ต้อเนื้อ (Pterygium) คือ ก้อนเนื้อที่มีการอักเสบบริเวณเยื่อบุตา แล้วลามมาที่กระจกตาหรือตาดำทำให้เกิดการระคายเคือง ตาแดง ส่งผลให้การมองเห็นแย่ลง
สาเหตุของโรคต้อเนื้อ
ต้อเนื้อเกิดได้จากหลายปัจจัย เช่น มีการระคายเคืองตาจาก ลม ฝุ่น ควัน มลพิษ แสงแดด หรือโดนสารเคมี และสารที่ทำให้เกิดการระคายเคืองต่างๆ เมื่อสะสมเป็นเวลานานก็จะทำให้เกิดการอักเสบของเยื่อบุตาในที่สุด
อาการของโรคต้อเนื้อ
ผู้ที่เป็นโรคต้อเนื้อจะมีอาการระคายเคืองตา แสบตา ตาแดง หากเป็นมากๆ ก็จะลุกลามเข้าสู่บริเวณตาดำซึ่งทำให้ตาพร่ามัวได้
ภาวะแทรกซ้อนของโรคต้อเนื้อ
หากต้อเนื้อลุกลามและเป็นมากอาจทำให้เกิดการติดเชื้อ มีแผลเป็นที่กระจกตา และลุกลามเข้ามาถึงกลางตาดำ ซึ่งทำให้การมองเห็นแย่ลง
การรักษาด้วยการลอกต้อเนื้อ
การลอกต้อเนื้อมีทั้งหมด 3 วิธีหลัก คือ
- การลอกต้อเนื้อแบบธรรมดา ซึ่งวิธีนี้อาจทำให้ผู้ป่วยกลับมาเป็นซ้ำภายใน 1 ปี ค่อนข้างสูง คือประมาณ 30-50%
- การลอกต้อเนื้อออกพร้อมกับปลูกเนื้อเยื่อบริเวณที่ลอก เป็นวิธีที่ดีมากในการป้องกันการกลับมาเป็นซ้ำ ซึ่งเนื้อเยื่อที่นำมาปลูกอาจใช้เยื่อบุตาขาวของผู้ป่วยเองหรือเยื่อหุ้มรก ขึ้นกับดุลพินิจของแพทย์
- การลอกต้อเนื้อพร้อมใช้ยาป้องกันการเป็นซ้ำ
การป้องกันและลดความเสี่ยงโรคต้อเนื้อ
- หยอดน้ำตาเทียมเพื่อป้องกันการอักเสบ การระคายเคียง ป้องกันการลุกลามของต้อเนื้อ
- หลีกเลี่ยงปัจจัยเสี่ยงต่างๆ อาทิ ลม ฝุ่น ควัน มลพิษ แสงแดด ความร้อน เป็นต้น
- หลีกเลี่ยงการโดนสารเคมี สารระคายเคืองต่างๆ
- สวมใส่แว่นตากันแดดเมื่อต้องอยู่กลางแจ้ง
การผ่าตัดแบบธรรมดา และการผ่าตัดแบบใช้ Fibrin Glue แตกต่างกันอย่างไร
- การผ่าตัดแบบธรรมดา คือ การผ่าตัดด้วยการเย็บแผล โดยหลังผ่าตัดจะรอการตัดไหมประมาณ 14 วัน ซึ่งอาจทำให้เกิดการระคายเคือง
- การผ่าตัดแบบใช้ Fibrin Glue คือ การผ่าตัดแบบโดยไม่ต้องเย็บแผล แต่จะใช้ Fibrin glue โดยใช้เวลาในการผ่าตัดเพียง 3 นาที ซึ่งรวดเร็วกว่าการผ่าตัดแบบธรรมดา การผ่าตัดแบบนี้จะทำให้ผู้ป่วยรู้สึกสบายตา ไม่ระคายเคือง และการฟื้นตัวก็จะรวดเร็วกว่า
ผ่าตัดโดยใช้กาวจะมีการระคายเคือง หรือมีอาการแพ้กาวหรือไม่
โอกาสแพ้ค่อนข้างน้อยมาก เนื่องจากเป็นการใช้สารที่มีอยู่ในร่างกายของคนอยู่แล้วนำมาสกัดและสังเคราะห์ โดยสารที่ชื่อว่า ไฟบริโนเจน กับ ทรอมบิน จะเป็นตัวเชื่อมให้เยื่อบุที่ปลูกถ่ายเกิดการติดแน่น
ข้อจำกัดในการใช้กาวกับคนไข้
ข้อจำกัดมีน้อยกว่าการเย็บแผล เนื่องจากถ้าเย็บแผลต้องกลับมาตัดไหม แต่ในกรณีที่เราปลูกถ่ายเนื้อเยื่อบุและใช้ Fibrin glue จะไม่มีการเย็บด้วยไหม เพียงแต่โดยหลักการ แพทย์จะนัดมาตรวจเพื่อปรับระดับยาหยอดหลังผ่าตัด อาจมีข้อจำกัดในผู้ป่วยที่ไม่สามารถให้ความร่วมมือในการผ่าตัด และการดูแลหลังผ่าตัดไม่ดีนัก เช่น การขยี้ตาอย่างแรง อาจทำให้เยื่อบุที่ปลูกถ่ายหลุดล่อนได้
หลักการปฏิบัติตัวหลังผ่าตัดต้อเนื้อ สำหรับวิธีกาว เหมือนการเย็บด้วยไหมหรือไม่
หลักการโดยทั่วไปในการดูแลหลังผ่าตัดคล้ายกัน คือการดูแลเรื่องความสะอาด โดยใช้น้ำเกลือหรือน้ำสะอาดทำความสะอาดรอบดวงตา หยอดยาที่แพทย์จัดให้อย่างสม่ำเสมอ อย่างไรก็ตามเนื่องจากไม่มีไหมเย็บทำให้มีความสบายตาสูงกว่า การระคายเคืองหลังผ่าตัดน้อยกว่า
การเตรียมตัวก่อนการผ่าตัดต้อเนื้อ
- การหยอดน้ำตาเทียมเพื่อลดการอักเสบของตา และไม่ทำให้ดวงตาแห้งจนเกินไป
- การทำความสะอาดรอบดวงตาก่อนทำการผ่าตัด
การดูแลหลังการผ่าตัดต้อเนื้อ
- ใช้น้ำสะอาดหรือน้ำเกลือในการเช็ดทำความสะอาดบริเวณรอบดวงตา
- ห้ามให้น้ำเข้าตา เพราะอาจทำให้แสบตา หรือเกิดการอักเสบ
- ห้ามขยี้ตา หรือใช้ผ้าทุกชนิดเช็ดตา เพื่อป้องกันแผลแยกและติดเชื้อที่ตา
- พบแพทย์ตามนัดทุกครั้ง เพื่อตรวจดูแผลหลังผ่าตัด
- หากมีอาการผิดปกติควรรีบพบแพทย์ทันที
ผศ. นพ. ธีระเทพ ตันตยาคม
จักษุแพทย์เฉพาะทางด้านโรคกระจกตา
ศูนย์ตา โรงพยาบาลพญาไท 2
