เชื่อว่าหลายคนเคยสังเกตเห็น เส้นเลือดฝอยเล็ก ๆ ลักษณะคล้ายใยแมงมุม หรือเห็นลักษณะเส้นเลือดดำขนาดใหญ่ที่โป่งพองบริเวณขา ซึ่งส่วนมากมักพบในเพศหญิงวัยทำงาน และมีปัจจัยเสี่ยงเช่น ทำงานที่ต้องยืนหรือนั่งนาน ๆ น้ำหนักตัวเยอะ เป็นต้น โดยคนส่วนใหญ่คิดว่าอาการดังกล่าวเป็นปัญหาแค่ในเรื่องความสวยงามของผิวหนังเท่านั้น
หากแต่ความจริงแล้วอาการดังกล่าวอาจเป็นสัญญาณเตือนของโรคความผิดปกติของระบบไหลเวียนเลือดดำของขาที่ผิดปกติ (chronic venous insufficiency) ที่หากปล่อยทิ้งไว้นานอาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่เป็นมากขึ้นในอนาคต หากไม่ได้ทำการรักษา นอกจากนั้นแล้วเส้นเลือดขอดอาจทำให้มีอาการที่ไม่สุขสบายเช่น รู้สึกหนักขาระหว่างยืน นั่งหรือเดินนาน ๆ รวมถึงมีอาการเป็นตะคริวบ่อย ๆ
เส้นเลือดขอด คืออะไร? และทำไมถึงห้ามละเลย
เส้นเลือดขอด (Varicose Veins) คือ เส้นเลือดดำขนาดเล็กบริเวณผิวหนังที่โป่งพองขึ้นทั้งขนาดเล็กหรือใหญ่ มีลักษณะคล้ายใยแมงมุมหรือบางครั้งก็เป็นเส้นโป่งใหญ่ ๆ ได้เลย ซึ่งส่วนใหญ่เป็นอาการแสดงระยะที่ 1 และ 2 ของโรคหลอดเลือดดำบกพร่อง (chronic venous insufficiency) ซึ่งมีความรุนแรงได้ 6 ระดับ ดังนี้
ระดับที่ 1 spider vein เห็นเป็นเลือดขอดฝอย ๆ สีม่วง ๆ คล้ายใยแมงมุม
ระดับที่ 2 varicose vein เห็นเส้นเลือดโป่งพองใต้ผิวหนังมีขนาดใหญ่มากขึ้น
ระดับที่ 3 edema มีอาการขาบวม
ระดับที่ 4 skin change มีความผิดปกติของผิวหนังเช่นมีรอยคล้ำบริเวรข้อเท้าด้านใน ผิวหนังเริ่มมีความแข็งกระด้าง และบางครั้งมีผื่นคันที่ไม่หาย
ระดับที่ 5-6 chronic wound เริ่มมีแผลเกิดขึ้นที่ขาซึ่งแผลจะหายยากหรือเป็นแผลซ้ำ ๆ ในตำแหน่งเดิม
การตรวจวินิจฉัย
การตรวจอัลตราซาวด์หลอดเลือด (color duplex ultrasound) สามารถตรวจ และให้ข้อมูลความผิดปกติของหลอดเลือดได้เป็นอย่างดี มีความแม่นยำ และใช้เวลาทำไม่นาน
การรักษาที่เหมาะสม
- การปรับพฤติกรรมเช่นการลดน้ำหนัก การออกกำลังกายเสริมสร้างกล้ามเนื้อขา
- การใส่ถุงน่องเส้นเลือดขอด
- การทานยากระตุ้นการไหลเวียนหลอดเลือดดำ
- การฉีดยาสลายเส้นเลือดขอด และการเลเซอร์ผิวหนัง
- การผ่าตัด
ปัจจุบันมีตัวเลือกในการรักษาที่หลากหลาย ผ่าตัดเล็กฟื้นตัวไว สามารถผ่าตัดแล้วกลับบ้านได้เลย ซึ่งศัลยแพทย์จะเลือกการผ่าตัดให้เหมาะสมกับรอยโรคที่ตรวจพบและผู้ป่วยเป็นหลัก
| วิธีการรักษา | เหมาะกับใคร | จุดเด่น |
| 1. การฉีดยาสลายเส้นเลือดขอด (Sclerotherapy) | เส้นเลือดขอดขนาดเล็ก-กลาง | ไม่ต้องผ่าตัด ทำเสร็จกลับบ้านได้เลย |
| 2. การเลเซอร์ (Laser Therapy) | เส้นเลือดฝอย ผิวหนังไม่เรียบ | เก็บรายละเอียดความสวยงามได้ดีไม่ต้องผ่าตัด ทำเสร็จกลับบ้านได้เลย |
| 4. การผ่าตัดผ่านสายสวนหลอดเลือด | เส้นเลือดขอดขนาดใหญ่มาก/ซับซ้อน | รักษาหลอดเลือดขอดที่มีการไหลย้อน ซึ่งเป็นสาเหตุหลักของโรค |
ทำไมต้องรักษาที่ศูนย์ศัลยกรรม รพ.พญาไท 1
เพราะสามารถพบศัลยแพทย์หลอดเลือดได้โดยตรง (vascular surgeon) และทำการตรวจวินิจฉัยด้วยการทำอัลตราซาวด์หลอดเลือดรวมถึงวางแผนการรักษาได้โดยไม่เสียเวลา
นพ. ชนะรัตน์ โชคชัยสมุทร
ศัลยแพทย์เฉพาะทางด้านหลอดเลือด
ศูนย์ศัลยกรรม โรงพยาบาลพญาไท 1
