ส่วนใหญ่ของผู้ป่วยไตวายที่ได้รับการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม ต้องรับประทานยาหลายชนิดอย่างต่อเนื่อง ดังนั้นผู้ป่วยจึงควรทราบข้อบ่งชี้หรือประโยชน์ของยาแต่ละชนิด วิธีการใช้ยาที่ถูกต้อง การเก็บรักษายา ข้อควรระวังต่าง ๆ ของการใช้ยา รวมถึงอาการไม่พึงประสงค์ของยาที่อาจเกิดขึ้นได้บ่อย การที่ให้ผู้ป่วยได้ทราบถึงอาการไม่พึงประสงค์ของยาที่อาจเกิดขึ้นได้นั้น ไม่ได้มีวัตถุประสงค์ให้ผู้ป่วยรู้สึกกลัวว่าจะได้รับผลข้างเคียงจากยา จนไม่กล้ารับประทานยา แต่เพื่อให้ผู้ป่วยสังเกตความผิดปกติต่าง ๆ ที่เกิดขึ้น และแจ้งให้แพทย์ เภสัชกร และเจ้าหน้าที่พยาบาลในห้องไตเทียมได้ทราบ เพื่อร่วมกันพิจารณาว่าอาการดังกล่าวเกิดจากยาหรือไม่ และหาทางแก้ไขต่อไป อย่างไรก็ตามผู้ป่วยอาจมีความผิดปกติอื่น ๆ ที่เกิดขึ้นได้ไม่บ่อย ซึ่งไม่ได้ระบุในที่นี้ซึ่งผู้ป่วยก็ควรแจ้งให้ทราบเช่นกัน นอกจากนี้การได้รับยาหลายชนิดร่วมกันอาจมีปฏิกิริยาต่อกันของยา (ยาตีกัน) เกิดขึ้นจากการทราบถึงปฏิกิริยาต่อกันของยาที่อาจเกิดขึ้น ก็เพื่อสามารถหลีกเลี่ยงการใช้ยาร่วมกัน หรือหากจำเป็นต้องใช้ยาร่วมกันก็ให้ติดตามหรือเฝ้าระวังผลที่อาจจะเกิดขึ้น ความร่วมมือในการรับประทานยาและปฏิบัติตัวตามที่แนะนำเป็นสิ่งที่สำคัญอย่างยิ่ง ผู้ป่วยจึงควรมีส่วนร่วมในการ ดูแลรักษาและติดตามผลการรักษาของตนเองเพื่อให้ได้รับประโยชน์สูงสุด และได้รับผลเสียน้อยที่สุดจากการใช้ยา
สรุปคำแนะนำการใช้ยาในผู้ป่วยโรคไต
- ผู้ป่วยควรทราบชื่อยา และศึกษาข้อบ่งชี้วิธีการใช้ยาที่ได้รับในกรณีที่ผู้ป่วยมีอาการเจ็บป่วยไม่สบาย และไปรักษาที่สถานพยาบาลอื่น ๆ ควรแจ้งให้แพทย์ และเภสัชกร หรือเจ้าหน้าที่พยาบาลที่ปฏิบัติงานในห้องไตเทียมทราบว่ากำลังรับประทานยาอะไรอยู่บ้าง และใช้ในขนาดเท่าไหร่
- ไม่ควรใช้ยา วิตามินหรือผลิตภัณฑ์เสริมอาหารเองโดยที่ไม่ได้รับคำแนะนำจากแพทย์ หรือ เภสัชกร เนื่องจากอาจทำให้เกิดปฏิกิริยากับยาที่ผู้ป่วยได้รับ หรืออาจเกิดการสะสมของสารต่าง ๆ จนก่อให้เกิดอันตรายต่อร่างกายได้
- หากผู้ป่วยไม่สามารถรับประทานยาในขนาดยาที่แนะนำได้ เนื่องจากสาเหตุใดก็ตาม ควรแจ้งให้แพทย์ และเภสัชกรทราบเสมอ ไม่ควรปรับเปลี่ยนขนาดยาเอง เพื่อป้องกันการสับสนในการประเมินผลการใช้ยา
- สังเกตตนเองทุกครั้ง หลังการปรับเปลี่ยนยา หรือขนาดยา หากมีความผิดปกติเกิดขึ้นที่สงสัยว่าอาจสัมพันธ์กับการใช้ยา ให้แจ้งแพทย์ เภสัชกร หรือเจ้าหน้าที่พยาบาลที่ปฏิบัติงานในห้องไตเทียมทราบทุกครั้ง และหากมีผลสรุปว่ายาใดก็ตามที่ท่านได้รับทำให้เกิดอาการไม่พึงประสงค์ หรือผลเสียกับร่างกายท่าน ท่านควรจำชื่อยาหรือบันทึกชื่อยาพร้อมความผิดปกติเหล่านั้น เพื่อป้องกันไม่ให้ได้รับยานั้นซ้ำอีก
- หากมีข้อสงสัยใด ๆ เกี่ยวกับยาที่ใช้ เช่น เหตุผลของการปรับเปลี่ยนแผนการใช้ยา การติดตามผลการใช้ยา หรืออาการไม่พึงประสงค์ใดที่พบได้บ่อย ๆ จากการใช้ยา สามารถสอบถามได้จากแพทย์ และเภสัชกรที่ปฏิบัติงานในห้องไตเทียม
ศูนย์ไตเทียม โรงพยาบาลพญาไท 2 ชั้น 14 อาคาร A โทร. 02-617-2444 ต่อ 1683, 1684
คู่มือ สำหรับผู้ป่วยโรคไตวายเรื้อรัง
