ค้นหา...บทความทางการแพทย์

ศูนย์การแพทย์

การผ่าตัดผ่านกล้องทางรูจมูก...ทางเลือกในการรักษาเนื้องอกต่อมใต้สมอง


การผ่าตัดผ่านกล้องทางรูจมูก...ทางเลือกในการรักษาเนื้องอกต่อมใต้สมอง


ต่อมใต้สมอง (Pituitary gland) เป็นอวัยวะขนาดเล็กที่อยู่บนฐานสมอง เป็นต่อมที่สร้างฮอร์โมนหลายชนิดผ่านเข้าไปในกระแสเลือด เพื่อควบคุมการทำงานของอวัยวะต่างๆ ในร่างกายให้สมดุล ตัวอย่างของฮอร์โมนเหล่านี้ ได้แก่ Prolactin เกี่ยวกับการหลั่งน้ำนม, เกี่ยวกับการเจริญเติบโตของร่างกาย Growth hormone, ฮอร์โมนไทรอยด์, ฮอร์โมนเพศ (FSH,LH) ฮอร์โมนต่อมหมวกไต (ACTH,Cortisol) ซึ่งถ้าผู้ป่วยมีเนื้องอกที่ต่อมใต้สมอง จะทำให้ฮอร์โมนเหล่านี้บางตัวถูกสร้างขึ้นมามากกว่าปกติ และบางตัวก็จะมีการสร้างลดลงกว่าปกติ ทำให้มีอาการต่างๆ ตามมา

สัญญาเตือน “เนื้องอกต่อมใต้สมอง”

  • ถ้า Prolactin สูง ในผู้หญิงก็จะมีอาการมีน้ำนมไหล ไม่มีประจำเดือน ส่วนในผู้ชายอาจพบว่านมโต ความต้องการทางเพศลดลง

  • ในรายที่ Growth hormone สูง รูปร่างของผู้ป่วยจะสูงใหญ่กว่าคนปกติมาก ถ้าเป็นโรคนี้มาตั้งแต่เด็ก แต่ถ้าเป็นหลังจากร่างกายหยุดเติบโตแล้ว จะเห็นการเปลี่ยนแปลงเฉพาะโครงสร้างของใบหน้า, มือและเท้า ซึ่งจะใหญ่ขึ้น

นอกจากนี้ ก้อนเนื้องอกที่ต่อมใต้สมอง ถ้าทิ้งไว้จะโตขึ้นเรื่อยๆ ไปกดเส้นประสาทตา ทำให้การมองเห็นลดลงจนถึงตาบอดได้ นอกจากนั้นยังลุกลามไปกดเบียดสมองส่วนอื่นๆ ได้

การวินิจฉัยค้นหาสาเหตุ

แพทย์จะซักประวัติ ตรวจร่างกาย และตรวจยืนยันโดยการทำเอกซเรย์คอมพิวเตอร์สมอง (CT brain) หรือ การตรวจโดยคลื่นสนามแม่เหล็กไฟฟ้า (MRI brain) จะเห็นขอบเขตของเนื้องอกและขนาดอย่างชัดเจน นอกจากนั้นการตรวจดูระดับฮอร์โมนในกระแสเลือดก็จะมีประโยชน์ในการวินิจฉัยและรักษาด้วยเช่นกัน

แนวทางการรักษา

  • การรักษาทางยา ส่วนใหญ่ใช้สำหรับก้อนที่มีขนาดเล็กยังไม่ได้กดเบียดเส้นประสาทตา และใช้ได้เฉพาะเนื้องอกที่ผลิตฮอร์โมนบางตัวเท่านั้น เช่น Prolactin ซึ่งจะได้ผลดีกว่าตัวอื่นๆ

  • การรักษาโดยการผ่าตัด ใช้ในกรณีรักษาทางยาแล้วไม่ได้ผลหรือไม่สามารถรับประทานยาต่อไปได้ หรือในกรณีที่ก้อนโตขึ้น แล้วผู้ป่วยมีการมองเห็นผิดปกติ เนื่องมาจากเนื้องอกโตไปเบียดเส้นประสาทตา

การรักษาโดยการผ่าตัด

  • วิธีที่ 1 การผ่าตัดโดยผ่านส่วนของกระโหลกศีรษะด้านหน้าบริเวณเหนือคิ้ว แล้วใช้กล้องขยายในการผ่าตัด (Microscope) การผ่าตัดนี้...เหมาะสำหรับก้อนเนื้องอกที่มีขนาดใหญ่ และโตลุกลามออกมาในบริเวณสมองส่วนอื่นๆ

  • วิธีที่ 2 การผ่าตัดโดยอาศัยกล้องขยายในการผ่าตัด(Microscope) โดยผ่านช่องจมูกหรือทางด้านบนของเหงือกด้านบนผ่านช่องจมูก ที่เรียกกันว่า Transsphenoidal Approach

  • ข้อดีของการผ่าตัดชนิดนี้ ก็คือ หลีกเลี่ยงการผ่าตัดที่ต้องผ่านบริเวณเนื้อสมองดังเช่น วิธีที่ 1 ซึ่งอาจจะมีการกระทบกระเทือนหรือเกิดผลแทรกซ้อนต่อสมองได้ แต่วิธีนี้เหมาะสำหรับกรณีที่เนื้องอกมีขนาดไม่ใหญ่ และไม่ลุกลามเข้าไปที่บริเวณฐานสมองมากนัก

  • วิธีที่ 3 เทคนิคการผ่าตัดโดยใช้กล้องเอ็นโดสโคป (Endoscopic) สอดผ่านช่องจมูก ซึ่งวิธีนี้จะไม่มีบาดแผลภายนอกทั้งที่บริเวณจมูกด้านนอกหรือเหงือกด้านบนให้เห็นดังเช่นวิธีที่ 2 และข้อดีอีกอย่างก็คือ กล้องเอ็นโดสโคปนี้มีขนาดเล็กประมาณ 4 มิลลิเมตร สามารถสอดเข้าไปตามรูจมูกจนใกล้จะถึงบริเวณที่เป็นเนื้องอก ภาพที่ศัลยแพทย์เห็นในขณะผ่าตัดจะเห็นได้ชัดกว่าและเป็นมุมกว้างกว่า (panoramic view)

การผ่าตัดนี้ได้รับการบุกเบิกโดยศัลยแพทย์ชาวเกาหลี ที่ทำงานอยู่ในประเทศสหรัฐอเมริกา และได้พัฒนามาเป็นลำดับ ในช่วงเกือบสิบปีที่ผ่านมา ด้วยข้อดีหลายอย่างของการผ่าตัดแบบนี้ ทำให้แพร่หลายไปในประเทศทางยุโรป โดยเฉพาะที่อิตาลี หรือประเทศญี่ปุ่นก็มีหลายแห่งที่ใช้การผ่าตัดแบบนี้ ซึ่งคาดว่าในอนาคตคงจะแพร่ความนิยมไปทั่วโลก

ในประเทศไทย การผ่าตัดโดยวิธีนี้ได้เริ่มมีขึ้นประมาณปี พ.ศ. 2544 ด้วยข้อดีหลายอย่างของการผ่าตัดชนิดนี้ ทำให้จำนวนของการผ่าตัดมีแนวโน้มที่จะมากขึ้นเรื่อยๆในอนาคต

ข้อดีของการผ่าตัดโดยวิธีนี้มีดังนี้

  1. ไม่มีบาดแผลภายนอกให้เห็น

  2. หลังผ่าตัดไม่มีแผลผ่าตัดที่เหงือก หรือสำลีห้ามเลือดคาไว้ที่ช่องจมูก ผู้ป่วยหายใจได้สะดวกสบายกว่า และสามารถรับประทานอาหารได้โดยไม่เกี่ยวข้องกับแผล

  3. อาการเจ็บปวดหลังผ่าตัดน้อยกว่า

  4. ระยะเวลาในการอยู่โรงพยาบาลสั้นกว่า

อย่างไรก็ตาม วิธีการผ่าตัดแบบนี้ต้องทำในโรงพยาบาลที่มีความพร้อมทั้งในเรื่องของเครื่องมือ อุปกรณ์และบุคลากรเท่านั้น ประสาทศัลยแพทย์จะเป็นผู้ให้คำแนะนำ และเลือกการผ่าตัดที่เหมาะสมที่สุดให้แก่ผู้ป่วยแต่ละราย และหลังการผ่าตัด แพทย์จะแนะนำผู้ป่วยบางรายว่าควรจะมีการฉายแสงร่วมด้วยหรือไม่ เพื่อให้ผลการรักษาดีขึ้น


ข้อมูลโดย
นพ.ธีรศักดิ์ พื้นงาม
แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านการผ่าตัดสมองและระบบประสาทไขสันหลัง
ศูนย์สมองและระบบประสาทไขสันหลังโรงพยาบาลพญาไท 2
โทร 02-617-2444 ต่อ 4484 , 7451

Rate this article : การผ่าตัดผ่านกล้องทางรูจมูก...ทางเลือกในการรักษาเนื้องอกต่อมใต้สมอง

Posted by : Phyathai Hospital

    Review :

แพทย์

ปรึกษาแพทย์ออนไลน์

โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย
ข้อมูลส่วนตัวของคุณจะถูกเก็บรักษาไว้เป็นความลับอย่างเข้มงวดเพื่อความเป็นส่วนตัวของคุณ

บทความที่เกี่ยวข้อง