ภาวะการแพ้แบบรุนแรง (Anaphylaxis) ซึ่งเป็นการแพ้สารก่อภูมิแพ้ที่ทำให้ผู้ป่วยมีอาการรุนแรง ถึงขั้นเสียชีวิตได้ จริงๆ แล้วภาวะนี้พบไม่บ่อย โดยทั่วไปพบน้อยกว่า 1% ของประชากร แต่ก็พบอุบัติการณ์การเกิดโรคเพิ่มขึ้นทั่วโลกรวมทั้งในประเทศไทย โดยเฉพาะในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา แต่ก็ยังไม่ค่อยมีผู้ป่วย หรือผู้ปกครองเข้ามาปรึกษาแพทย์มากเท่าที่ควร เพราะไม่ตระหนักถึงความรุนแรงของโรคนี้ และขาดการดูแลป้องกัน และรักษาที่ถูกต้อง
สาเหตุของการเกิดโรคพบว่าในเด็กเกิดจากการแพ้อาหารมากที่สุด ส่วนในผู้ใหญ่พบว่าเกิดจากการแพ้ยา สาเหตุนอกจากนี้ได้แก่ แมลงต่อย แพ้ถั่วลิสง แป้งสาลี และแพ้ยางพาราเพิ่มขึ้น อาหารที่ทำให้เกิดอาการแพ้แบบรุนแรงมีความหลากหลายมากขึ้น จนบางครั้งไม่นึกว่าเป็นสาเหตุของการเกิดอาการแพ้
อาการที่ตรวจพบ ได้แก่ ผื่นลมพิษเฉียบพลัน หน้าบวม ตาบวม แน่นในคอ แน่นหน้าอก หายใจเหนื่อย หน้าแดง ปวดท้อง อาเจียน หรือเป็นลมหมดสติหลังจากได้รับสารที่แพ้ไม่นาน อาการอาจเกิดขึ้นพร้อมๆ กัน หรือเกิดเพียงบางอาการก็ได้ โดยสารที่แพ้จะได้รับทางการกิน การสูดดม การฉีดยา หรือหลังจากแมลงสัตว์กัดต่อยก็ได้ นอกจากนี้ยังพบว่า ถ้าผู้ป่วยได้รับการรักษาที่ไม่ถูกวิธี ก็สามารถเกิดอาการแพ้รุนแรงซ้ำได้ภายใน 1 – 2 วันได้อีก
การรักษาสำหรับภาวะแพ้แบบรุนแรงนี้ คือการหลีกเลี่ยงสิ่งที่แพ้ ซึ่งควรได้รับการยืนยันจากการตรวจค้นหาโดยแพทย์เฉพาะทางโรคภูมิแพ้ และผู้ป่วยควรมียาแก้แพ้แบบรุนแรงติดตัวไว้ตลอดเวลา สามารถนำมาใช้ได้ทันทีที่เริ่มเกิดอาการก่อนที่จะพบแพทย์ ซึ่งบางครั้งอาจใช้เวลานาน ทำให้ผู้ป่วยช็อกระหว่างทางได้ ข้อมูลและประวัติการแพ้แบบรุนแรงจะช่วยให้แพทย์ที่ดูแลฉุกเฉินเลือกยาที่จะใช้รักษาได้อย่างเหมาะสม และทันท่วงที สามารถป้องกันความรุนแรงของการเกิดโรคต่อไปได้
สำหรับการป้องกันง่ายๆ สำหรับตัวผู้ป่วยเอง จะต้องตระหนักถึงอันตรายของภาวะนี้ ทราบวิธีปฏิบัติตัว และได้รับการรักษาที่ถูกต้อง บางคนรู้ตัวเองว่าแพ้อะไร แต่คิดว่าไม่เป็นไร หรือหายได้เอง แล้วไปรับสารนั้นซ้ำ ก็อาจทำให้เกิดอันตรายถึงชีวิตได้
