ภาวะหลอดเลือดดำบกพร่องเรื้อรัง (Chronic Venous Insufficiency)
คือ ภาวะที่หลอดเลือดดำบริเวณขาไม่สามารถส่งเลือดกลับไปยังหัวใจได้อย่างมีประสิทธิภาพ ส่งผลให้เลือดคั่งในหลอดเลือดดำ ทำให้เกิดอาการบวม หนักขา ปวดขา และอาจลุกลามจนเกิดแผลเรื้อรังที่ขาได้ โรคนี้พบได้บ่อยในวัยทำงานและผู้สูงอายุ โดยเฉพาะผู้ที่ต้องยืนนาน นั่งนาน หรือมีประวัติเส้นเลือดขอด
อาการของภาวะหลอดเลือดดำบกพร่องเรื้อรัง
ผู้ป่วย CVI อาจมีอาการตั้งแต่ระยะเริ่มต้นจนถึงระยะรุนแรง เช่น
- ขาบวม โดยเฉพาะช่วงเย็นหรือหลังยืนนาน
- รู้สึกหนักขา ปวดตึง หรือเมื่อยล้า
- เส้นเลือดขอด เส้นเลือดปูดโปน
- ผิวหนังบริเวณข้อเท้าหรือหน้าแข้งเปลี่ยนสี คล้ำ หรือแข็งหนา
- คัน ผิวแห้ง ลอก หรือเป็นผื่นบริเวณขา
- แผลที่ขาเรื้อรัง หายยาก โดยเฉพาะบริเวณข้อเท้า
หากมีแผลเรื้อรังที่ขา แสดงว่าโรคอยู่ในระยะรุนแรง ควรรีบพบแพทย์โดยเร็ว
สาเหตุของภาวะหลอดเลือดดำบกพร่องเรื้อรัง
สาเหตุหลักเกิดจาก ลิ้นในหลอดเลือดดำเสื่อมสภาพ ทำให้เลือดไหลย้อนกลับลงมาที่ขา สาเหตุที่พบบ่อย ได้แก่
- เส้นเลือดขอด
- ประวัติลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือดดำ (DVT)
- ยืนนานหรือนั่งนานเป็นประจำ
- อายุที่เพิ่มขึ้น
- น้ำหนักเกินหรือโรคอ้วน
- การตั้งครรภ์หลายครั้ง
ใครบ้างที่เสี่ยงเป็น CVI
- พนักงานออฟฟิศ คนทำงานหน้าคอมพิวเตอร์
- พนักงานขาย พยาบาล ที่ต้องยืนนาน
- ผู้สูงอายุ
- ผู้ที่มีเส้นเลือดขอด
- ผู้ที่ออกกำลังกายน้อย
- พันธุกรรม
การวินิจฉัยภาวะหลอดเลือดดำบกพร่องเรื้อรัง
การตรวจที่แม่นยำช่วยวางแผนการรักษาได้ตรงจุด ลดโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อน
- การซักประวัติและตรวจร่างกาย
- การตรวจ อัลตราซาวด์หลอดเลือด (Duplex Ultrasound) เพื่อดูการไหลเวียนของเลือดและการทำงานของลิ้นหลอดเลือด
วิธีรักษาภาวะหลอดเลือดดำบกพร่องเรื้อรัง
การรักษาขึ้นกับความรุนแรงของโรค โดยแบ่งเป็นหลายแนวทาง
- การดูแลตนเองและปรับพฤติกรรม หลีกเลี่ยงการยืนนานหรือนั่งนาน ยกขาสูง วันละ 2–3 ครั้ง ออกกำลังกาย เช่น เดิน ว่ายน้ำ ควบคุมน้ำหนัก
- การใส่ถุงน่องทางการแพทย์ ช่วยเพิ่มแรงกด ลดอาการบวม และช่วยให้เลือดไหลกลับหัวใจได้ดีขึ้น
- การรักษาด้วยยา เพื่อลดอาการบวม ปวด และการอักเสบ
- การรักษาด้วยหัตถการหรือผ่าตัด เลเซอร์หลอดเลือด ฉีดสารปิดหลอดเลือด (Sclerotherapy) หรือการผ่าตัดรักษาเส้นเลือดขอดในรายที่รุนแรง
ภาวะแทรกซ้อน หากไม่รักษา
หากปล่อยไว้โดยไม่ดูแล อาจเกิด
- แผลเรื้อรังที่ขา
- การติดเชื้อ
- ผิวหนังแข็งหนา ถาวร
- คุณภาพชีวิตลดลงอย่างมาก
เมื่อไหร่ควรพบแพทย์
การพบแพทย์ตั้งแต่ระยะแรก ช่วยลดความรุนแรงของโรคและหลีกเลี่ยงการผ่าตัดได้
- ขาบวมเรื้อรัง ไม่ยุบ
- มีเส้นเลือดขอดร่วมกับปวดหรือผิวคล้ำ
- มีแผลที่ขาและไม่หายภายใน 2–4 สัปดาห์
ภาวะหลอดเลือดดำบกพร่องเรื้อรัง (Chronic Venous Insufficiency) เป็นโรคที่พบได้บ่อยและมักถูกมองข้าม หากรู้ทันอาการและเข้ารับการรักษาอย่างเหมาะสมตั้งแต่เนิ่น ๆ จะช่วยป้องกันภาวะแทรกซ้อน และทำให้กลับมาใช้ชีวิตได้อย่างปกติอีกครั้ง หากมีอาการขาบวมเรื้อรัง เส้นเลือดขอด ปวดหนักขา หรือมีแผลที่ขาหายยาก ไม่ควรปล่อยไว้จนลุกลาม
ซึ่งสามารถเข้ารับการประเมินและวางแผนการรักษาอย่างตรงจุดกับ แพทย์เฉพาะทางด้านศัลยกรรมหลอดเลือด ได้ที่ ศูนย์ความเป็นเลิศด้านศัลยกรรมชั้นสูง โรงพยาบาลพญาไท 2 พร้อมเทคโนโลยีการตรวจวินิจฉัยที่แม่นยำ และแนวทางการรักษาที่ครอบคลุม ตั้งแต่การดูแลแบบไม่ผ่าตัด ไปจนถึงการรักษาด้วยหัตถการและการผ่าตัดขั้นสูง เพื่อช่วยให้ผู้ป่วยกลับมาใช้ชีวิตได้อย่างมั่นใจและมีคุณภาพอีกครั้ง
นพ. ศุภชัย จันทร์วิทัน
แพทย์เฉพาะทางด้านศัลยศาสตร์หลอดเลือด
