ผลข้างเคียงจากการกระตุ้นไข่ เจาะลึกสิ่งที่ผู้หญิงต้องเจอ และวิธีดูแลตัวเอง

ผลข้างเคียงจากการกระตุ้นไข่ (Ovarian Stimulation) ส่วนใหญ่เป็นอาการชั่วคราว เช่น ท้องอืด คัดตึงเต้านม อารมณ์แปรปรวน หรือปวดหน่วงท้องน้อย ซึ่งเกิดจากการเปลี่ยนแปลงของระดับฮอร์โมน อย่างไรก็ตาม ควรระวังภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงอย่าง OHSS (ภาวะรังไข่ตอบสนองต่อการกระตุ้นมากเกินไป) ซึ่งหากมีอาการอืดแน่นท้อง คลื่นไส้ อาเจียน หายใจลำบากหรือปัสสาวะน้อยลง ควรพบแพทย์ทันที

เข้าใจกลไก ทำไมการกระตุ้นไข่ถึงมีผลข้างเคียง?

ในการทำ IVF หรือ ICSI แพทย์จะใช้ฮอร์โมนกระตุ้นเพื่อให้รังไข่ผลิตไข่ได้หลายใบในรอบเดียว (ปกติธรรมชาติจะผลิตเพียง 1 ใบ) การที่ระดับฮอร์โมนเอสโตรเจน (Estrogen) พุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว ส่งผลโดยตรงต่อระบบต่าง ๆ ในร่างกาย

ผลข้างเคียงทั่วไปที่พบบ่อย

อาการท้องอืด: เกิดจากรังไข่ขยายขนาดขึ้นและการคั่งของน้ำในร่างกาย
ความรู้สึกหน่วงท้อง: คล้ายปวดประจำเดือน เนื่องจากถุงไข่มีจำนวนมาก
อารมณ์แปรปรวน: ผลจากฮอร์โมนที่ฉีดเข้าไป คล้ายอาการช่วงก่อนมีประจำเดือน (PMS)
รอยช้ำบริเวณที่ฉีดยา: เกิดจากการฉีดกระตุ้นบริเวณหน้าท้องติดต่อกันหลายวัน

สัญญาณอันตราย ภาวะ OHSS ที่ต้องเฝ้าระวัง

ภาวะ Ovarian Hyperstimulation Syndrome (OHSS) คือความเสี่ยงสำคัญที่ผู้เข้ารับการรักษาต้องทราบ โดยแบ่งเป็นระดับดังนี้

ระดับความรุนแรง	อาการที่สังเกตได้	การปฏิบัติตัว
น้อยถึงปานกลาง	ท้องอืดแน่นท้อง น้ำหนักตัวเพิ่มเร็ว 1-2 กก./วัน	พักผ่อน ดื่มน้ำที่มีเกลือแร่
รุนแรง (Severe)	หายใจลำบาก ปัสสาวะออกน้อย คลื่นไส้อาเจียนรุนแรง	พบแพทย์ด่วนที่สุด

ประสบการณ์ตรงและการดูแลตัวเอง

จากคำแนะนำของแพทย์เฉพาะทางและประสบการณ์จากเคสคนไข้จริง การดูแลตัวเองที่ช่วยลดผลข้างเคียงได้ดีที่สุดคือ:

เน้นอาหารโปรตีนสูง: เช่น ไข่ขาว ปลา เพื่อช่วยดึงน้ำกลับเข้าสู่กระแสเลือด ลดอาการท้องอืดน้ำคั่ง
ดื่มน้ำให้เพียงพอ: เน้นน้ำเปล่าหรือเครื่องดื่มเกลือแร่
งดออกกำลังกายหนัก: การวิ่งหรือกระโดดอาจเสี่ยงต่อภาวะ “รังไข่บิดขั้ว” เนื่องจากรังไข่มีน้ำหนักมาก
สังเกตน้ำหนักตัวและปริมาณปัสสาวะ: จดบันทึกทุกวันในช่วง 7-10 วันหลังเก็บไข่

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการกระตุ้นไข่

Q: ฉีดยากระตุ้นไข่แล้วจะอ้วนไหม?
A: อาการบวมที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่เป็น “การบวมน้ำ” ไม่ใช่ไขมัน ซึ่งมักจะหายไปเองหลังจากมีประจำเดือนรอบถัดไป

Q: เก็บไข่เสร็จแล้ว อาการข้างเคียงจะหายไปเมื่อไหร่?
A: โดยปกติอาการจะค่อยๆ ดีขึ้นภายใน 1 สัปดาห์หลังเก็บไข่ หากไม่มีการย้ายตัวอ่อนรอบสด

Q: มีเพศสัมพันธ์ระหว่างกระตุ้นไข่ได้หรือไม่?
A: แนะนำให้งดการมีเพศสัมพันธ์ เนื่องจากรังไข่มีขนาดใหญ่และอาจเกิดการบาดเจ็บหรือบิดขั้วได้ง่าย

สรุปสำหรับผู้ที่เตรียมตัว

การกระตุ้นไข่เป็นขั้นตอนที่ปลอดภัยภายใต้การดูแลของแพทย์เฉพาะทาง การเข้าใจผลข้างเคียงจะช่วยลดความกังวลและทำให้คุณเตรียมพร้อมร่างกายได้ดียิ่งขึ้น

กระตุ้นไข่เจ็บไหม? รวมผลข้างเคียงที่พบบ่อยหลังฉีดยากระตุ้นไข่