อาการไอ..ที่ใครหลายคนมักมองข้าม บางครั้งปล่อยให้เรื้อรังนานนับสัปดาห์ เพราะคิดว่าคง “แค่ป่วย” ธรรมดาทั่วไป แต่จริงๆ แล้ว อาการไอเรื้อรังยังเป็นหนึ่งในสัญญาณเตือน “มะเร็งปอด” โรคที่พบบ่อยในประชากรชาวไทยทั้งเพศชายและเพศหญิง และเป็นสาเหตุการเสียชีวิตในระดับต้นของผู้ป่วยมะเร็ง เมื่อรู้อย่างนี้แล้ว…เห็นทีเราคงต้องหันมาใส่ใจกับอาการไอเรื้อรังที่เป็นอยู่แล้วล่ะ?
ข้อบ่งชี้ในการตรวจหามะเร็งปอดในระยะแรกเริ่ม
- ผู้ที่อายุตั้งแต่ 55-74 ปี ที่มีสุขภาพร่างกายแข็งแรง
- ผู้ที่สูบบุหรี่ หรือหยุดสูบบุหรี่น้อยกว่า 15 ปี
- ผู้ที่สูบบุหรี่ 30 แพคต่อปี (หรือวันละ 1 ซอง เป็นระยะเวลา 30ปี)
ปัจจัยเสี่ยง “มะเร็งปอด” มีอะไรบ้าง?
- สูบบุหรี่ โดยตรง หรือสัมผัสควันบุหรี่จากบุคลอื่น
- สัมผัสสารก่อมะเร็ง หรือ แร่ใยหิน gas radon โลหะหนัก แข็ง Arsenic , Chromium , Nickel
- มีประวัติบุคคลในครอบครัวป่วยเป็นโรคมะเร็ง
อาการเตือน..ที่มีความเสี่ยง “มะเร็งปอด”
- ไอเรื้อรัง
- ไอเป็นเสียง
- หายใจติดขัดไม่สะดวก
- แน่นหน้าอก
- เสียงแหบ
- ปวดกระดูก, ปวดศีรษะ
ในบางรายอาจมีอาการทางมะเร็ง เช่น เพลีย เบื่ออาหาร น้ำหนักลด หรือหากเกิดการแพร่กระจายไปยังอวัยวะต่างๆ ก็อาจมีอาการอื่นร่วม เช่น
- ไปที่ต่อมน้ำเหลือง จะมีอาการต่อมน้ำเหลืองโต หรือบางรายอาจเกิดการอุดที่หลอดเลือด เช่น อุดหลอดเลือดดำที่คอทำให้เลือดคั่งบวมที่หน้า
- ไปที่เยื่อหุ้มปอด ทำให้มีน้ำในช่องเยื่อบุหุ้มปอด (Pleural Effusion)
- ไปที่สมอง ทำให้ปวดศีรษะ ชัก อัมพาต ซึม หมดสติ
- ไปที่ตับ ก็จะมีอาการตัวเหลือง ตาเหลือง
ในขณะเดียวกัน ผู้ป่วยบางรายอาจมีอาการที่เรียกว่า Paraneoplastic Syndrome ซึ่งเรายังไม่รู้สาเหตุที่ทำให้เกิดอาการพวกนี้แน่นอน เช่น มีไข้หนาวสั่น ปวดข้อและกล้ามเนื้อ ข้อบวม ระดับแคลเซียมในเลือดสูง และระดับฮอร์โมนบางตัวในเลือดสูง อาการเหล่านี้จะหายไปถ้าเราตัดก้อนมะเร็งออกไป และถ้าโรคกลับมาอาการก็จะกลับมาใหม่ได้
วิธีการตรวจคัดกรองมะเร็งปอด
- การตรวจสุขภาพ โดยเริ่มโดยการซักประวัติ ตรวจร่างกาย โดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ และตรวจเลือด
- การตรวจด้วยเอกซเรย์คอมพิวเตอร์แบบใช้ปริมาณรังสีต่ำ low-dose computed tomography (low-dose CT)
มะเร็งปอด นับว่าเป็นโรคมะเร็งที่พบบ่อย และโอกาสในการตรวจพบระยะแรกมีน้อย “การใส่ใจดูแลสุขภาพ” จึงเป็นอีกการป้องกันที่สำคัญ และหากมีอาการผิดปกติก็ควรรีบไปพบแพทย์ก่อนโรคลุกลามจนอันตรายถึงชีวิต
นพ. วิชิต อาภรณ์วิรัตน์
แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านด้านมะเร็งวิทยา
ศูนย์มะเร็ง โรงพยาบาลพญาไท 2
