หายจากโรค COVID แต่ยังป่วยอยู่
มีผู้ป่วยบางราย เมื่อหายจากโรคโควิด-19 แล้ว แต่ก็รู้สึกว่าสภาพร่างกายยังไม่กลับมาเป็นปกติ ซึ่งส่วนใหญ่จะพบในผู้ป่วยสูงอายุ ผู้ที่มีภาวะอ้วน และผู้ที่มีโรคประจำตัว ซึ่งอาการที่ยังหลงเหลือนั้น เรียกว่า ลองโควิด (Long COVID)
Long COVID คืออะไร? มาทำความรู้จักกับภาวะนี้กันก่อน
”ลองโควิด” (Long COVID) เรียกได้อีกอย่างว่า POST COVID SYNDROME เป็นภาวะ หรืออาการที่เกิดกับผู้ป่วยโควิด-19 หลังจากได้รับเชื้อนาน 4 สัปดาห์ ไปจนถึง 12 สัปดาห์ขึ้นไป ซึ่งผู้ป่วยจะเป็นได้ทั้งการมีอาการคล้ายๆ เดิม หรือมีอาการใหม่ๆ ที่ไม่เคยเป็นตอนติดเชื้อโควิด-19 ก็ได้ โดยภาวะ “ลองโควิด” มักพบในผู้ป่วยโควิด-19 ที่เชื้อลงปอด และมีโรคเรื้อรังร่วมด้วย จึงส่งผลให้ปอดทำงานหนัก ปอดอ่อนแอลงกว่าที่เคย และมีภาวะเหนื่อยง่ายกว่าปกติ
อาการ “ลองโควิด” มีอะไรบ้าง?
อาการที่พบนั้นมีมากมาย แต่อาการที่พบบ่อย เช่น
- อ่อนเพลียเรื้อรัง
- เหนื่อยง่าย อ่อนแรง
- หายใจลำบาก หายใจติดขัด หายใจไม่อิ่ม
- ปวดศีรษะ
- สมาธิจดจ่อลดลง
- ความจำผิดปกติ
- ไอ เจ็บแน่นหน้าอก
- ปวดกล้ามเนื้อ ข้อต่อ
- ท้องร่วง ท้องเสีย
- จมูกไม่ได้กลิ่น ลิ้นไม่รับรส
- ซึมเศร้า เครียด วิตกกังวล
ซึ่งในแต่ละคนจะมีอาการแตกต่างกันไป เป็นอาการที่ไม่มีลักษณะตายตัว สามารถเกิดขึ้นได้ทั่วร่างกาย ตั้งแต่ระบบหายใจ ระบบประสาท ระบบทางเดินอาหาร ระบบหัวใจและหลอดเลือด ทำให้ผู้ที่หายป่วยจากโควิดบางรายยังไม่สามารถกลับไปใช้ชีวิตตามปกติเหมือนอย่างเคย…
เมื่อมีอาการ “ลองโควิด” ควรรักษา
การหมั่นสังเกตความผิดปกติของตนเองหลังหายจากโควิด-19 เป็นเรื่องสำคัญ เพราะแพทย์จะรักษาลองโควิดตามอาการเป็นหลัก ดังนั้นหากมีอาการแล้วพบแพทย์โดยเร็ว ย่อมช่วยให้การรักษาเกิดขึ้นอย่างทันท่วงที นอกจากนี้การตรวจร่างกายเป็นประจำตามคำแนะนำของแพทย์จะช่วยให้รู้ทันความผิดปกติที่เกิดขึ้น เพื่อการดูแลตนเองได้อย่างเหมาะสม
ภาวะแทรกซ้อนจากลองโควิด
ภาวะแทรกซ้อนในระยะยาวที่อาจเกิดจากลองโควิด ได้แก่
- กล้ามเนื้อหัวใจอักเสบ (Myocarditis)
- สมองล้า (Brain Fog)
- ภาวะพร่องทางระบบประสาทอัตโนมัติ (Dysautonomia)
- ภาวะ Guillain-Barre Syndrome
- โรคไฟโบรมัยอัลเจีย (Fibromyalgia)
- โรคนอนไม่หลับ (Insomnia)
เตือน…อย่าออกกำลังกายมากเกินไป
สำหรับคนที่หายป่วยจากโควิด-19 ยังไม่แนะนำให้ออกกำลังกายมากเกินไป หรือออกกำลังกายจนเหนื่อยเกินไป ควรปรับให้เป็นการออกกำลังแบบเบาๆ เช่น เคยวิ่ง อาจปรับเป็นเดินก่อน เป็นต้น ทั้งนี้เพื่อให้ปอดไม่ทำงานหนักจนเกินไป และร่างกายค่อยๆ ฟื้นตัว สามารถปรับตัวกลับสู่สภาวะที่แข็งแรงได้
ภาวะ “ลองโควิด” นั้น ในทางการแพทย์ยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัด แต่สามารถทำให้เกิดความผิดปกติกับร่างกายและจิตใจของผู้ที่เคยติดเชื้อโควิด-19 ได้ ดังนั้นหลังจากหายป่วย…ควรหมั่นสังเกตและประเมินร่างกายตัวเองอยู่เสมอ หากพบอาการผิดปกติควรไปพบแพทย์โดยเร็ว เพื่อตรวจประเมินร่างกาย รับการรักษา และการแผนวางแผนฟื้นฟูร่างกายอย่างถูกต้อง เนื่องจากภาวะ “ลองโควิด” อาจเกิดขึ้นและคงอยู่เป็นระยะยาวจนส่งผลกระทบต่อชีวิตประจำวัน ยิ่งหากปล่อยไว้นานก็อาจเป็นอันตรายได้
หากเราเฝ้าระวังอย่างมีสติ! และได้รับการดูแลจากแพทย์
อาการผิดปกตินั้น อาจมีระยะเวลาสั้นลง…
และสภาพร่างกายก็มีโอกาสกลับมาเป็นปกติเร็วขึ้น นั่นเอง
นพ. กมลเดช วงศ์พรภักดี
แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านอายุรกรรม
ศูนย์อายุรกรรม โรงพยาบาลพญาไท นวมินทร์
