ผู้ป่วยเบาหวาน มักจะมีโรคร่วมที่ทำให้จำเป็นต้องเข้ารับการผ่าตัด เช่น โรคต้อกระจก แผลที่เท้า โรคถุงน้ำดีอักเสบ หรือโรคหลอดเลือดหัวใจตีบ เป็นต้น ทั้งนี้ ผู้ป่วยเบาหวานสามารถเข้ารับการผ่าตัดได้เช่นเดียวกับคนปกติ แต่การผ่าตัดจะทำให้มีการเปลี่ยนแปลงต่อระบบสมดุลในร่างกาย มีการหลั่งฮอร์โมนหลายชนิดที่มีผลต่อการควบคุมระดับน้ำตาล และมีผลต่อเนื่องกับการหายของแผลและการติดเชื้อ
ดังนั้นก่อนเข้ารับการผ่าตัด ผู้ป่วยควรมีการควบคุมน้ำตาลในเลือดให้อยู่ในระดับปกติหรือใกล้เคียงปกติเสียก่อน ซึ่งในบางครั้ง แพทย์อาจต้องเลื่อนการผ่าตัดออกไปจนกว่าผู้ป่วยจะควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้ดี
ในกรณีผ่าตัดฉุกเฉิน หากมีความจำเป็นก็สามารถรับการผ่าตัดได้ทันที แต่ผู้ป่วยจะมีความเสี่ยงในการเกิดภาวะแทรกซ้อนระหว่างการผ่าตัด เช่น น้ำตาลในเลือดต่ำ หรือสูงผิดปกติได้
สำหรับผู้ป่วยเบาหวานที่ควบคุมระดับน้ำตาลได้ดี หลังการผ่าตัด เมื่อผู้ป่วยเข้าสู่ระยะพักฟื้น และแผลหายดีแล้ว ในกรณีที่เคยทานยาเม็ดเบาหวาน ก็สามารถรับยาเม็ดต่อไปได้ ไม่จำเป็นต้องใช้ยาฉีดอินสุลินไปตลอด
ข้อปฏิบัติในระหว่างการผ่าตัดของผู้ป่วยเบาหวาน
ผู้ป่วยจำเป็นต้องงดน้ำ งดอาหาร เพื่อการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดก่อนการผ่าตัด ซึ่งเป็นการลดระดับการผันผวนของระดับน้ำตาลในเลือด และลดโอกาสการเกิดภาวะแทรกซ้อนระหว่างผ่าตัด
แม้ผู้ที่เป็นโรคเบาหวานจะมีความเสี่ยงในการผ่าตัดมากกว่าคนทั่วไปอยู่บ้าง แต่หากได้รับการดูแลรักษาอย่างถูกต้องตั้งแต่ระยะก่อนผ่าตัดจนถึงระยะหลังผ่าตัดแล้ว ความเสี่ยงต่อ ภาวะแทรกซ้อนหรืออันตรายจะมีไม่มากนัก
ดังนั้น ผู้ป่วยควรรับประทานยาหรือฉีดอินซูลินตามแพทย์สั่งอย่างต่อเนื่อง และนำยาที่ใช้มาด้วยเมื่อต้องเข้ารับการรักษาที่โรงพยาบาล โดยมากแพทย์มักจะให้งดยาลดน้ำตาลชนิดรับประทานก่อนผ่าตัด 24 ชั่วโมง หรือเมื่อเริ่มงดน้ำงดอาหาร ทั้งนี้แพทย์จะพิจารณาจากระดับน้ำตาลในเลือดและการควบคุมเบาหวานของผู้ป่วย
สิ่งที่ผู้ป่วยเบาหวานต้องระวัง หลังการผ่าตัด มีดังนี้
- ระดับน้ำตาลในเลือดสูงหรือต่ำกว่าปกติ
- แผลหายไม่ดี หายช้า ผิวหนังหรือเนื้อเยื่อบริเวณที่ผ่าตัดอ่อนแอ
- การติดเชื้อ ทั้งการติดเชื้อบริเวณแผล ปอดติดเชื้อ ติดเชื้อในทางเดินปัสสาวะ รวมถึงติดเชื้อในกระแสเลือด
- เกิดภาวะคีโตซีส Diabetic ketoacidosis (DKA)
- ระดับเกลือแร่ (โซเดียม โพแทสเซียม) ที่เพิ่มหรือลดลงอย่างมาก อาจทำให้เกิดปัญหาหัวใจและระดับสารน้ำในร่างกาย
ซึ่งข้อควรระวังทั้งหมดนี้ ทีมแพทย์จะดูแลอย่างใกล้ชิดหลังผ่าตัด และให้คำแนะนำแก่ผู้ป่วยเมื่อต้องกลับไปพักฟื้นต่อที่บ้าน เพื่อให้รู้วิธีสังเกต วิธีการป้องกัน และรู้ว่าเมื่อไหร่จึงควรรีบเข้ามาพบแพทย์
