หลายคนมีอาการ ปวดเข่า เวลาลุกนั่ง เดินนาน หรือขึ้นลงบันได บางคนรู้สึกว่าเข่าฝืดหลังตื่นนอน เข่ามีเสียงเวลาเคลื่อนไหว หรือเริ่มตึงจนงอและเหยียดได้ไม่สุด จนคิดว่าเป็นเพียงอาการเมื่อยตามวัย แต่จริง ๆ แล้วอาการเหล่านี้อาจเป็นสัญญาณเริ่มต้นของ ข้อเข่าเสื่อมระยะแรกได้ และควรได้รับการประเมินโดย แพทย์เฉพาะทางกระดูกและข้อ เพื่อหาสาเหตุที่แท้จริง
ข้อเข่าเสื่อมคืออะไร ?
ข้อเข่าเสื่อม คือภาวะที่ข้อเข่าเกิดการเปลี่ยนแปลงและเสื่อมลง ทำให้การเคลื่อนไหวไม่ลื่นเหมือนเดิม และอาจเกิดอาการ ปวดเข่า เข่าฝืด เข่าตึง เข่ามีเสียง หรือเข่าบวมได้ อาการมักค่อย ๆ เกิดขึ้นทีละน้อย จึงทำให้หลายคนมองข้ามในระยะแรก
แม้ข้อเข่าเสื่อมจะพบได้บ่อยเมื่ออายุมากขึ้น แต่ไม่ได้หมายความว่าอาการปวดเข่าทุกแบบเป็นเรื่องปกติของวัยเสมอไป โดยเฉพาะหากเริ่มมีอาการซ้ำ ๆ หรือกระทบการใช้ชีวิตประจำวัน ก็ควรเข้ารับการประเมินเพิ่มเติม
ข้อเข่าเสื่อมระยะแรกมีอาการอย่างไร ?
อาการของ ข้อเข่าเสื่อมระยะแรก มักเริ่มอย่างค่อยเป็นค่อยไป เช่น ปวดเข่าเวลาใช้งาน เข่าฝืดหลังพักหรือตอนเช้า เข่ามีเสียงเวลาเคลื่อนไหว หรือรู้สึกว่าเข่าตึงจนงอหรือเหยียดได้ไม่สุด โดยเฉพาะเมื่อต้องขึ้นลงบันได ลุกนั่ง หรือยืนเดินนาน ๆ
หลายคนอาจเริ่มจากอาการเพียงเล็กน้อย เช่น ปวดเฉพาะบางช่วง หรือรู้สึกข้อไม่คล่องเหมือนเดิม จึงยังไม่ได้ใส่ใจมากนัก แต่เมื่อปล่อยไว้นาน อาการเหล่านี้อาจชัดขึ้นและรบกวนการใช้ชีวิตมากขึ้นได้
อาการแบบไหนที่ไม่ควรมองข้าม
- อาการที่ควรระวังและไม่ควรปล่อยไว้ ได้แก่
- ปวดเข่าซ้ำ ๆ เวลาเดินหรือใช้งาน
- ปวดเข่าเวลาเดินขึ้นลงบันได
- เข่าฝืดหลังนั่งนานหรือตอนตื่นนอน
- เข่ามีเสียงร่วมกับอาการปวด
- เข่าตึง งอหรือเหยียดได้ไม่สุด
- เข่าบวมเป็น ๆ หาย ๆ
อาการเหล่านี้ไม่ได้แปลว่าเป็นข้อเข่าเสื่อมทุกคน แต่อาจเป็นสัญญาณของความผิดปกติภายในข้อเข่าที่ควรได้รับการตรวจคัดกรอง โดยเฉพาะถ้าอาการเป็นต่อเนื่องหรือเริ่มรบกวนการเดิน การทำงาน หรือกิจกรรมในชีวิตประจำวัน
ใครบ้างที่ควรตรวจคัดกรองข้อเข่าเสื่อม ?
ผู้ที่ควรใส่ใจกับการ ตรวจคัดกรองข้อเข่าเสื่อมมากขึ้น ได้แก่ ผู้ที่มีอาการปวดเข่าซ้ำ ๆ ร่วมกับเข่าฝืด เข่ามีเสียง หรือเข่าตึง รวมถึงผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยง เช่น อายุเพิ่มขึ้น น้ำหนักตัวมาก เคยบาดเจ็บเข่ามาก่อน หรือใช้งานข้อเข่าหนักเป็นประจำ
แม้จะยังไม่ได้ปวดรุนแรง แต่หากเริ่มมีอาการชัดขึ้นเรื่อย ๆ การเข้ารับการประเมินตั้งแต่ระยะแรกจะช่วยให้ทราบสาเหตุของอาการได้เร็วขึ้น และช่วยวางแผนดูแลข้อเข่าได้เหมาะสมมากขึ้น
เมื่อไรควรพบแพทย์เฉพาะทางกระดูกและข้อ
ควรพบแพทย์เมื่อมีอาการ ปวดเข่าต่อเนื่อง ปวดเวลาเดินขึ้นลงบันได เข่าฝืดหลังพัก เข่ามีเสียงร่วมกับปวด เข่าบวม หรือเริ่มงอเหยียดได้ไม่สุด โดยเฉพาะเมื่ออาการเริ่มรบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน เพราะการประเมินโดย แพทย์เฉพาะทางกระดูกและข้อ ตั้งแต่ระยะแรก จะช่วยให้ทราบสาเหตุของอาการได้ชัดเจนมากขึ้น และวางแผนตรวจคัดกรองได้เหมาะสมก่อนที่อาการจะมากขึ้น
สำหรับผู้ที่มีอาการปวดเข่าหรือสงสัยข้อเข่าเสื่อม ที่ โรงพยาบาลพญาไทศรีราชาของเรา มีทีมแพทย์เฉพาะทางกระดูกและข้อ พร้อมดูแลตั้งแต่การประเมินความเสี่ยง และคัดกรองความผิดปกติของข้อเข่าอย่างเหมาะสม หากพบว่าอาการมีแนวโน้มเกี่ยวข้องกับ ข้อเข่าเสื่อมระยะแรก หรือความผิดปกติอื่นของข้อเข่า แพทย์สามารถวางแผนดูแลต่อเนื่องได้อย่างตรงจุด ตั้งแต่การตรวจประเมินเพิ่มเติม การคัดกรอง ไปจนถึงการรักษาตามความเหมาะสมของผู้ป่วยแต่ละราย
FAQ คำถามที่พบบ่อย
Q: ปวดเข่าเวลาเดินขึ้นบันได เป็นข้อเข่าเสื่อมหรือไม่ ?
A: เป็นได้ แต่ไม่ใช่ทุกคน เพราะอาการปวดเข่าเวลาเดินขึ้นบันไดอาจเกิดได้จากหลายสาเหตุของข้อเข่า หากมีอาการร่วมกับเข่าฝืด เข่ามีเสียง หรือปวดซ้ำ ๆ ต่อเนื่อง ควรเข้ารับการประเมินเพิ่มเติม
Q: เข่ามีเสียงอย่างเดียว ต้องกังวลไหม ?
A: ถ้ามีเสียงในข้อเข่าเพียงอย่างเดียวโดยไม่มีอาการปวด บวม หรือขยับลำบาก อาจยังไม่ใช่ความผิดปกติที่รุนแรง แต่ถ้ามีเสียงร่วมกับปวดเข่า เข่าฝืด หรือรู้สึกข้อไม่คล่อง ควรพบแพทย์เฉพาะทางกระดูกและข้อ
Q: ข้อเข่าเสื่อมพบได้เฉพาะผู้สูงอายุหรือไม่ ?
A: ไม่เสมอไป แม้จะพบมากขึ้นเมื่ออายุมากขึ้น แต่คนวัยทำงานก็มีโอกาสเกิดข้อเข่าเสื่อมได้ โดยเฉพาะผู้ที่น้ำหนักตัวมาก เคยบาดเจ็บเข่ามาก่อน หรือใช้งานข้อเข่าหนักเป็นประจำ
Q: สงสัยข้อเข่าเสื่อม ต้องเอกซเรย์เลยไหม ?
A: ไม่จำเป็นทุกราย โดยทั่วไปแพทย์จะเริ่มจากซักประวัติและตรวจร่างกายก่อน แล้วจึงพิจารณาว่าจำเป็นต้องเอกซเรย์หรือมีการตรวจเพิ่มเติมหรือไม่ ตามลักษณะอาการของแต่ละคน
Q: หากมีอาการปวดเข่าควรพบแพทย์เฉพาะทางเมื่อไร ?
A: ควรพบแพทย์เมื่ออาการปวดเข่าเป็นต่อเนื่อง ปวดเวลาเดินขึ้นลงบันได เข่าฝืดหลังพัก เข่ามีเสียงร่วมกับปวด เข่าบวม หรือเริ่มงอเหยียดได้ไม่สุด โดยเฉพาะเมื่ออาการเริ่มรบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน
Q: ตรวจคัดกรองข้อเข่าเสื่อมช่วยอะไรได้บ้าง ?
A: การตรวจคัดกรองช่วยประเมินว่าอาการปวดเข่าที่เกิดขึ้นมีแนวโน้มเกี่ยวข้องกับข้อเข่าเสื่อมหรือไม่ และช่วยแยกจากความผิดปกติอื่นของข้อเข่า เพื่อให้วางแผนดูแลต่อได้เหมาะสมมากขึ้น
