หัวใจโต คือขนาดของหัวใจที่ตรวจพบว่าโตขึ้นโดยเป็นผลมาจากโรคอื่นๆ ขนาดหัวใจที่โตกว่าปกตินั้นอาจแบ่งเป็น 2 ชนิดใหญ่ๆ คือ หัวใจโตจากกล้ามเนื้อที่หนาตัวกว่าปกติ เช่น ความดันโลหิตสูง หรือลิ้นหัวใจตีบ ก็ทำให้กล้ามเนื้อหัวใจหนาขึ้นได้ อีกประการหนึ่งคือขนาดของหัวใจโตขึ้นเพราะกล้ามเนื้อหัวใจบีบตัวไม่ดี มีเลือดคั่งค้างในห้องหัวใจมากทำให้ขนาดของหัวใจโตขึ้น
ภาวะหัวใจโตไม่จำเป็นต้องมีอาการผิดปกติใดๆ หากมีอาการก็จะเป็นอาการเนื่องจากโรคที่เป็นต้นเหตุและอาการจากหัวใจล้มเหลว เช่น เหนื่อยง่าย หอบ แน่นหน้าอก การตรวจร่างกายจะสามารถบอกได้หากหัวใจมีขนาดโตมาก แต่โดยทั่วไปการตรวจร่างกายจะมุ่งเน้นหาสาเหตุของโรคหัวใจโตมากกว่าที่จะบอกขนาดของหัวใจ การตรวจที่จำเป็นคือการเอกซเรย์ทรวงอก (เอกซเรย์ปอด และหัวใจ) ซึ่งเป็นการตรวจพื้นฐานที่สามารถบอกความผิดปกติของร่างกายได้หลายอย่าง โดยเฉพาะบุคคลที่มีอายุตั้งแต่ 35 ปีขึ้นไป ควรตรวจสุขภาพเป็นประจำ หากกล้ามเนื้อหัวใจหนากว่าปกติมาก หรือเคยมีปัญหากล้ามเนื้อหัวใจตายมาก่อนก็จะแสดงให้เห็นจากการตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ ส่วนการตรวจหัวใจด้วยคลื่นเสียงความถี่สูง หรือการตรวจคลื่นสะท้อนหัวใจ (Echocardiography) ช่วยให้เห็นห้องหัวใจ และสามารถวัดขนาดได้ว่าโตหรือไม่ การตรวจชนิดนี้ช่วยให้เห็นการทำงานของลิ้นหัวใจ ลักษณะของกล้ามเนื้อหัวใจ และความสามารถในการบีบตัวของหัวใจ
อาการของหัวใจโต
ผู้ที่หัวใจโตส่วนใหญ่จะไม่ค่อยแสดงอาการหากหัวใจยังทำงานปกติ หากหัวใจทำงานผิดปกติจะเกิดอาการต่างๆ ได้แก่ หายใจลำบาก เหนื่อยง่ายกว่าปกติ หายใจเร็ว เวียนศีรษะ อ่อนเพลียง่าย ใจสั่น บวมบริเวณเท้าช่วงสายของวัน ไอโดยเฉพาะเวลานอน และนอนราบไม่ได้เนื่องจากแน่นหน้าอก
สาเหตุของหัวใจโต
- ความดันโลหิตสูง รายที่ความดันโลหิตสูงอย่างต่อเนื่องหัวใจท่านจะทำงานหนักส่งผลให้หัวใจโต
- ผู้ที่มีโรคลิ้นหัวใจ ไม่ว่าจะลิ้นหัวใจตีบหรือลิ้นหัวใจรั่ว หรือมีการอักเสบติดเชื้อที่ลิ้นหัวใจ โรคต่างๆเหล่านี้จะทำให้หัวใจโต
- โรคของกล้ามเนื้อหัวใจที่เรียกว่า Cardiomyopathy เช่น ผู้ที่ดื่มสุราเป็นเวลานาน กล้ามเนื้อหัวใจจะถูกทำลายทำให้หัวใจโต
- ผู้ป่วยโรคเบาหวานที่มีความผิดปกติของไขมันในเลือด ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้การทำงานของหัวใจบกพร่อง
- โรคหัวใจพิการแต่กำเนิด เช่น ผนังหัวใจรั่ว
- ผู้เป็นโรคหัวใจเต้นผิดปกติ
- ผู้เป็นโรคความดันในปอดสูง
- ผู้ที่มีโลหิตจาง หรือซีดเป็นเวลานาน
- โรคของต่อมไทรอยด์ที่ทำงานมาก หรือน้อยส่งผลทำให้เกิดหัวใจโต
- การรับประทานธาตุเหล็กมากเกินไป จะมีการสะสมธาตุเหล็กจนเกิดโรค Hemochromatosis
- มีความผิดปกติเกี่ยวกับโปรตีน ทำให้มีการสะสมโปรตีนในกล้ามเนื้อหัวใจที่เรียกว่า Amyloidosis
การป้องกันโรคหัวใจโต
- ท่านที่มีความเสี่ยงต่อการเกิดโรคความดันโลหิตสูง เช่น อ้วน ไม่ได้ออกกำลังกาย มีประวัติครอบครัวเป็นโรคความดันโลหิตสูง ต้องปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อลดโอกาสในการเกิดความดันโลหิตสูง ท่านที่มีภาวะความดันโลหิตสูงต้องรับประทานยา และปฏิบัติตามแพทย์สั่งโดยเคร่งครัด
- ประวัติโรคทางพันธุกรรมของครอบครัว หากมีประวัติโรคหัวใจในครอบครัว ควรพบแพทย์เพื่อรับคำปรึกษา
- รักษาปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดโรคหลอดเลือดหัวใจตีบ
