุ่นและความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ

นอกจากนี้ควรดูแลสุขภาพโดยรวม ด้วยการ 

• หลีกเลี่ยงการยกของหนักเหนือศีรษะ 
• เปลี่ยนท่านั่งทำงานบ่อย ๆ
• ใช้หมอนรองข้อไหล่เวลานอน
• อบอุ่นร่างกายก่อนเล่นกีฬา
• ใช้อุปกรณ์ช่วยยกของหนัก

บทสรุป อาการข้อไหล่ติด ควรรีบรักษาฟื้นฟู 

ข้อไหล่ติดเป็นปัญหาสุขภาพที่ส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตอย่างมาก แต่สามารถป้องกันและรักษาได้ในกรณีที่อาการเกิดขึ้นแล้วควรปรึกษาแพทย์เพื่อรับการวินิจฉัยและรักษาที่ถูกต้อง เพราะอาการปวดไหล่ ไม่ได้มีอาการข้อไหล่ติดเพียงอย่างเดียว หากรู้สาเหตุ ก็จะสามารถทำการรักษาได้อย่างถูกต้อง 

อย่างไรก็ตามการฟื้นฟูข้อไหล่ติดเป็นกระบวนการที่ต้องใช้เวลา แต่ด้วยการรักษาที่เหมาะสมและการออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ ผู้ป่วยจะสามารถกลับมาใช้ชีวิตได้อย่างปกติและมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นได้