การใช้สายสวนหลอดเลือดที่อุดตันในหลอดเลือดสมอง หรือการใช้รังสีร่วมรักษา เป็นอีกทางเลือกหนึ่งในการรักษาผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) ที่ไม่สามารถรักษาด้วยการให้ยาละลายลิ่มเลือดได้ เนื่องจากปัญหาด้านสุขภาพ ความพร้อมของผู้ป่วย และระยะเวลาหลังจากเกิดอาการ
อาการหลอดเลือดสมองตีบ ที่ผู้ป่วยต้องรีบไปโรงพยาบาล
อาการของโรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) ที่เด่นชัด คือ พูดไม่ชัด ปากเบี้ยว ชาครึ่งซีก แขนขาอ่อนแรงครึ่งซีก พูดไม่รู้เรื่อง ไม่เข้าใจภาษา เวียนศีรษะเดินเซ หรือการมองเห็นผิดปกติแบบทันทีทันใด ซึ่งเรามักเรียกย่อๆ ว่า “ BEFAST”
เพราะอาการจะเกิดขึ้นแบบเฉียบพลันทันทีทันใด ดังนั้นใครก็ตามถ้ามีอาการเหล่านี้ให้รีบไปโรงพยาบาลโดยเร็วที่สุด แพทย์จะทำการตรวจหรือส่งเอกซเรย์สมองเพื่อหาสาเหตุว่าเกิดจากภาวะสมองขาดเลือด หรือมีเลือดออกในสมองหรือไม่ จะได้ทำการรักษาอย่างตรงจุดเพื่อลดการเกิดเซลล์ตายจนก่อให้เกิดเป็นอัมพฤกษ์อัมพาต หรือเสียชีวิตได้
การให้ยาละลายลิ่มเลือด และการใช้สายสวนหลอดเลือด
ภาวะสมองขาดเลือดอาจเกิดจากหลอดเลือดแดงตีบหรืออุดตัน ซึ่งถ้าผู้ป่วยมาถึงโรงพยาบาลได้เร็วภายใน 4.5 ชั่วโมง หลังจากเริ่มมีอาการ หากไม่มีข้อห้ามด้านสุขภาพในการให้ยาละลายลิ่มเลือด แพทย์จะสามารถให้ยาสลายลิ่มเลือดเพื่อเปิดหลอดเลือดให้เลือดกลับไปเลี้ยงสมองได้ ทำให้เซลล์สมองสามารถกลับมาทำงานได้ตามปกติ
อย่างไรก็ตาม การให้ยาละลายลิ่มเลือดก็มีข้อจำกัดที่ไม่สามารถให้ผู้ป่วยได้ทุกราย เช่น ผู้ป่วยต้องมาถึงโรงพยาบาลภายใน 4.5 ชั่วโมงหลังมีอาการเท่านั้น และถ้าผู้ป่วยมีหลอดเลือดแดงอุดตันขนาดใหญ่ ก็จะไม่สามารถเปิดหลอดเลือดผู้ป่วยได้ด้วยยาละลายลิ่มเลือดได้
ดังนั้น ในกรณีที่มีภาวะหลอดเลือดแดงใหญ่ในสมองอุดตัน แพทย์อาจทำการรักษาโดยใช้สายสวนหลอดเลือดดึงเกี่ยวลิ่มเลือดที่อุดตันหลอดเลือดสมองออกมา (Neurovascular Thrombectomy) เพื่อเปิดหลอดเลือดให้เลือดกลับไปเลี้ยงสมองได้นั่นเอง
การรักษาโดยวิธีนี้ ผู้ป่วยต้องมาโรงพยาบาลภายใน 24 ชั่วโมง นับจากมีอาการ หากแพทย์พิจารณาจากภาพเอกซเรย์สมองแล้ว หากพบว่าเนื้อสมองที่ตายมีขนาดไม่ใหญ่ และยังพบเนื้อสมองที่สามารถฟื้นกลับมาเป็นปกติได้ ด้วยวิธีเปิดหลอดเลือดให้เลือดกลับไปเลี้ยงสมองได้ทัน การรักษาโดยวิธีนี้จะช่วยลดอุบัติการณ์ของความทุพพลภาพ (พิการ) และยังทำให้ผู้ป่วยกลับมาใช้ชีวิตประจำวันได้อย่างมีคุณภาพ สามารถช่วยเหลือตัวเองได้ตามปกติมากถึงร้อยละ 40-60
ดังนั้น ใครก็ตามถ้ามีอาการ “พูดลำบาก ปากตก ยกไม่ขึ้น” แบบทันทีทันใด ให้สงสัยว่าอาจจะเป็นอาการของหลอดเลือดสมอง ต้องรีบไปโรงพยาบาลทันที เพื่อทีมแพทย์จะได้ทำการตรวจ วินิจฉัย และทำการรักษาให้เลือดกลับไปเลี้ยงสมองได้อย่างเร็วที่สุด เพราะการรักษาที่รวดเร็วจะให้ผลลัพธ์ในการรักษาที่ดี ลดความพิการและลดโอกาสการเสียชีวิตลงได้มาก
พญ. นภาศรี ชัยสินอนันต์กุล
แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านประสาทวิทยา
ศูนย์สมองและระบบประสาท โรงพยาบาลพญาไท 1
