ปวดหลังร้าวลงขา ชา อ่อนแรง อาการสุดฮอตของคนทุกอาชีพ เพราะไม่ว่าจะทำงานอาชีพใด ทั้งวัยทำงาน วัยกลางคน สามารถพบปัญหาโรคหมอนรองกระดูกสันหลังเคลื่อนกดทับเส้นประสาทได้ หรือแม้แต่วัยสูงอายุอาจต้องเผชิญกับปัญหาโพรงประสาทตีบแคบทับเส้นประสาทมาเยือนได้โดยไม่รู้ตัว จากหลากหลายที่มาของการใช้ชีวิต แต่คำถามของคนส่วนใหญ่ คือวิธีผ่าตัดรักษามีเฉพาะการเปิดแผลใหญ่เช่นนั้นหรือ? คำตอบคือ..ไม่ใช่..เพราะมี “นวัตกรรมการผ่าตัดผ่านกล้องแผลเล็กแบบแผลเดียว (Endoscopic Spine Surgery)” อีกหนึ่งทางเลือกของการรักษา
เอ็นโดสโคป…ทางเลือกใหม่ที่ตอบโจทย์ผู้ป่วย
นพ.ปฤศนัย พฤฒิกุล ศัลยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญศัลยกรรมกระดูกและข้อ ศัลยกรรมกระดูกสันหลังผ่านกล้อง Endoscopic Spine Surgery จะมาร่วมบอกเล่าทุกคำถามเกี่ยวกับการผ่าตัดผ่านกล้องเอ็นโดสโคปที่คุณอยากรู้
ผู้ป่วยที่ต้องทรมานจากอาการกดทับเส้นประสาทจะมีอาการนำ คือ ปวดหลัง ปวดเอว ปวดร้าวลงขา บ้างอาจมีอาการชา และอ่อนแรงของกล้ามเนื้อร่วมด้วย หลายครั้งไม่สามารถบรรยายอาการออกมาเป็นระดับความเจ็บปวดได้ รู้สึกเพียงแต่ว่าทำอย่างไรให้อาการทรมานเหล่านั้นหายไป แต่ส่วนใหญ่เมื่อทราบว่าการรักษาแบบประคับประคอง ด้วยการรับประทานยา การทำกายภาพบำบัดไม่ตอบสนอง และต้องผ่าตัด มักจะปฎิเสธการรักษาในทันที เพราะโดยส่วนใหญ่จะคิดถึงภาพการผ่าตัดเปิดแผลใหญ่ ต้องเสียเลือดมาก พักฟื้นนาน และกลัวเป็นอัมพฤกษ์ อัมพาตหลังการผ่าตัด
“แต่ในวันนี้โลกแห่งวิทยาการความทันสมัยของเทคโนโลยีทางการแพทย์ก้าวล้ำไปมาก ทางเลือกในการผ่าตัดมีมากขึ้น และนวัตกรรมการผ่าตัดผ่านกล้องแผลเล็ก (Endoscopic Spine Surgery) เป็นอีกหนึ่งคำตอบในการรักษาของ 2 กลุ่มโรคหลัก ได้แก่ โพรงประสาทกระดูกสันหลังตีบแคบและโรคหมอนรองกระดูกสันหลังเคลื่อนกดทับเส้นประสาท”
โพรงประสาทกระดูกสันหลังตีบแคบ เมื่ออายุมากขึ้นร่างกายย่อมเกิดความเสื่อมตามธรรมชาติ กระดูกสันหลังก็เช่นเดียวกัน เมื่อมีความเสื่อมทำให้กระดูกงอก หมอนรองกระดูกนูนขึ้น และเนื้อเยื่อในบริเวณโพรงประสาทหนาตัว จึงกดทับเส้นประสาทส่งผลให้โพรงประสาทตีบแคบ โรคนี้โดยส่วนใหญ่พบมากในวัยผู้สูงอายุ ซึ่งอาการนำของการกดทับเส้นประสาท คือ มีอาการปวดหลัง ร้าวลงขา ชา กล้ามเนื้ออ่อนแรง
โรคหมอนรองกระดูกสันหลังเคลื่อนกดทับเส้นประสาท เป็นโรคที่พบได้ในวัยกลางคน วัยทำงาน ซึ่งมีที่มาจากหลายปัจจัย อาทิ การยกของหนัก นั่งทำงานผิดท่า อุบัติเหตุ ความเสื่อมตามวัย หรือบางรายมีอาการโดยไม่ทราบสาเหตุ สัญญาณอาการนำของโรค ได้แก่ อาการปวดหลัง ร้าวลงขา ชา หรือมีอาการกล้ามเนื้ออ่อนแรงร่วมด้วย ไม่สามารถเดินได้เป็นปกติ
เมื่อผู้ป่วยมาพบแพทย์ ซักประวัติ ตรวจวินิจฉัย ตรวจเพิ่มเติมด้วยเครื่อง MRI และพบข้อบ่งชี้ในการผ่าตัด หรือได้รับการรักษาด้วยการประคับประคอง ด้วยการรับประทานยา การทำกายภาพบำบัด และอาการไม่ดีขึ้น กรณีโรคหมอนรองกระดูกสันหลังเคลื่อนกดทับเส้นประสาท สามารถรับการรักษาด้วยวิธีผ่าตัดผ่านกล้องแผลเล็ก (Endoscopic Spine Surgery) ได้ แต่สำหรับผู้ที่มีปัญหาโพรงประสาทกระดูกสันหลังตีบแคบ จะสามารถผ่าตัดผ่านกล้องแผลเล็กเอ็นโดสโคปได้เฉพาะกรณีที่ตรวจพบว่าโพรงประสาทกระดูกสันหลังมีการตีบแคบ 1 ระดับ เท่านั้น
วิธีการผ่าตัดผ่านกล้องเอ็นโดสโคป
การผ่าตัดผ่านกล้องแผลเล็กเอ็นโดสโคป (Endoscopic Spine Surgery) เป็นวิธีการผ่าตัดที่บาดเจ็บน้อย เปิดแผลเฉพาะบริเวณที่จะทำการผ่าตัดขนาดเล็กกว่า 1 เซ็นติเมตร เพียง 1 แผล จากนั้นแพทย์จะนำกล้องเอ็นโดสโคปเครื่องมือที่ใช้ในการผ่าตัดซึ่งมีลักษณะเป็นท่อเล็กๆ มีกล้องติดอยู่บริเวณปลายเครื่องมือ สอดผ่านปากแผลลงไปยังจุดที่จะผ่าตัดสาเหตุของอาการปวด โดยการผ่าตัดจะมองผ่านจอภาพแสดงผลจากกล้องเอ็นโดสโคป จึงทำให้สามารถมองเห็นความผิดปกติได้อย่างชัดเจน แม่นยำ
ข้อดีของการผ่าตัดผ่านกล้องเอ็นโดสโคป
“สิ่งที่โดดเด่นของการผ่าตัดผ่านกล้องแผลเล็กเอ็นโดสโคป คือ แผลผ่าตัดมีขนาดเล็กกว่า 1 ซม. ซึ่งเล็กมากๆ มีเพียงแผลเดียว กล้ามเนื้อและเนื้อเยื่อโดยรอบบาดเจ็บน้อย เสียเลือดน้อย โอกาสเสี่ยงในการเกิดโรคแทรกซ้อนน้อย ฟื้นตัวเร็ว พักฟื้นในรพ.สั้น หลังผ่าตัดผู้ป่วยลุกเดินได้ทันที สามารถกลับไปทำงานได้เร็ว อีกทั้งให้ผลรักษาที่ดีเทียบเท่ากับการผ่าตัดเปิดแผลใหญ่ ซึ่งอาจกล่าวได้ว่าเป็นทางเลือกในการผ่าตัดที่ตอบโจทย์วิถีชีวิตของคนในสังคมปัจจุบันเป็นอย่างมาก”
อย่างไรก็ตาม ถึงแม้การผ่าตัดด้วยวิธีนี้ผู้ป่วยจะฟื้นตัวได้เร็ว แต่ยังคงต้องดูแลตนเอง หลีกเลี่ยงการนั่งนานๆ การไอ จาม เบ่ง หรือกิจกรรมที่ส่งผลกระทบกับบาดแผล เพราะความสำเร็จและผลการรักษาที่ดีต้องควบคู่ไปกับเทคโนโลยีการรักษาที่มีศักยภาพ ความเชี่ยวชาญเฉพาะทางของแพทย์ผู้ผ่าตัด และการดูแลตนเองของผู้ป่วยหลังผ่าตัดร่วมด้วยเป็นสำคัญ
