ยังจำได้ไหม? ตอนเด็กๆ ที่ต้องฉีดวัคซีนพื้นฐานป้องกัน 3 โรค ได้แก่ โรคคอตีบและโรคไอกรน ซึ่งเป็นโรคติดต่อที่พบได้บ่อยในเด็ก ส่วนโรคบาดทะยักก็พบเจอได้ในทุกเพศทุกวัย จากการปนเปื้อนของเชื้อบาดทะยักในสิ่งแวดล้อมและพื้นดิน แต่เรื่องวัคซีนไม่ใช่แค่เรื่องของเด็กๆ เพราะคนทุกช่วงวัยยังจำเป็นต้องได้รับวัคซีนกระตุ้นโรคคอตีบ ไอกรน บาดทะยัก 3 โรคนี้ ผู้ใหญ่…มองข้ามไม่ได้แล้วนะ!
3 โรคติดต่อ..ที่ไม่ว่าใครก็ต้องระวัง!
- โรคคอตีบ เป็นโรคติดต่อร้ายแรงเกิดจากการติดเชื้อคอตีบ ซึ่งอยู่ในน้ำลาย เสมหะ หรือน้ำมูกของผู้ป่วย ติดต่อได้ง่ายผ่านการหายใจ ไอ หรือจามรดกัน มีระยะฟักตัวประมาณ 1-7 วัน การติดเชื้อทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อน อาจทำให้เกิดโรคกล้ามเนื้อหัวใจอักเสบและประสาทอักเสบได้
อาการ มีไข้ต่ำๆ ปวดศีรษะ ครั่นเนื้อครั่นตัว เจ็บคอเล็กน้อย กลืนลำบาก คลื่นไส้อาเจียน อ่อนเพลียมาก ถ้ามีอาการอักเสบของกล่องเสียง จะมีอาการไอ เสียงแหบ และหายใจลำบาก
- โรคไอกรน เป็นโรคติดต่อในระบบทางเดินหายใจชนิดหนึ่ง เกิดจากเชื้อไอกรนซึ่งมีอยู่ในคอของผู้ป่วยที่เป็นโรคในระยะแรก มีระยะฟักตัวประมาณ 7-14 วัน มีการแพร่กระจายโดยการสัมผัสกับสารคัดหลั่งโดยตรงจากผู้ที่ป่วย ทารกและเด็กเล็กจะมีความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะแทรกซ้อนได้มากที่สุด ซึ่งอาจเป็นอันตรายถึงชีวิต
อาการ ระยะแรกจะไม่แสดงอาการใดๆ แบบเจาะจง เช่น มีน้ำมูก จาม มีไข้ต่ำ และไอเล็กน้อย แต่อาการไอจะรุนแรงมากขึ้น มีเสียงของลมหายใจดัง “วู้ป” ไอต่อเนื่องกัน จนมีผลกระทบต่อการรับประทาน การดื่ม และการหายใจ หากมีภาวะแทรกซ้อนติดเชื้อที่ปอดและนำไปสู่การชัก และสมองถูกทำลาย ในทารกหรือเด็กเล็กอาจไม่พบอาการไอ แต่จะมีปัญหาเกี่ยวกับการหายใจเป็นหลัก
- โรคบาดทะยัก เกิดจากพิษของเชื้อบาดทะยัก ที่มีอยู่ตามสิ่งแวดล้อมทั่วไป เช่น ในดิน พื้นหญ้า มูลสัตว์ เจริญได้ดีในที่ที่ไม่มีออกซิเจน ส่วนมากมักจะมีประวัติมีบาดแผลตามร่างกาย เช่น ตะปูตำ หนามตำ สัตว์กัด เป็นต้น
อาการ เมื่อเชื้อบาดทะยักเข้าสู่ร่างกายทางบาดแผล ผู้ป่วยอาจแสดงอาการติดเชื้อได้ตั้งแต่ 3-21 วันหรืออาจนานกว่านั้น แต่โดยเฉลี่ยมักมีอาการภายใน 10-14 พิษของเชื้อจะทำลายระบบประสาท ทำให้มีอาการเกร็ง กระตุกของกล้ามเนื้อ ขากรรไกรแข็ง อ้าปากไม่ได้ คอแข็ง ชักกระตุก หายใจลำบาก รุนแรงจนเสียชีวิตได้
วัคซีนป้องกัน 3 โรค วัคซีน..ของคนทุกช่วงวัย
เด็กๆ ทุกคนควรได้รับวัคซีนป้องกันโรคคอตีบ ไอกรน บาดทะยัก จำนวน 3 เข็มในช่วงปีแรกหลังคลอด (เริ่มตั้งแต่อายุ 2 เดือน 4 เดือน และ 6 เดือน) และฉีดวัคซีนกระตุ้นอีกเข็มเมื่ออายุครบ 18 เดือน และยังต้องฉีดกระตุ้นอีกสองเข็มให้กับเด็กนักเรียนชั้น ป.1 และ ป.6 (รวมกับวัคซีนป้องกันโรคโปลิโอชนิดเชื้อตาย)
อายุ 11 ถึ 18 ปี
- เด็กและวัยรุ่นที่ไม่ได้รับวัคซีนตอนชั้น ป.1 ควรฉีดวัคซีนป้องกันโรคคอตีบ ไอกรน บาดทะยัก ตอนอายุ 11 หรือ 12 ปี
อายุ 19 ถึง 65 ปีขึ้นไป
- ผู้ใหญ่ควรได้รับวัคซีนกระตุ้นทุก 10 ปี
- หญิงที่จะตั้งครรภ์ รวมถึงผู้ใหญ่ที่มีโอกาสใกล้ชิดกับทารกที่มีอายุต่ำกว่า 12 เดือน ควรฉีดวัคซีน 1 เข็มเพื่อช่วยป้องกันโรคไอกรนจากทารก
- ผู้ใหญ่ที่มีอายุต่ำกว่า 65 ปี หากยังไม่เคยฉีดวัคซีน ควรฉีดกระตุ้นด้วยวัคซีนในครั้งต่อไป
หญิงตั้งครรภ์
- หญิงตั้งครรภ์ที่ยังไม่เคยได้รับวัคซีน ควรฉีดเมื่ออายุครรภ์ครบ 20 สัปดาห์ วัคซีนจะป้องกันลูกที่คลอดออกมาจากโรคคอตีบ ไอกรน ได้ประมาณ 6 เดือน และยังช่วยป้องกันการติดเชื้อบาดทะยักระหว่างตั้งครรภ์และคลอดบุตรด้วย หากไม่ได้ฉีดระหว่างตั้งครรภ์ ควรฉีด 1 เข็มทันทีหลังคลอดบุตร เนื่องจากลูกมีความเสี่ยงติดเชื้อไอกรนจากแม่ได้
เมื่อมีบาดแผล…ควรรีบฉีดวัคซีนเพื่อป้องกันบาดทะยัก
สำหรับบุคคลที่มีบาดแผลหรือแผลไหม้ อาจต้องฉีดวัคซีนเพื่อป้องกันการติดเชื้อบาดทะยัก โดยสามารถฉีดให้กับผู้ที่ยังไม่เคยได้รับวัคซีนนี้มาก่อน
ผลข้างเคียงหลังรับวัคซีน แม้พบไม่บ่อย แต่ไม่ควรละเลย
หลังรับวัคซีน อาจมีอาการปวด บวม แดง บริเวณที่ฉีดวัคซีน ให้รีบประคบเย็น อาจมีไข้ อาเจียน ปวดเมื่อย หน้าบวม คอบวม หายใจลำบาก หรือหัวใจเต้นเร็ว ซึ่งอาการเหล่านี้มักหายเองภายใน 1 – 2 วัน แต่หากมีอาการผิดปกติอื่นหรืออาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์
สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่
ศูนย์อายุรกรรม และศูนย์วัคซีน ชั้น 1 อาคาร A โรงพยาบาลพญาไท 2
โทร. 02-617-2444 ต่อ 4104, 4106
Phyathai Call Center 1772
