เชื่อว่าหลายคนเคยสังเกตเห็น เส้นเลือดฝอยเล็ก ๆ ลักษณะคล้ายใยแมงมุม หรือเห็นลักษณะเส้นเลือดดำขนาดใหญ่ที่โป่งพองบริเวณขา ซึ่งส่วนมากมักพบในเพศหญิงวัยทำงาน และมีปัจจัยเสี่ยงเช่น ทำงานที่ต้องยืนหรือนั่งนาน ๆ น้ำหนักตัวเยอะ เป็นต้น โดยคนส่วนใหญ่คิดว่าอาการดังกล่าวเป็นปัญหาแค่ในเรื่องความสวยงามของผิวหนังเท่านั้น

หากแต่ความจริงแล้วอาการดังกล่าวอาจเป็นสัญญาณเตือนของโรคความผิดปกติของระบบไหลเวียนเลือดดำของขาที่ผิดปกติ (chronic venous insufficiency) ที่หากปล่อยทิ้งไว้นานอาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่เป็นมากขึ้นในอนาคต หากไม่ได้ทำการรักษา นอกจากนั้นแล้วเส้นเลือดขอดอาจทำให้มีอาการที่ไม่สุขสบายเช่น รู้สึกหนักขาระหว่างยืน นั่งหรือเดินนาน ๆ รวมถึงมีอาการเป็นตะคริวบ่อย ๆ

เส้นเลือดขอด คืออะไร? และทำไมถึงห้ามละเลย

เส้นเลือดขอด (Varicose Veins) คือ เส้นเลือดดำขนาดเล็กบริเวณผิวหนังที่โป่งพองขึ้นทั้งขนาดเล็กหรือใหญ่ มีลักษณะคล้ายใยแมงมุมหรือบางครั้งก็เป็นเส้นโป่งใหญ่ ๆ ได้เลย ซึ่งส่วนใหญ่เป็นอาการแสดงระยะที่ 1 และ 2 ของโรคหลอดเลือดดำบกพร่อง (chronic venous insufficiency) ซึ่งมีความรุนแรงได้ 6 ระดับ ดังนี้

ระดับที่ 1 spider vein เห็นเป็นเลือดขอดฝอย ๆ สีม่วง ๆ คล้ายใยแมงมุม

ระดับที่ 2 varicose vein เห็นเส้นเลือดโป่งพองใต้ผิวหนังมีขนาดใหญ่มากขึ้น

ระดับที่ 3 edema มีอาการขาบวม

ระดับที่ 4 skin change มีความผิดปกติของผิวหนังเช่นมีรอยคล้ำบริเวรข้อเท้าด้านใน ผิวหนังเริ่มมีความแข็งกระด้าง และบางครั้งมีผื่นคันที่ไม่หาย

ระดับที่ 5-6 chronic wound เริ่มมีแผลเกิดขึ้นที่ขาซึ่งแผลจะหายยากหรือเป็นแผลซ้ำ ๆ ในตำแหน่งเดิม

การตรวจวินิจฉัย

การตรวจอัลตราซาวด์หลอดเลือด (color duplex ultrasound) สามารถตรวจ และให้ข้อมูลความผิดปกติของหลอดเลือดได้เป็นอย่างดี มีความแม่นยำ และใช้เวลาทำไม่นาน

การรักษาที่เหมาะสม

การปรับพฤติกรรมเช่นการลดน้ำหนัก การออกกำลังกายเสริมสร้างกล้ามเนื้อขา
การใส่ถุงน่องเส้นเลือดขอด
การทานยากระตุ้นการไหลเวียนหลอดเลือดดำ
การฉีดยาสลายเส้นเลือดขอด และการเลเซอร์ผิวหนัง
การผ่าตัด

ปัจจุบันมีตัวเลือกในการรักษาที่หลากหลาย ผ่าตัดเล็กฟื้นตัวไว สามารถผ่าตัดแล้วกลับบ้านได้เลย ซึ่งศัลยแพทย์จะเลือกการผ่าตัดให้เหมาะสมกับรอยโรคที่ตรวจพบและผู้ป่วยเป็นหลัก

วิธีการรักษา	เหมาะกับใคร	จุดเด่น
1. การฉีดยาสลายเส้นเลือดขอด (Sclerotherapy)	เส้นเลือดขอดขนาดเล็ก-กลาง	ไม่ต้องผ่าตัด ทำเสร็จกลับบ้านได้เลย
2. การเลเซอร์ (Laser Therapy)	เส้นเลือดฝอย ผิวหนังไม่เรียบ	เก็บรายละเอียดความสวยงามได้ดีไม่ต้องผ่าตัด ทำเสร็จกลับบ้านได้เลย
4. การผ่าตัดผ่านสายสวนหลอดเลือด	เส้นเลือดขอดขนาดใหญ่มาก/ซับซ้อน	รักษาหลอดเลือดขอดที่มีการไหลย้อน ซึ่งเป็นสาเหตุหลักของโรค

ทำไมต้องรักษาที่ศูนย์ศัลยกรรม รพ.พญาไท 1

เพราะสามารถพบศัลยแพทย์หลอดเลือดได้โดยตรง (vascular surgeon) และทำการตรวจวินิจฉัยด้วยการทำอัลตราซาวด์หลอดเลือดรวมถึงวางแผนการรักษาได้โดยไม่เสียเวลา

นพ. ชนะรัตน์ โชคชัยสมุทร
ศัลยแพทย์เฉพาะทางด้านหลอดเลือด
ศูนย์ศัลยกรรม โรงพยาบาลพญาไท 1

เส้นเลือดขอด ภัยเงียบที่ขาคุณ เรื่องใหญ่ที่ไม่ใช่แค่ความสวยงาม