ข้อสะโพกก็เป็นข้อหนึ่งที่มีความสำคัญในร่างกาย ใช้ในการแบกรับน้ำหนักตัว จึงมีโอกาสเกิดการเสื่อมและสึกหรอได้เช่นเดียวกับข้ออื่นๆ ในร่างกาย โรคข้อสะโพกที่พบบ่อยในคนไทยได้แก่ ข้อสะโพกเสื่อมตามวัย (Osteoarthritis,OA) ข้อสะโพกผิดปกติแต่กำเนิด (Developmental Hip Dysplasia,DDH) ข้อสะโพกขาดเลือดไปเลี้ยงที่กระดูกหัวของข้อสะโพก (Avascular Necrosis) โรคข้อสะโพกจากโรครูมาตอยด์ ซึ่งจะพบมากในวัย 40 – 65 ปี
สาเหตุของโรคข้อสะโพกเสื่อม
- พันธุกรรม หากมีประวัติคนในครอบครัวเป็นโรคข้อเสื่อมอาจเพิ่มความเสี่ยงของการเกิดโรคได้
- การรับประทานยาบางชนิด โดยเฉพาะยาแก้ปวด
- โรคข้ออักเสบรูมาตอยด์
- การบาดเจ็บบริเวณข้อสะโพก เช่น ข้อสะโพกเคลื่อนหลุดหรือแตกหัก
- ความผิดปกติของข้อสะโพก เช่น เบ้าสะโพกตื้นกว่าปกติ
อาการแสดงของโรคข้อสะโพกเสื่อม
- ในระยะเริ่มแรกจะมีอาการปวด อาจร่วมกับการมีอาการขัดที่ข้อสะโพก โดยอาการปวดจะมากขึ้นเมื่อทำกิจกรรมที่ใช้ข้อ
- หากข้อสะโพกเกิดการอักเสบมาก อาจเกิดปุ่มกระดูกงอกขึ้นรอบๆ ข้อ อาจทำให้เกิดอาการปวดรุนแรงเมื่อกระดูกเสียดสีกัน และขาจะสั้นลง
- หากอาการปวดรุนแรงจนต้องอยู่นิ่งๆ ไม่สามารถหมุนหรือเหยียดข้อสะโพกได้ อาจทำให้ขาอ่อนแรงลงเนื่องจากกล้ามเนื้อที่ควบคุมข้อสะโพกอ่อนแอจากการใช้งานที่น้อยลง
การวินิจฉัยโรคข้อสะโพกเสื่อม
- แพทย์จะซักประวัติ สอบถามอาการเจ็บปวด รวมถึงโรคหรืออาการเจ็บป่วยอื่นๆ ร่วมกับการตรวจร่างกาย
- การเอกซเรย์
- อาจมีการตรวจด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (MRI) หรือการสแกนด้วยคอมพิวเตอร์ (CT Scan)
แนวทางการรักษาโรคข้อสะโพกเสื่อม
สำหรับแนวทางในการรักษาโรคข้อสะโพกเสื่อมนั้นมีหลายมีวิธี ขึ้นอยู่กับระดับความรุนแรงของอาการปวดและความผิดปกติของข้อสะโพก แพทย์จะเลือกวิธีการรักษาที่เหมาะสมดังนี้
1. การรักษาที่ไม่ใช่การผ่าตัด ใช้ในการรักษาโรคข้อสะโพกเสื่อมในระยะแรก ซึ่งจะช่วยลดอาการปวดแบบรุนแรงและความพิการ รวมถึงช่วยชะลอการดำเนินของโรค ได้แก่
- การปรับเปลี่ยนรูปแบบการใช้ชีวิต ได้แก่ พักการใช้สะโพก นอนหลับให้เพียงพอ ออกกำลังกายเบาๆ อย่างสม่ำเสมอ เช่น ว่ายน้ำ แอโรบิกในน้ำ หรือขี่จักรยาน ลดน้ำหนักหากมีน้ำหนักตัวมากเกินไป เพื่อลดแรงกดบนข้อ
- รับประทานยาแก้ปวดและยาต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์
- กายภาพบำบัด เพื่อเพิ่มความแข็งแรงและลดข้อติดแข็ง
2. การรักษาด้วยการผ่าตัด ได้แก่ การผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพก (Total Hip Replacement) ต้องได้รับการผ่าตัดจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านกระดูกและข้อโดยตรง การผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพก คือการนำส่วนของข้อสะโพกเดิมที่เสื่อมสภาพ กระดูกตาย หรือแตกหักออก และทดแทนข้อใหม่ด้วยข้อสะโพกเทียม ซึ่งประโยชน์ของการผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพกเทียมนั้น ผู้ป่วยจะหายจากอาการเจ็บปวด มีข้อสะโพกที่มั่นคง เคลื่อนไหวได้ดี สามารถใช้งานได้เหมือนหรือใกล้เคียงกับปกติ ผู้ป่วยมากกว่าร้อยละ 95 มีความพึงพอใจต่อการผ่าตัด และหลังการผ่าตัดสามารถลุกเดินได้ภายใน 24 ชั่วโมง ทำให้ใช้ชีวิตได้อย่างมีความสุขขึ้น
