โรคธาลัสซีเมีย เป็นโรคทางพันธุกรรมที่พบได้ทุกภาคของประเทศไทยในปัจจุบัน ต่างจากอดีตที่เคยพบส่วนใหญ่ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือและภาคกลางตอนบน เนื่องจากการเดินทางและการโยกย้ายถิ่นฐานที่สะดวกขึ้น ทำให้การกระจายของยีนธาลัสซีเมียกว้างขวางมากขึ้น
ธาลัสซีเมียเกิดจากอะไร?
โรคนี้เกิดจากการถ่ายทอดยีนด้อยจากทั้งพ่อและแม่ หากทั้งสองฝ่ายเป็นพาหะ ลูกจึงมีโอกาสเป็นโรคธาลัสซีเมีย แม้ว่าพ่อแม่ทุกคนต้องการให้ลูกมีสุขภาพแข็งแรง แต่ความเข้าใจผิดเกี่ยวกับโรคนี้ยังพบได้บ่อย
ความเข้าใจผิดเกี่ยวกับธาลัสซีเมียที่ควรรู้
- ไม่มีอาการเหนื่อย แปลว่าไม่มีโลหิตจาง → อาการโลหิตจางอาจไม่แสดงออกชัดเจน แต่ยังคงเป็นพาหะของธาลัสซีเมียได้
- พ่อแม่ไม่มีโลหิตจาง ลูกก็ไม่น่าจะเป็นพาหะ → แม้ว่าพ่อแม่จะไม่มีอาการ แต่ก็อาจเป็นพาหะของยีนธาลัสซีเมียได้
- ฝากครรภ์แล้วลูกปกติ หมายถึงไม่มีพาหะธาลัสซีเมีย → การตรวจสุขภาพทั่วไปไม่สามารถยืนยันได้ว่าลูกไม่มีพาหะ ต้องตรวจทางพันธุกรรมเพิ่มเติม
- เคยบริจาคโลหิตได้ แต่ครั้งต่อไปบริจาคไม่ได้ คิดว่าเป็นเพราะขาดธาตุเหล็ก → จริง ๆ แล้ว อาจเกิดจากภาวะพาหะธาลัสซีเมียที่ส่งผลต่อคุณภาพของเลือด
- ตรวจความสมบูรณ์ของเลือดปกติ หมายถึงไม่เป็นพาหะ → การตรวจทั่วไปอาจไม่สามารถระบุพาหะธาลัสซีเมียได้ ต้องตรวจเพิ่มเติมด้วยวิธีเฉพาะ
ปัจจุบัน เราจะพบบุคคลที่มีโรคธาลัสซีเมีย ที่มีลักษณะและอาการชัดเจนน้อยลง จากการที่มีคัดกรองพาหะธาลัสซีเมียก่อนมีบุตรหรือระหว่างฝากครรภ์ทุกราย ทำให้ลดโอกาสให้กำเนิดบุตรที่เป็นโรคธาลัสซีเมียน้อยลง แต่ไม่ได้หมายความว่าจะไม่มีโอกาสให้กำเนิดบุตรที่เป็นพาหะธาลัสซีเมีย เพราะจุดประสงค์ในการคัดกรองคือ เพื่อเพิ่มโอกาสรอดชีวิตหลังคลอดบุตรลดอุบัติการณ์ของโรคธาลัสซีเมียเป็นเป้าหมายหลัก จึงยังพบอุบัติการณ์ให้กำเนิดบุตรที่เป็นพาหะธาลัสซีเมียได้เสมอ ส่วนนี้จึงควรมีการปรึกษากับโลหิตแพทย์ หรือแพทย์เฉพาะทางโรคเลือด ให้เข้าใจว่าบุตรที่เกิดมามีโอกาสเป็นโรคธาลัสซีเมียได้มากน้อยแค่ไหน ไม่ได้แปลว่าบุตรของตนที่เกิดมาแข็งแรงจะเป็นพาหะธาลัสซีเมียไม่ได้
แม้ว่าพ่อและแม่จะสุขภาพแข็งแรงอาจเคยตรวจความสมบูรณ์ของเลือดพบว่าปกติ และไม่เคยมีอาการโลหิตจาง หรือต้องเคยรับประทานยาบำรุงโลหิตมาก่อน บางครั้งพบว่ามีโลหิตจางเล็กน้อยแต่ไม่เคยทราบ เพราะไม่มีอาการทำให้ไม่สงสัยว่าเป็นพาหะธาลัสซีเมีย สมาชิกในครอบครัวจึงไม่ทราบว่ามีประวัติพาหะธาลัสซีเมียอยู่ในครอบครัว สุดท้ายแล้วพอทราบว่าบุตรของตนเป็นพาหะธาลัสซีเมียย่อมเกิดความสงสัยตามมา พาหะธาลัสซีเมียกลายเป็นสิ่งพบได้ตลอดในสังคมไทยด้วยความไม่ทราบของเราเอง
