ตรวจอย่างอ่อนโยน เพื่อการวินิจฉัยที่แม่นยำ
การส่องกล้องทางเดินอาหาร (Endoscopy) เป็นเทคโนโลยีทางการแพทย์ที่ช่วยให้แพทย์สามารถดูภายในหลอดอาหาร กระเพาะอาหาร ลำไส้เล็ก และลำไส้ใหญ่ได้อย่างละเอียดโดยไม่ต้องผ่าตัด ซึ่งปัจจุบันไม่เพียงใช้ในผู้ใหญ่เท่านั้น แต่ยังสามารถใช้ตรวจวินิจฉัยโรคในเด็กได้อย่างปลอดภัยเช่นกัน โดยเรียกว่า “การส่องกล้องทางเดินอาหารในเด็ก” (Pediatric Gastrointestinal Endoscopy)
ทำไมเด็กบางคนจึงจำเป็นต้องส่องกล้อง
เด็กอาจมีอาการผิดปกติของระบบทางเดินอาหารที่สาเหตุไม่ชัดเจน เช่น
- ปวดท้องเรื้อรัง หรือปวดท้องบ่อยโดยหาสาเหตุไม่ได้
- คลื่นไส้ อาเจียน หรือกลืนอาหารลำบาก
- มีเลือดออกในอุจจาระ หรืออุจจาระดำ
- น้ำหนักลด เบื่ออาหาร หรือโตช้ากว่าปกติ
- สงสัยภาวะกรดไหลย้อนในเด็ก (GERD)
- มีภาวะท้องเสียเรื้อรัง หรือสงสัยโรคลำไส้อักเสบเรื้อรัง
แพทย์จึงจะพิจารณาทำการส่องกล้องเมื่อการตรวจทั่วไปหรือผลเอกซเรย์ยังไม่สามารถอธิบายอาการได้ชัดเจน
การส่องกล้องในเด็กทำได้อย่างไร
การส่องกล้องในเด็กจะใช้กล้องขนาดเล็กพิเศษเหมาะกับสรีระของเด็กแต่ละช่วงวัย โดยจะทำภายใต้การดูแลของ
- แพทย์เฉพาะทางโรคระบบทางเดินอาหารในเด็ก (Pediatric Gastroenterologist)
- วิสัญญีแพทย์เฉพาะทางเด็ก เพื่อดูแลการให้ยานอนหลับหรือยาระงับความรู้สึกอย่างปลอดภัย
เด็กจะไม่รู้สึกเจ็บระหว่างทำการส่องกล้อง และสามารถกลับบ้านได้ในวันเดียว หากไม่มีภาวะแทรกซ้อน
การส่องกล้องมีกี่ประเภท
- การส่องกล้องทางเดินอาหารส่วนบน (Upper GI Endoscopy) ใช้ตรวจหลอดอาหาร กระเพาะอาหาร และลำไส้เล็กส่วนต้น เหมาะกับเด็กที่มีอาการอาเจียนบ่อย หรืออาเจียนมีเลือดปน ปวดท้อง กลิ่นอาหารแล้วรู้สึกติดขัด
- การส่องกล้องลำไส้ใหญ่ (Colonoscopy) ใช้ตรวจลำไส้ใหญ่และปลายลำไส้เล็ก เหมาะกับเด็กที่มีอาการท้องเสียเรื้อรัง ถ่ายเป็นเลือด หรือสงสัยโรคลำไส้อักเสบ
ข้อดีของการส่องกล้องในเด็ก
- ช่วยให้แพทย์เห็นความผิดปกติได้โดยตรง เช่น แผลที่หลอดอาหาร แผลในกระเพาะอาหาร การอักเสบ หรือเนื้องอก
- สามารถเก็บตัวอย่างเนื้อเยื่อ (Biopsy) เพื่อส่งตรวจทางพยาธิวิทยา
- บางกรณีสามารถทำหัตถการรักษาไปพร้อมกัน เช่น ห้ามเลือด ตัดติ่งเนื้อ หรือเอาสิ่งแปลกปลอมออก
- ลดความจำเป็นในการผ่าตัดที่ไม่จำเป็น
การเตรียมตัวก่อนส่องกล้อง
- งดน้ำและอาหารตามคำแนะนำของแพทย์
- ในกรณีส่องกล้องลำไส้ใหญ่ เด็กอาจต้องได้รับยาระบายเพื่อเตรียมลำไส้ให้สะอาด
- ควรแจ้งแพทย์หากเด็กมีโรคประจำตัว หรือแพ้ยา
- ผู้ปกครองควรอยู่ดูแลระหว่างขั้นตอนทั้งหมด เพื่อให้เด็กอุ่นใจ
การส่องกล้องทางเดินอาหารสำหรับเด็กเป็นการตรวจที่ปลอดภัย และมีประโยชน์อย่างมากในการวินิจฉัยโรคทางเดินอาหารหลายชนิด โดยอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์ผู้เฉพาะทาง และทีมสหสาขาที่มีประสบการณ์ ซึ่งช่วยให้เด็กได้รับการดูแลที่เหมาะสมตั้งแต่ต้น และนำไปสู่การรักษาที่มีประสิทธิภาพมากที่สุด
หากบุตรหลานของท่านมีอาการทางระบบทางเดินอาหารที่ไม่ทราบสาเหตุ ควรปรึกษา แพทย์เฉพาะทางโรคระบบทางเดินอาหารเด็ก โรงพยาบาลพญาไท 2 เพื่อรับการประเมิน และวางแผนการรักษาอย่างเหมาะสม
พญ. รพีพร วิศิษฐานนท์
กุมารเวชเฉพาะทางด้านโรคระบบทางเดินอาหารและโรคตับ
