โรคครูป (Croup) คือ โรคติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนบนที่พบบ่อยในเด็กเล็ก โดยเฉพาะช่วงอายุ 6 เดือน ถึง 5 ปี สาเหตุส่วนใหญ่มาจากเชื้อไวรัส ทำให้เกิดการอักเสบของช่องคอ กล่องเสียง และหลอดลม ส่งผลให้เด็กมีอาการไอเสียงเหมือนสุนัขเห่า หายใจลำบาก และเสียงแหบ ซึ่งเป็นลักษณะเฉพาะของโรคนี้
สาเหตุของโรคครูป เกิดจากการติดเชื้อไวรัส โดยไวรัสที่พบบ่อย ได้แก่
- Parainfluenza virus (พบมากที่สุด)
- Influenza virus (ไข้หวัดใหญ่)
- Respiratory Syncytial Virus (RSV)
- Adenovirus
ไวรัสเหล่านี้สามารถแพร่กระจายผ่านละอองฝอย จากการไอ จาม หรือสัมผัสน้ำมูก เสมหะจากผู้ติดเชื้อ
อาการของโรคครูป
เด็กที่เป็นโรคครูปจะเริ่มมีอาการคล้ายไข้หวัดทั่วไป จากนั้นจะเริ่มแสดงอาการเฉพาะของโรค เช่น
- ไอเสียงเหมือนสุนัขเห่า
- หายใจมีเสียงหวีด หรือเสียงครืดคราด โดยเฉพาะขณะหายใจเข้า
- เสียงแหบ
- ไข้ต่ำถึงปานกลาง
- หายใจลำบาก ซี่โครงบุ๋ม หรือจมูกบาน
- มักมีอาการแย่ลงในช่วงกลางคืน
หากอาการรุนแรง เด็กอาจมีอาการเขียวคล้ำบริเวณรอบปากหรือปลายมือปลายเท้า และซึมลง
การวินิจฉัยโรคครูป
แพทย์สามารถวินิจฉัยโรคครูปได้จากการซักประวัติและตรวจร่างกาย โดยฟังจากเสียงไอและเสียงหายใจ ในกรณีที่สงสัยว่ามีภาวะแทรกซ้อนหรืออาการไม่ชัดเจน อาจพิจารณาส่งภาพถ่ายรังสี X-ray เพิ่มเติม
การรักษาโรคครูป
โรคครูปส่วนใหญ่สามารถหายได้เองภายใน 3–5 วัน โดยการดูแลที่บ้านอย่างเหมาะสม ได้แก่
- ให้ลูกอยู่ในห้องที่มีความชื้น หรือพ่นไอน้ำอุ่น
- ให้ดื่มน้ำมากๆ (ควรใช้วิธีจิบน้ำอุ่นบ่อย) เพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำ
- ให้ยาลดไข้ เช่น พาราเซตามอล หากมีไข้
- พักผ่อนให้เพียงพอ
หากมีอาการหายใจลำบาก แพทย์อาจพิจารณาให้การรักษาเพิ่มเติม เช่น
- ยาสเตียรอยด์ มีทั้งแบบฉีด และพ่นผ่านเครื่องพ่นยาละอองฝอย เพื่อช่วยลดการอักเสบของทางเดินหายใจ
- พ่นยาอะดรีนาลิน เพื่อช่วยลดอาการบวมของทางเดินหายใจ
เมื่อไหร่ควรพาเด็กพบแพทย์ทันที
ผู้ปกครองควรรีบพาเด็กไปพบแพทย์ หากมีอาการดังต่อไปนี้
- หายใจลำบากชัดเจน หรือมีเสียงหวีดแม้ในขณะพัก
- หายใจเร็ว ซีด หรือเขียวคล้ำบริเวณริมฝีปาก
- ไข้สูง ซึม ไม่ทานอาหารหรือน้ำ
- มีอาการนานเกิน 3 วัน หรืออาการแย่ลงอย่างรวดเร็ว
วิธีป้องกันโรคครูปในเด็ก
- หมั่นล้างมือให้สะอาด ใส่หน้ากากอนามัย
- หลีกเลี่ยงการพาเด็กไปสถานที่แออัด ห้างสรรพสินค้า คาเฟ่เด็ก
- ไม่ให้เด็กใช้ของร่วมกับผู้อื่น เช่น แก้วน้ำ ผ้าเช็ดหน้า
- ให้ลูกพักผ่อนอย่างเพียงพอ และได้รับอาหารที่มีประโยชน์
- พิจารณารับวัคซีนไข้หวัดใหญ่ หรือ RSV ตามคำแนะนำของแพทย์
โรคครูปเป็นโรคติดเชื้อทางเดินหายใจในเด็กที่พบได้บ่อยและมักไม่รุนแรง หากได้รับการดูแลอย่างถูกวิธี อาการจะดีขึ้นภายในไม่กี่วัน อย่างไรก็ตาม ผู้ปกครองควรสังเกตอาการอย่างใกล้ชิด และควรรีบพบแพทย์ทันทีหากลูกมีอาการผิดปกติ เพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้น
พญ. รุจิรา มงคลกุล
กุมารแพทย์โรคระบบหายใจ โรงพยาบาลพญาไท 2
