การส่องกล้องหลอดลม (Bronchoscopy) เป็นการตรวจวินิจฉัยทางการแพทย์ที่ช่วยให้แพทย์สามารถมองเห็นภายในทางเดินหายใจ ตั้งแต่หลอดลมใหญ่จนถึงแขนงหลอดลมส่วนปลาย โดยใช้ “กล้องส่องหลอดลม” ซึ่งเป็นท่อขนาดเล็ก มีความยืดหยุ่นและมีกล้องวิดีโอความละเอียดสูงที่ปลายท่อ แพทย์สามารถสอดกล้องเข้าไปทางจมูกหรือปากของผู้ป่วย เพื่อดูความผิดปกติ และตรวจหารอยโรคภายในปอดและทางเดินหายใจได้โดยตรง

การตรวจชนิดนี้ถือเป็น เทคนิคสำคัญในการวินิจฉัยโรคระบบทางเดินหายใจ เช่น โรคติดเชื้อในปอด มะเร็งปอด หรือภาวะเลือดออกในทางเดินหายใจ รวมถึงใช้ช่วยในการรักษา เช่น การดูดเสมหะ การเอาชิ้นเนื้อออกตรวจ (biopsy) หรือการนำสิ่งแปลกปลอมออกจากหลอดลม

แพทย์อาจแนะนำให้ตรวจ Bronchoscopy เมื่อผู้ป่วยมีอาการหรือภาวะต่อไปนี้

มีอาการไอเรื้อรัง หรือไอมีเลือด
มีผลเอกซเรย์ปอดหรือ CT Scan พบความผิดปกติ เช่น ก้อน เนื้อเยื่อหนา หรือการอุดตันของหลอดลม
สงสัยโรคมะเร็งปอด ต้องการเก็บตัวอย่างเซลล์หรือชิ้นเนื้อเพื่อวินิจฉัย
ตรวจหาการติดเชื้อในปอด เช่น วัณโรค หรือเชื้อรา
มีภาวะปอดแฟบ (lung collapse) หรือมีสิ่งแปลกปลอมในทางเดินหายใจ
ใช้ช่วยในการรักษา เช่น ดูดเสมหะในผู้ป่วยที่ไม่สามารถไอออกเองได้

ตรวจให้เห็นปัญหาปอดอย่างตรงจุด เพื่อวินิจฉัยและรักษาได้แม่นยำ ประโยชน์ของการตรวจส่องกล้องหลอดลม (Bronchoscopy) มีอะไรบ้าง ?

ช่วยในการวินิจฉัยโรคทางเดินหายใจและปอด การส่องกล้องหลอดลมเป็นเครื่องมือสำคัญที่ช่วยให้แพทย์มองเห็นภายในหลอดลมและปอดโดยตรง ทำให้สามารถ ระบุความผิดปกติได้อย่างแม่นยำ อาทิเช่น ภาวะการอุดตันของหลอดลม, การอักเสบของเยื่อบุทางเดินหายใจ, การติดเชื้อในปอดอย่าง วัณโรคหรือเชื้อรา และตรวจหาก้อนเนื้อหรือเนื้องอกในหลอดลม นอกจากนี้ยังช่วยยืนยันผลจากการตรวจเอกซเรย์หรือ CT Scan ให้ชัดเจนมากขึ้น
เก็บตัวอย่างเนื้อเยื่อหรือของเหลวเพื่อวิเคราะห์ (Biopsy / Lavage) ระหว่างการส่องกล้อง แพทย์สามารถเก็บตัวอย่างชิ้นเนื้อ (biopsy) หรือ น้ำล้างหลอดลม (bronchoalveolar lavage) ไปตรวจทางห้องปฏิบัติการ เพื่อ ตรวจหามะเร็งปอด ตรวจหาเชื้อโรคหรือภาวะอักเสบ ประเมินเซลล์ผิดปกติในระบบทางเดินหายใจ จึงถือเป็นวิธีที่ช่วยยืนยันการวินิจฉัยโรคได้อย่างมีประสิทธิภาพ
ช่วยในการรักษาโรคบางชนิดโดยไม่ต้องผ่าตัดใหญ่ นอกจากใช้เพื่อวินิจฉัยแล้ว Bronchoscopy ยังสามารถใช้เพื่อการรักษาได้ด้วย เช่น ดูดเสมหะหรือน้ำที่คั่งในหลอดลม สำหรับผู้ป่วยที่ไม่สามารถไอออกได้เอง นำสิ่งแปลกปลอมออกจากหลอดลม เช่น อาหารหรือสิ่งของเล็ก ๆ โดยเฉพาะในเด็กเปิดทางเดินหายใจที่ตีบแคบ โดยใช้บอลลูนขยายหรือใส่ขดลวด (stent) เพื่อช่วยให้หายใจสะดวกขึ้น ถือเป็นทางเลือกที่ช่วยลดความจำเป็นในการผ่าตัดใหญ่ และเพิ่มความปลอดภัยให้กับผู้ป่วย
ใช้ติดตามผลการรักษาโรคปอดเรื้อรัง สำหรับผู้ป่วยโรคปอดเรื้อรัง เช่น มะเร็งปอด หลอดลมอักเสบเรื้อรัง หรือปอดติดเชื้อ แพทย์อาจใช้ Bronchoscopy เพื่อตรวจติดตามความเปลี่ยนแปลงภายในหลอดลมหลังการรักษา เช่น หลังผ่าตัด ฉายแสง หรือให้เคมีบำบัด เพื่อประเมินว่าการรักษาได้ผลหรือไม่
ช่วยเพิ่มความปลอดภัยในการรักษาในหัตถการอื่น ๆ ในบางกรณี แพทย์อาจใช้กล้องส่องหลอดลมร่วมกับหัตถการอื่น เช่น การใส่ท่อช่วยหายใจในผู้ป่วยวิกฤต การตรวจ EBUS (Endobronchial Ultrasound) เพื่อดูต่อมน้ำเหลืองรอบ ๆ หลอดลม ทำให้สามารถมองเห็นโครงสร้างทางเดินหายใจได้ชัดเจน ลดความเสี่ยงจากการทำหัตถการและเพิ่มความแม่นยำในการรักษา

ขั้นตอนการส่องกล้องหลอดลม Bronchoscopy

เตรียมตัวก่อนตรวจผู้ป่วยควรงดน้ำและอาหารอย่างน้อย 6 ชั่วโมงก่อนตรวจ แจ้งแพทย์หากใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด หรือมียาแพ้ แพทย์อาจให้ยาคลายกังวลหรือยาชาเฉพาะที่ก่อนเริ่มตรวจ
ระหว่างการตรวจแพทย์จะสอดกล้องเข้าสู่หลอดลมทางจมูกหรือปาก ผู้ป่วยอาจรู้สึกแน่นเล็กน้อย แพทย์จะตรวจดูเยื่อบุหลอดลมและอาจเก็บตัวอย่างชิ้นเนื้อหรือน้ำล้างหลอดลม (Bronchoalveolar lavage) ใช้เวลาประมาณ 15–45 นาที ขึ้นอยู่กับวัตถุประสงค์ของการตรวจ
หลังการตรวจผู้ป่วยควรพักฟื้นจนกว่ายาชาจะหมดฤทธิ์ อาจมีอาการเจ็บคอหรือไอเล็กน้อย ซึ่งจะหายไปภายใน 1–2 วันหากมีอาการหายใจลำบาก ไอมีเลือดมาก หรือไข้ ควรรีบพบแพทย์ทันที

ความปลอดภัย และภาวะแทรกซ้อน

การส่องกล้องหลอดลมเป็นหัตถการที่มีมาตรฐานความปลอดภัย และอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์เฉพาะทาง แพทย์จะประเมินความเสี่ยงของแต่ละคนอย่างรอบคอบก่อนตรวจเสมอ โดยจะมีการติดตามอาการอย่างใกล้ชิดเพื่อลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อน แต่ในคนไข้บางรายอาจเกิดภาวะแทรกซ้อนที่พบได้ เช่น

ระคายคอหรือเสียงแหบ
มีเลือดออกเล็กน้อยจากการเก็บชิ้นเนื้อ
ภาวะปอดแฟบชั่วคราว (พบได้แต่น้อยมาก)
ปฏิกิริยาจากยาระงับความรู้สึก (ในบางราย)

Bronchoscopy เป็นเทคโนโลยีที่ช่วยให้แพทย์มองเห็นภายในหลอดลมและปอดได้อย่างละเอียด จึงมีประโยชน์ทั้งในการ วินิจฉัย รักษา และติดตามผล ของโรคระบบทางเดินหายใจได้อย่างครบวงจร โดยเฉพาะในผู้ที่มีอาการ ไอเรื้อรัง ไอมีเลือด หรือตรวจภาพรังสีพบความผิดปกติ ควรปรึกษาแพทย์เฉพาะทางระบบทางเดินหายใจ เพื่อพิจารณาความเหมาะสมของการส่องกล้องหลอดลมในแต่ละราย

การส่องกล้องหลอดลม (Bronchoscopy) ตรวจลึกทุกปัญหาปอด